Αρχική InfoSchool Γυμνάσιο Μα, χρειάζονται πλέον τα Αρχαία;

Μα, χρειάζονται πλέον τα Αρχαία;

Η ολοένα συστηματική περιχαράκωση του ελεύθερου χρόνου των εφήβων αποτελεί κοινή διαπίστωση όχι μόνο από τους ίδιους, αλλά και από γονείς και εκπαιδευτικούς. Η διδασκαλία των Αρχαίων Ελληνικών δέχεται τέτοιου είδους πυρά, με πρόσχημα την εξουθενωτική μελέτη που απαιτούν, τη μεγάλη έκταση της ύλης που τα παιδιά πρέπει να διδαχθούν και την ανύπαρκτη απήχησή τους μες στη σύγχρονη πραγματικότητα. Λίγο πολύ όλοι μας έχουμε σκεφτεί ότι τα Αρχαία Ελληνικά δεν θα έπρεπε να διδάσκονται διότι δεν προσφέρουν πλέον τίποτα στους μαθητές διότι δεν αποτελούν μια γλώσσα η οποία βρίσκεται πλέον στο προσκήνιο των καθημερινών αναγκών και συνδιαλέξεων. Ενώ αντίθετα υπερφορτώνει τα παιδιά με γνώσεις που είναι άχρηστες για το μέλλον.

Επιπλέον μια ακόμα άποψη που θέτει στο στόχαστρο το μάθημα των αρχαίων ελληνικών αφορά τη σύγχυση στην οποία οδηγούνται οι μαθητές καθώς διδάσκονται παράλληλα την αρχαία και τη δημοτική ελληνική γλώσσα, δυσκολεύοντας έτσι την εκμάθηση και τη χρήση της μητρικής γλώσσας. Η παράλληλη διδασκαλία αρχαίας και νεοελληνικής γλώσσας έχει αποδειχθεί ότι δεν επιφέρει καμία απολύτως σύγχυση στα παιδιά. Υπάρχει και εδώ μια αυτονόητη εξήγηση. Τα παιδιά στην ηλικία των 12 ετών (όταν ξεκινούν δηλαδή το Γυμνάσιο και τα αρχαία ελληνικά) όχι μόνο έχουν κατακτήσει τη μητρική τους γλώσσα αλλά είναι προ πολλού άριστοι ομιλητές της (ήδη από τα 5 χρόνια τους). Η διδασκαλία της αρχαίας λοιπόν δεν ταυτίζεται με κάποιο διαμορφωτικό στάδιο της μητρικής ώστε να προκαλείται σύγχυση, αλλά το ακριβώς αντίθετο: ταυτίζεται με ένα στάδιο στη διάρκεια του οποίου το παιδί έχει πλήρη συνείδηση της γλωσσικής του αυτονομίας και της ικανότητάς του να μιλά παράλληλα και άλλες γλώσσες χωρίς να επηρεάζεται στο παραμικρό η μητρική του. Άλλωστε ένας από τους σκοπούς του μαθήματος είναι να προβούν τα παιδιά στις απαραίτητες συσχετίσεις κανόνων και φαινομένων με σκοπό την ευκολότερη αφομοίωσή τους και ανάκλησή τους από τη μνήμη.

Η απαξίωση αυτή του μεγαλείου της αρχαίας ελληνικής γλώσσας είναι ιδιαίτερα λυπηρή και επιζήμια διότι δεν αποτελεί απλά απαξίωση ενός κοινότυπου μαθήματος, αλλά απαξίωση του μεγαλείου του αρχαίου ελληνικού πολιτισμού, της αρχαίας ελληνικής σκέψης και του αναπόσπαστου τμήματος αυτού. Ακόμη την υποβάθμιση της αξίας της αρχαίας ελληνικής λογοτεχνίας, που είναι πληρέστατη σε νοήματα, ιδέες, αξίες και σκέψεις.

Είναι από όλους μας αναγνωρίσιμη η πολυπλοκότητα και η δυσκολία που παρατηρείται κατά την εκμάθηση των αρχαίων ελληνικών, όμως εξίσου αναγνωρίσιμο και παραδεκτό είναι ότι τα αρχαία ελληνικά είναι η "γλώσσα μας". Όταν μιλούμε για την καθομιλουμένη-δημοτική δεν δύναται να την εννοήσουμε ως μία άλλη γλώσσα αποκομμένη από την αρχαία. Η νέα ελληνική γλώσσα αποτελεί την ιστορική συνέχεια και απλοποίηση της αρχαίας - μιας γλώσσας ομιλουμένης ανά δεκάδες αιώνων και χρησιμοποιουμένης σε κάθε τομέα της ανθρώπινης δραστηριότητας. Αποτελεί λοιπόν το θεμέλιο και την προϋπόθεση όχι μόνο του τρόπου έκφρασής μας αλλά και του τρόπου σκέψης μας, διότι γλώσσα και σκέψη είναι αδιάρρηκτα συνδεδεμένες, αποτελώντας η μια την προϋπόθεση για την ύπαρξη της άλλης.

Από την άλλη η παρούσα κατάσταση στις σχολικές τάξεις δείχνει τους μαθητές να υποφέρουν κατά τη διδασκαλία του συγκεκριμένου μαθήματος λόγω των δυσκολιών κατανόησης που αντιμετωπίζουν. Επιπλέον όταν βγουν από το γυμνάσιο ή το λύκειο, αφού έχουν δημιουργήσει έναν κυκεώνα γραμματικών και συντακτικών φαινομένων στο μυαλό τους παρατηρούμε να παρουσιάζουν τεράστιες γλωσσικές ελλείψεις, να πραγματοποιούν σοβαρότατα εκφραστικά λάθη και να διαθέτουν περιορισμένο λεξιλογικό υπόβαθρο. Όλα τα παραπάνω αποκτούν τεράστιες και απειλητικές διαστάσεις τόσο για τους νέους όσο και για την πρόοδο του πολιτισμού μας γενικότερα, σε συνδυασμό με την υπεραπλούστευση της σύγχρονης πραγματικότητας· μιας πραγματικότητας εικόνας και ήχου, η οποία υιοθετεί άμετρα και άκριτα, λόγω του μιμητισμού λέξεις όχι μόνο εκλαϊκευμένες αλλά κατά βάση ξενόφερτες.

Στο σημείο αυτό κρίνεται άκρως αναγκαία η έγκαιρη παρέμβαση εκπαιδευτικών και γονέων με σκοπό την ενθάρρυνση των παιδιών στην ορθή και καρποφόρα εκμάθηση της αρχαίας ελληνικής γλώσσας. Το συγκεκριμένο μάθημα όπως και κάθε άλλο μάθημα δε θα πρέπει να διδάσκεται χρησιμοθηρικά και μηχανιστικά προσκολλημένο αποκλειστικά και μόνο στην άκαρπη αποστήθιση γραμματικών και συντακτικών κανόνων. Η διδασκαλία των αρχαίων ελληνικών θα πρέπει να αποβλέπει στη γνωριμία των μαθητών με την πνευματική δημιουργία και το μεγαλείο ψυχής των αρχαίων Ελλήνων, με την οποία συνδέεται άρρηκτα ο νεοελληνικός πολιτισμός και η οποία αποτέλεσε τη βάση για τη δημιουργία του ελληνορωμαϊκού και αργότερα του δυτικοευρωπαϊκού πολιτισμού.

Το μάθημα των αρχαίων ελληνικών δε θα πρέπει να περιθωριοποιείται στη συνείδηση κανενός διότι αποτελεί το μέσο γνωριμίας και επικοινωνίας των μαθητών με την αρχαία ελληνική δραστηριότητα και τον αρχαίο πολιτισμό δίνοντας τους έτσι την ευκαιρία να συνειδητοποιήσουν το βαρύ αυτό φορτίο της πολιτισμικής μας κληρονομιάς διαμορφώνοντας παράλληλα μια ακλόνητη και σφαιρική εθνική-πολιτισμική συνείδηση, η αναγκαιότητα της οποίας είναι αδιαμφισβήτητη στις μέρες μας.

Επιπρόσθετα, ένας ακόμη λόγος που κάνει αναγκαία και αναντικατάστατη την ύπαρξη των αρχαίων ελληνικών στα σημερινά Αναλυτικά Προγράμματα είναι η δυνατότητα που δίνεται στα παιδιά να εμπλουτίσουν το λεξιλόγιό τους, προσφέροντας νέες λέξεις με τις οποίες θα μπορούν να εκφράσουν έννοιες πιο σύνθετες, υψηλές και αφηρημένες. Από την άλλη πλευρά, η λεξιλογική και ετυμολογική αφθονία της αρχαίας ελληνικής είναι μια μοναδική ευκαιρία για το παιδί ώστε να κατανοήσει το δικό του λεξιλόγιο καλύτερα (μέσα από την ανίχνευση και το συσχετισμό των λέξεων) αλλά και να το διευρύνει, άρα είναι μια ευκαιρία να γίνει όχι μόνο πιο ικανός αλλά και πιο πλήρης ομιλητής της γλώσσας του.

Συνακόλουθα, πρέπει να λάβουμε υπ’ όψιν το γεγονός ότι δεκάδες πανεπιστήμια στο εξωτερικό έχουν έδρες γύρω από την αρχαία ελληνική φιλολογία και σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες τα αρχαία ελληνικά, παρότι δύσκολα και ανοίκεια για τους Ευρωπαίους μαθητές, αποτελούν σταθερό μάθημα του εκπαιδευτικού συστήματος. Αυτό μας οδηγεί εύλογα στην αποδέσμευση από την άποψη που πολλοί μαθητές αλλά και ενήλικοι έχουν ότι τα αρχαία ελληνικά είναι μια γλώσσα απαρχαιωμένη και λειτουργικά απονεκρωμένη διότι δεν πρόκειται ποτέ να τη μιλήσουμε περνώντας τις σχολικές πύλες. Χρέος κάθε ατόμου όμως που θέλει να θεωρείται αλλά και να νιώθει Έλληνας είναι η συνειδητοποίηση της διανοητικής και πνευματικής προσφοράς του συγκεκριμένου μαθήματος όπως άλλωστε και κάθε μαθήματος, η οποία αποβλέπει στην ολόπλευρη ψυχο-πνευματική ανάπτυξη του μαθητή ώστε να καταστεί ένας ισορροπημένος και ολοκληρωμένος πολίτης, ικανός να αντεπεξέρχεται στις απαιτήσεις της σύγχρονης πραγματικότητας λαμβάνοντας ορθές αποφάσεις. Τα αρχαία ελληνικά μπορούν άμεσα να το επιτύχουν αυτό εξαιτίας της ανθρωπιστικής φύσης του μαθήματος και λόγω της άμεσης σύνδεσής του με τις λειτουργίες της σκέψης, της νόησης και της έκφρασης. Ας μην τα στηλιτεύουμε και τα κατηγορούμε λοιπόν ως χρονοβόρα και "άχρηστα" με το πρόσχημα ότι δεν αποφέρουν υλικό κέρδος ή άμεσες επαγγελματικές προοπτικές.

Από τη φιλόλογο Μήτση Βάσω
Φροντιστήρια π ρ ό τ α σ η , Βεϊκου 12 & Ήρας 2, Γαλάτσι
e-mail: protasif@otenet.gr


Επικοινωνήστε μαζί μας:

Μύλων 75 104 41 Αθήνα
210 5121893

τηλεφωνήστε μας για οποιαδήποτε ερώτηση ή απορία

news@infokids.gr

για νέα, πληροφορίες, εκδηλώσεις ή Δελτία τύπου

info@infokids.gr

για ερωτήσεις και πληροφορίες σχετικά με το site μας

Το περιεχόμενο της ιστοθέσης είναι μόνο για ενημερωτικό σκοπό και δεν θα πρέπει να αντικαθιστά οποιαδήποτε ιατρική συμβουλή, διάγνωση ή και θεραπεία που χορηγείται από τον γιατρό σας ή από τον εξειδικευμένο επιστήμονα υγείας. Απαγορεύεται η αναπαραγωγή, μεταβίβαση, διανομή ή αποθήκευση μέρους ή του συνόλου του περιεχομένου σε οποιαδήποτε μορφή, χωρίς την προηγούμενη γραπτή συγκατάθεση του νομικού τμηματος του Infokids.