Αρχική Infokids Διατροφή & Fitness Μήπως είναι το παιδί μου υπερκινητικό;

Μήπως είναι το παιδί μου υπερκινητικό;

Η ψυχολόγος κ.Φρόσω Σαλιβέρου μιλάει στο infokids για τα παιδιά με υπερκινητικότητα, τα συμπτώματα αυτής της διαταραχής αλλά και τους τρόπους αντιμετώπισής της.

Ποια είναι τα γνωρίσματα της υπερκινητικότητας; Πώς μπορούμε δηλαδή να καταλάβουμε ότι το παιδί μας είναι υπερκινητικό;

Με τον όρο "υπερκινητικότητα" αναφερόμαστε σε αυτό που κλινικά ονομάζουμε ως Σύνδρομο Υπερκινητικότητας ή Ελλειμματικής Προσοχής, όπως συχνά αναφέρεται ή Διαταραχή ελλειμματικής προσοχής και υπερκινητικότητας (ΔΕΠΥ).
Ο όρος αναφέρεται στην μεγάλη διάσπαση προσοχής και στην υπερδραστηριότητα των παιδιών. Τα υπερκινητικά παιδιά βρίσκονται διαρκώς σε υπερδιέγερση και σε συνεχή κίνηση, είναι απρόσεκτα, προκαλούν ταραχή στο οικογενειακό και στο ευρύτερο κοινωνικό περιβάλλον.
Τα βασικά χαρακτηριστικά των παιδιών με αυτό το πρόβλημα είναι απροσεξία, διάσπαση της προσοχής και υπερκινητικότητα.
Συμπεριφορολογικά, αυτό μεταφράζεται ως ανικανότητα ρύθμισης της συμπεριφοράς. Τα παιδιά μπορεί να έχουν δυσκολία αφοσίωσης στην σχολική εργασία ή στο να ακούν τις υποδείξεις στο σπίτι.
Θα μπορούσαμε να πούμε κάποιες συμπεριφορές που θα ήταν λόγος ανησυχίας, επαγρύπνησης και περαιτέρω αναζήτησης από τους γονείς, βέβαια θα πρέπει να εξετάζονται με βάση την ηλικία του παιδιού.

Τα παιδιά λοιπόν μεταξύ 4-6 ετών παρουσιάζουν τα εξής χαρακτηριστικά συμπεριφορών:
• Συχνά τρέχουν από τη μια μεριά του δωματίου στην άλλη
• Μιλούν συνέχεια και διακόπτουν όποιον μιλά
• Βγαίνουν από το σπίτι τρέχοντας χωρίς να ειδοποιήσουν τους γονείς τους
• Δεν κοιτούν αριστερά-δεξιά όταν περνούν τον δρόμο
• Σπάζουν και χάνουν τα παιγνίδια τους
• Ανεβαίνουν στα έπιπλα
• Δεν κάθονται σ' ένα μέρος
• Κουνούν συνέχεια τα πόδια τους
• Πηδούν από τη μια ασχολία στην άλλη
• Κοιμούνται αργά
• Ξυπνούν νωρίς

• Όταν τα παιδιά αυτά πάνε σχολείο:
• Δεν μπορούν να εστιάσουν την προσοχή τους.
• Μοιάζουν αφηρημένα, δεν μπορούν να εκτελέσουν εργασίες που απαιτούν περίσκεψη.
• Δεν ακούν τι λέει ο δάσκαλος.
• Σηκώνονται από τη θέση τους.
• Η προσοχή τους διασπάται με το παραμικρό.
• Δεν μπορούν να ολοκληρώσουν τα μαθήματα τους.
• Ξεχνούν τα βιβλία τους και τα μολύβια τους.
• Απαντούν στον δάσκαλο χωρίς να περιμένουν τη σειρά τους ή ΄
χωρίς να ερωτηθούν.
• Διακόπτουν, δεν περιμένουν στη γραμμή για να μπουν στην τάξη.
• Δεν ακολουθούν τους κανόνες των παιγνιδιών όταν παίζουν.
• Εμφανίζουν παρορμητικές συμπεριφορές και συχνά κάνουν πράγματα χωρίς να το σκεφτούν.


Είναι κάτι που εμφανίζεται από τα πρώτα χρόνια της ζωής του;

Για να μπει η διάγνωση θα πρέπει κάποια από τα συμπτώματα να έχουν εμφανιστεί πριν την ηλικία των 7 ετών και οι δυσκολίες που προκύπτουν από τη διαταραχή να είναι εμφανείς σε δύο τουλάχιστον περιβάλλοντα (π.χ. στο σπίτι και στο σχολείο). Η συγκεκριμένη διαταραχή δεν είναι τόσο συχνή όσο πιστεύεται. Παρόλο που πολλά παιδιά, ιδίως αγόρια, μπορούν να χαρακτηριστούν υπερκινητικά ή ανίκανα να καθίσουν ήσυχα ή να συγκεντρωθούν για μεγάλο χρονικό διάστημα, η πραγματική κλινική οντότητα απαιτεί έναν συγκεκριμένο αριθμό συνυπαρχόντων δυσκολιών και για ένα συνεχές χρονικό διάστημα τουλάχιστον έξι μηνών. Αυτές, πιθανώς, προσβάλλουν 1 στα 100 παιδιά κάτω των 11 ετών. Είναι πιο συνηθισμένη, στα αγόρια απ' ότι στα κορίτσια περίπου τριπλάσια αναλογία.

Πώς το αντιμετωπίζουμε;

Σημαντικότερο όλων είναι το παιδί να αξιολογηθεί σωστά πριν καταλήξουμε σε διάγνωση και ξεκινήσει θεραπεία. Η αξιολόγηση περιλαμβάνει την συνεργασία των γονέων με τους δασκάλους ώστε να καταγραφεί και να περιγραφεί η πρόοδος του παιδιού και οι όποιες μαθησιακές ή κοινωνικές δυσκολίες. Μια επίσκεψη στο σχολείο είναι ένα καλό σημείο εκκίνησης για να συζητηθούν και να ξεκινήσει ένα πλάνο αντιμετώπισης με κοινή συνεργασία.
Σε πολλές περιπτώσεις, ένα σταθερό εκπαιδευτικό πρόγραμμα, με συμφωνία γονέων και δασκάλων, προσαρμοσμένο στις ικανότητες του παιδιού, είναι ένα ικανοποιητικό πρώτο βήμα. Το επόμενο βήμα θα ήταν μια πιο λεπτομερής αξιολόγηση των γνωστικών του ικανοτήτων (π.χ αν μπορεί να συγκεντρωθεί στο βαθμό που αναμένεται από την χρονολογική του ηλικία). Αυτό εκτελείται από σχολικούς και κλινικούς ψυχολόγους με την χορήγηση ψυχομετρικών τεστ που δίνουν σημαντικές πληροφορίες και οδηγούν σε περισσότερο ασφαλή συμπεράσματα.
Η τεκμηρίωση της τελικής διάγνωσης γίνεται συνήθως από ένα παιδοψυχίατρο, λαμβανομένων υπ' όψιν των πορισμάτων των δασκάλων και των σχολικών ψυχολόγων. Σε μερικές περιπτώσεις παίρνουν μέρος και παιδίατροι σ' αυτή τη διαδικασία. Η κλινική αξιολόγηση πρέπει να περιλαμβάνει ιστορικό από τους γονείς και παρατηρήσεις από την κλινική και το σχολείο, καθώς μια σύντομη επαφή μπορεί να είναι παραπλανητική. Το αν θα χρειαστεί νευρολογική εξέταση ή άλλα ιατρικά τεστ θα εξαρτηθεί από την παρουσία, για παράδειγμα, νευρολογικών σημείων (τα οποία σημειωτέον δεν αποτελούν χαρακτηριστικό της υπερκινητικότητας), ή πριν να ξεκινήσει φαρμακευτική αγωγή.
Ο χειρισμός του συνδρόμου συμπεριλαμβάνει εκπαιδευτικές και φαρμακολογικές θεραπείες και θεραπείες συμπεριφοράς. Πολλά εξαρτώνται από τις αντιλήψεις και τις τεκμηριωμένες αποφάσεις των γονέων, όπως επίσης και από την επίδραση των ελλειμμάτων στη ζωή του παιδιού. Το περιβάλλον και οι οικογενειακές, κοινωνικές και πολιτισμικές ανοχές παίζουν σημαντικό ρόλο και στην διάγνωση άλλα και στην επιλογή αντιμετώπισης του προβλήματος.

Τα παιδιά με Διαταραχή Ελλειματικής Προσοχής-Υπερκινητικότητας μπορεί να χρειαστούν βοήθεια στην οργάνωση.

Επομένως:
Προγραμματίστε το κάθε τι: Έχετε την ίδια ρουτίνα κάθε ημέρα, από το πρωινό ξύπνημα μέχρι το βραδινό ύπνο. Βοηθήστε το παιδί με την εγκαθίδρυση ενός προγράμματος που θα το βοηθάει στην εκτέλεση των καθημερινών του υποχρεώσεων.
Εάν μια αλλαγή προγράμματος πρέπει να γίνει, το κάνετε όσο το δυνατόν νωρίτερα και να προετοιμάσετε το παιδί για αυτήν όσο το δυνατόν καλύτερα.
Οργανώστε τα αναγκαία καθημερινά στοιχεία. Έχετε μια θέση για όλα και κρατήστε τα όλα στη θέση τους. Αυτό περιλαμβάνει τα ρούχα, τα σακίδια της πλάτης και τα πράγματα του σχολείου.

Τα παιδιά με Διαταραχή ελλειματικής προσοχής-Υπερκινητικότητας χρειάζονται τους συνεπείς κανόνες που μπορούν να καταλάβουν και να ακολουθήσουν. Εάν οι κανόνες ακολουθούνται, δώστε μικρές ανταμοιβές. Τα υπερκινητικά παιδιά λαμβάνουν συχνά κριτική και γι' αυτό την περιμένουν. Ψάξτε την καλή συμπεριφορά και εγκωμιάστε τη. Χρειάζεται να νοιώσουν αποδοχή και ασφάλεια για να μπορέσουν να μην εκδηλώσουν εναντιωματικές και επιθετικές συμπεριφορές.

Οι συνέπειες της κριτικής που δέχονται και η δυσκολία που έχουν να τα καταφέρουν οδηγούν σε συμπεριφορές που δυσκολεύουν την ένταξή τους σε ομάδες, στο κοινωνικό γίγνεσθαι και διαιωνίζουν τον κύκλο του προβλήματος. Η φύση και οι συνθήκες του προβλήματος πρέπει να συζητηθούν πλήρως με τους γονείς. Η αναγνώριση - προσδιορισμός των δύσκολων συμπεριφορών θα οδηγήσει στη δημιουργία στρατηγικών συμπεριφοράς στο σπίτι και στο σχολείο για την καλύτερη αντιμετώπισή τους με σταθερό και συνεπή τρόπο.

Όταν οι σκοποί και οι τεχνικές χρησιμοποιούνται από γονείς και δασκάλους, με συνέπεια και συνεργασία είναι πιο πιθανό το παιδί να μάθει τι αναμένεται από αυτό και να "χτίσει" πάνω στις υπάρχουσες δυνάμεις του.

Οι γονείς θα πρέπει επίσης να συμφωνήσουν μεταξύ τους στο πως θα υιοθετήσουν μια σταθερή προσέγγιση με το παιδί τους ακόμη και αν έχουν κατανοήσει διαφορετικά τα προβλήματα (για παράδειγμα, ο ένας γονιός βλέπει το παιδί σαν "άτακτο", ενώ ο άλλος εξηγεί την συμπεριφορά του παιδιού ως αποτέλεσμα μιας αναπτυσσόμενης αρρώστιας, το θεωρεί δηλαδή "διαφορετικό").

Η ρύθμιση συμπεριφοράς θα βοηθήσει στη βελτίωση της συγκέντρωσης, στην πιο κατάλληλη ανταπόκριση στις κοινωνικές περιστάσεις και στην μείωση των ξεσπασμάτων θυμού και των επιθετικών εκρήξεων.

Σημαντικό είναι να αντιλαμβανόμαστε τη διαφορετικότητα του καθενός και την βασική ανάγκη του παιδιού για στοργή, αναγνώριση και βοήθεια στο δύσκολο δρόμο της ωρίμανσης με ή χωρίς δυσκολίες.

Έχει επίδραση στη σχολική επίδοση ενός παιδιού;

Τα άτομα με Διαταραχή Ελαττωματικής Προσοχής/Υπερκινητικότητας (ΔΕΠΥ)είναι πιθανό να φοιτήσουνν λιγότερα χρόνια στο σχολείο και γενικά να υστερήσουν σχολικά και επαγγελματικά. Τα παιδιά με διαταραχή υπερκινητικότητας συνήθως έχουν φυσιολογική διανοητική ικανότητα. Μπορεί όμως ο δείκτης νοημοσύνης IQ) να είναι χαμηλότερος στα άτομα με την διαταραχή αυτή.

Ακόμα όμως και με κανονικό δείκτη νοημοσύνης η συμπτωματολογία της διαταραχής είναι επιβαρυντική στη σχολική επίδοση. Μερικά παιδιά από αυτά έχουν μαθησιακές δυσκολίες, αντιμετωπίζουν δυσκολία στην εκμάθηση της ανάγνωσης και στην κατανόηση σχημάτων και μορφών, έχουν αδυναμία προσανατολισμού στο χώρο και αντιληπτικές ανεπάρκειες, μπορεί επίσης να έχουν καθυστερημένη ανάπτυξη του λόγου.

Η παρορμητικότητα και αδυναμία συγκέντρωσης τα δυσκολεύει στο να παρακολουθήσουν τις διαδικασίες εκμάθησης με συνέπεια να μένουν πίσω στις σχολικές εργασίες, ιδιαίτερα στις μεγαλύτερες τάξεις που ο όγκος της πληροφορίας είναι μεγάλος.

Κάποιες από τις δυσκολίες μπορεί να μην είναι τυπικές της διάγνωσης, αλλά μάλλον δευτερογενείς εξαιτίας της επίδρασης των προαναφερθέντων προβλημάτων και της δυσκολίας που αυτά φέρουν στην κοινωνική τους λειτουργικότητα.

Τι αντίκτυπο έχει στην κοινωνική του συμπεριφορά;

Η διαταραχή της ελλειμματικής προσοχής-υπερκινητικότητας είναι δυνατό να έχει πολλές επιδράσεις στην ανάπτυξη της κοινωνικής συμπεριφοράς του παιδιού. Μπορεί να δυσκολέψει πάρα πολύ την δημιουργία φιλίας στην παιδική ηλικία ή την συναναστροφή με συνομηλίκους. Καθώς τα παιδιά αυτά είναι κοινωνικά ανώριμα και δυσκολεύονται να αναπτύσσουν και να διατηρήσουν φιλίες.

Έχουν χαμηλή εμπιστοσύνη στον εαυτό τους, αισθάνονται ότι είναι ανόητοι και ανεπαρκείς, συνήθως γιατί δεν μαθαίνουν τόσο γρήγορα όσο τα άλλα παιδιά και δεν προσαρμόζονται εύκολα στις καταστάσεις και τα κοινωνικά δρώμενα.

Έχουν συνυπάρχοντα εναντιωματικά προβλήματα, όπως επιθετικότητα, δεν ανταποκρίνονται στην πειθαρχία και έχουν ξεσπάσματα θυμού κάτι που δυσκολεύει τις κοινωνικές τους δραστηριότητα και την ανάπτυξη σχέσεων.

Αυτές οι σχέσεις συνεισφέρουν στην άμεση ευτυχία του παιδιού και είναι ένας σημαντικός παράγοντας μακροπρόθεσμα στην ανάπτυξή του.

Οι ερευνητές συστήνουν ότι τα παιδιά με δυσκολία στις σχέσεις τους, για παράδειγμα, διώχνονται από τους συνομήλικούς τους ή δεν έχουν στενούς φίλους. Σε μερικές περιπτώσεις, αυτά τα παιδιά μπορεί να βρίσκονται σε ομάδα υψηλού κινδύνου για άγχος, συμπεριφορικά και συναισθηματικά προβλήματα, καθώς και παραβατικές συμπεριφορές.

Συχνά οι γονείς αναφέρουν ότι το παιδί τους πιέζεται ή ότι έχει πρόβλημα να παραμείνει ήρεμο για αρκετή ώρα με τα άλλα παιδιά, με κυρίαρχο χαρακτηριστικό τη μειωμένη προσοχή. Τα παιδιά αυτά είναι δυνατό να γίνονται αντιληπτά ως ντροπαλά ή ακοινώνητα από τους συνομηλίκους τους.

Η έρευνα επισημαίνει ότι η επιθετική συμπεριφορά των παιδιών με συμπτώματα παρορμητικότητας/υπερκινητικότητας μπορεί να παίζει ένα σημαντικό ρόλο στην απόρριψη εκ μέρους των συνομηλίκων. Επιπρόσθετα, άλλες συμπεριφορικές διαταραχές συμβαίνουν συχνά μαζί με την συγκεκριμένη διαταραχή υπερκινητικότηατας (ΔΕΠΥ). Τα παιδιά με ΔΕΠΥ και άλλες διαταραχές εμφανίζονται να αντιμετωπίζουν σε μεγαλύτερο βαθμό την εξασθένηση των σχέσεων τους με τους συνομηλίκους.

Ο κάθε ένας που έχει ΔΕΠΥ δεν σημαίνει πως αντιμετωπίζει δυσκολία στο να τα πηγαίνει καλά με τους άλλους. Σε αυτούς όμως που έχουν πρόβλημα υπάρχουν πολλά πράγματα που μπορούν να βελτιώσουν τις σχέσεις του προσώπου με τους συνομηλίκους του. Όσο νωρίτερα σημειωθούν οι δυσκολίες του παιδιού, τόσο πιο επιτυχής θα είναι η παρέμβαση.

Είναι κάτι που μπορεί να επηρεάσει με κάποιο τρόπο το παιδί και στην ενήλικη ζωή του;

Καθώς τα παιδιά ωριμάζουν, τα συμπτώματα γίνονται λιγότερο εμφανή, ώστε στην εφηβεία η όλη απροσεξία/υπερκινητικότητα/παρορμητικότητα παρουσιάζεται συνήθως σαν εξωτερική και εσωτερική ανησυχία. Βέβαια, όλη αυτή η συμπτωματολογία επηρεάζει αρνητικά όπως τη σχολική, έτσι και την κοινωνική και επαγγελματική λειτουργικότητα και απόδοση του ατόμου.

Σε μερικές περιπτώσεις, αυτά τα παιδιά μπορεί να βρίσκονται σε ομάδα υψηλού κινδύνου για άγχος, συμπεριφορικά και συναισθηματικά προβλήματα, παθολογική χρήση φαρμάκων και εγκληματικότητα, ως έφηβοι. Συμπτώματα που μπορεί να συνοδεύουν την ενήλικη ζωή είναι διαταραχές της διάθεσης, αγχώδεις διαταραχές, διαταραχές συμπεριφοράς, διαταραχές επικοινωνίας.

Πολλά από τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν ως ενήλικες είναι αποτέλεσμα των δευτερογενών προβλημάτων που ακολουθούν, δηλαδή τα συναισθήματα και οι κοινωνικές συνέπειες που έχουν οι συμπεριφορές αυτές των παιδιών με ΔΕΠΥ, όπως η περιθωριοποίηση και η αδυναμία ένταξης του ίδιου του ατόμου στη κοινωνία.

Ο κάθε ένας που έχει ΔΕΠΥ δεν σημαίνει πως αντιμετωπίζει δυσκολία στο να τα πηγαίνει καλά με τους άλλους. Σε αυτούς όμως που έχουν πρόβλημα υπάρχουν πολλά πράγματα που μπορούν να χρεωθούν την κακή εξέλιξη και πολλά που μπορούν να βελτιώσουν τις σχέσεις του προσώπου με τους συνομηλίκους του και να βοηθήσουν στην εξομάλυνση των αδυναμιών και δυσκολιών της ωρίμανσης. Όσο νωρίτερα σημειωθούν οι δυσκολίες του παιδιού, τόσο πιο επιτυχής θα είναι η παρέμβαση.

Αιτιολογία της διαταραχής ελλειμματικής προσοχής και υπερκινητικότητας

Η αιτιολογία της διαταραχής βασικά είναι άγνωστη. Είναι γνωστό, όμως, ήδη ότι η Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής/Υπερκινητικότητας φαίνεται να είναι πιο συχνή στους βιολογικούς συγγενείς πρώτου βαθμού παιδιών με τη διαταραχή και ότι οι Διαταραχές της Διάθεσης και οι Αγχώδεις Διαταραχές, οι Διαταραχές της Μάθησης, οι Διαταραχές Σχετιζόμενες Με Ουσίες και η Αντικοινωνική Διαταραχή της Προσωπικότητας μάλλον είναι πιο συχνές στους συγγενείς των παιδιών αυτών.

Ακόμα, διάφορες έρευνες αναφέρουν την ύπαρξη σε μερικά από τα άτομα με τη διαταραχή αυτή ιστορικού κακοποίησης ή παραμέλησης, λοιμώξεων (π.χ. εγκεφαλίτιδα), δηλητηρίασης από μόλυβδο, προγεννητικών (π.χ. χρήση ουσιών) ή περιγεννητικών (π.χ. χαμηλό βάρος στη γέννηση) προβλημάτων, μειωμένων μεταβολιτών νορεπινεφρίνης και ντοπαμίνης, ΗΕΓ ανωμαλιών.

Οι ψυχοκοινωνικές θεωρίες τονίζουν την αρνητική συμβολή του άγχους και της απειρίας των γονέων και της επικοινωνίας του άγχους αυτού και της αδυναμίας τους να εξασκήσουν έλεγχο της συμπεριφοράς στο παιδί. Πρέπει εδώ να αναφερθεί ότι ένα υπάρχουν άλλα οικογενειακά προβλήματα δεν είναι ξεκάθαρο αν αυτά συνεισφέρουν στην ανάπτυξη της διαταραχής ή αν η οικογένεια αντιμετωπίζει αυτά τα προβλήματα λόγω της δυσκολίας αντιμετώπισης των συμπτωμάτων της διαταραχής μέσα στα πλαίσια της συμβίωσης.


Επικοινωνήστε μαζί μας:

Μύλων 75 104 41 Αθήνα
210 5121893

τηλεφωνήστε μας για οποιαδήποτε ερώτηση ή απορία

news@infokids.gr

για νέα, πληροφορίες, εκδηλώσεις ή Δελτία τύπου

info@infokids.gr

για ερωτήσεις και πληροφορίες σχετικά με το site μας

Το περιεχόμενο της ιστοθέσης είναι μόνο για ενημερωτικό σκοπό και δεν θα πρέπει να αντικαθιστά οποιαδήποτε ιατρική συμβουλή, διάγνωση ή και θεραπεία που χορηγείται από τον γιατρό σας ή από τον εξειδικευμένο επιστήμονα υγείας. Απαγορεύεται η αναπαραγωγή, μεταβίβαση, διανομή ή αποθήκευση μέρους ή του συνόλου του περιεχομένου σε οποιαδήποτε μορφή, χωρίς την προηγούμενη γραπτή συγκατάθεση του νομικού τμηματος του Infokids.