Αρχική Χριστουγεννιάτικος Οδηγός Tι λέμε στα παιδιά για τον Άη Βασίλη;

Tι λέμε στα παιδιά για τον Άη Βασίλη;

Άρθρο της Αλεξάνδρας Λύγγρη, Ψυχολόγος, ΜSc Ψυχολογία Υγείας, Συμβουλευτική Οικογένειας και Γονέων

Και φέτος εκατομμύρια παιδιά σε όλο τον πλανήτη περιμένουν με ανυπομονησία τον ασπρομάλλη, χαμογελαστό, ροδομάγουλο γέροντα με την κόκκινη στολή και το έλκηθρό του... Ο Αη Βασίλης, ίσως κατασκεύασμα, ίσως εμπορεύσιμο προϊόν που ευνοεί την κατανάλωση, με πολλά ονόματα ανά πολιτισμό, δεν παύει όμως να φέρνει στην επιφάνεια την ανάγκη για συμβολισμούς αξιών, φαντασία και όνειρο που ανέκαθεν συγκινούν και διακινούν την ανθρώπινη ψυχή, είτε είναι ενήλικη είτε παιδική.
Έρχεται όμως μια μέρα που το παιδί ενώ κάθε χρόνο έγραφε με περισσή χαρά το γράμμα του στον Αη Βασίλη, σας ρωτά, ενίοτε με το ένα μάτι μισόκλειστο και το φρύδι ανασηκωμένο: "Υπάρχει ο Αη Βασίλης γιατί η Μαρία μου είπε πως δεν υπάρχει;"

Αρκετοί γονείς αναρωτιούνται αν είναι καλό για το παιδί τους να πιστεύει στην ύπαρξη του Άγιου Βασίλη, φοβούμενοι ότι μπορεί να ααπογοητευθεί, να θυμώσει ή να το ενθαρρύνει στο ότι κάποια ψέμματα είναι αποδεκτά. Το να δημιουργήσουν οι γονείς ένα μύθο γύρω από τον Αη Βασίλη βοηθά την ανάπτυξη της φαντασίας και της δημιουργικότητας και το κάνει να αισθάνεται ασφαλές μέσα από ένα ήδη διαμορφωμένο και κανονιστικό πλαίσιο. Σ' όλες τις ηλικίες η φαντασία είναι σημαντική, στην παιδική ηλικία ωστόσο είναι κομβική. Το παιχνίδι για παράδειγμα είναι η δουλειά του παιδιού, ακριβώς γιατί παίζει πρωταγωνιστικό ρόλο στην γνωστική του ανάπτυξη, κατανοεί τον κόσμο μέσα απο την ικανότητα του να χειριστεί καταστάσεις στην φαντασία του, το παιχνίδι μέσα απο την φαντασία και τον συμβολισμό επιτρέπει να κάνεις εξάσκηση γι' αυτα που θα χρειαστεί να κάνεις στον πραγματικό φυσικό κόσμο. Επιπλέον, ο βαθμός στον οποίον ενθαρρύνουμε τα όνειρα ή και το φαντασιακό, σχετίζεται με την δυνητική τους ικανότητα και ετοιμότητα να ονειρεύονται και να βάζουν στόχους, να έχουν προοπτικη.

Πότε αποκαλύπτουμε την αλήθεια;

Τα παιδιά λοιπόν σας δίνουν σημάδια σχετικά με το πότε είναι έτοιμα να ακούσουν την αλήθεια. Πότε είναι αυτό ή ποια είναι τα σημάδια; Πρίν τα 6, στην προσχολική ηλικία η σκέψη των παιδιών είναι συμβολική και μαγική με την έννοια ότι η γραμμή ανάμεσα στην πραγματικότητα και την φαντασία δεν είναι ξεκάθαρη πάντα, εύκολα θεωρούν το φαντασιακό και πραγματικό, γι' αυτό και μαγεύεται το παιδί προσχολικής ηλικίας με ό,τι διεγείρει την φαντασία (μύθοι, ήρωες, μαγικές ικανότητες και τελετουργίες ). Τα μικρά παιδιά απο τα δυόμιση και μετά πιστευούν ότι μπορεί πραγματικά να υπάρχει ένας δράκος κάτω από το κρεβάτι ή ψάχνουν μανιωδώς να ξετρυπώσουν το Στρουμφοχωριό... Αν φαίνεται αληθινό μπορεί και να είναι..

Μετά τα 6 η σκέψη των παιδιών γίνεται πιο συγκεκριμένη και λογική και τα παιδια μπορούν πλέον να βγάζουν λογικά συμπεράσματα και τον κόσμο που τα περιβάλλει. Αυτός είναι και ο λόγος που τα περισσότερα παιδιά αρχίζουν να έχουν σημαντικές απορίες και ερωτήσεις όπως "γιατί υπάρχουν τόσοι Αη Βασίληδες;" "Πώς προλαβαίνει ο Αη Βασίλης τόσα σπίτια μέσα σε ένα βράδυ;" "Γιατι δεν μου έφερε το πόνυ που ζήτησα πέρισυ;" Επίσης εκεί γύρω στα 7, αρκετά συχνά ένα μεγαλύτερο αδελφάκι ή ένας συμμαθητής θα ρίξει κι αλλο λάδι στη φωτιά των αμφιβολιών του. Συνεπώς, όχι τυχαιά οι περισσότερες έρευνες διαπιστώνουν ότι τα παιδια ανακαλύπτουν την μη ύπαρξη του Αη Βασίλη γύρω στα 7 έτη.

Επομένως, ο κρίσιμος χρόνος που οι γονείς χρειάζεται να είναι ευαισθητοποιημένοι απέναντι σε σημάδια που εκπέμπουν τα παιδιά είναι σχηματικά απο τα πεντέμιση και εως τα επτά. Τα σημάδια έχουν την μορφή είτε ευθέων ερωτήσεων σχετικα με ό,τι δεν «κολλάει» στις ιστορίες γύρω απο τον Αη Βασίλη ή πιο έμμεσα σχόλια καθώς και με απροθυμία ή μειωμένο ενδιαφέρον να γράψει γράμμα, να δει και να φωτογραφηθεί με τον Αη Βασίλη ή να μιλήσει γι' αυτόν.

Κάποιες φορές, συμβαίνει το παράδοξο οι γονείς να είναι λιγότερο πρόθυμοι απο τα παιδιά στο να εγκαταλέιψουν την ιστορία του Αη Βασίλη. Μερικά παιδιά θα συνεχίσουν να αμφιβάλλουν παρά τις διαβεβαιώσεις των γονέων. Οι γονείς χρειάζεται να αναμένουν το τέλος του μύθου όταν τα παιδιά είναι έτοιμα γι' αυτό. Θα είναι καλό να απαντούν στις γνήσιες ερωτήσεις των παιδιών με την ίδια γνησιότητα, τιμιότητα και ειλικρίνεια, πάντα όμως με αγάπη και διακριτικότητα, πράγμα που σημαίνει πως η απόκριση δεν μπορεί να είναι ένα κρύο «όχι, δεν υπάρχει». Χρειάζεται με ευαισθησία να εναρμονιστούμε με το συναίσθημα του παιδιου να νιώσουμε την απογοήτευση του εκείνη την στιγμή και να ανταποκριθούμε σε αυτό χωρίς να προδώσουμε το συναίσθημα του αλλά ούτε να προσβάλλουμε την νοημοσύνη του.

Οι γονείς μπορούν να χρησιμοποιησουν την φαντασία του παιδιού για να πριμοδοτησουν την κριτική και αυτόνομη σκέψη. Όταν λοιπόν δεχτούν ερωτήματα όπως: "Υπάρχει στα αλήθεια ο Αη Βασίλης;" ή "Πως γίνεται και πετούν οι τάρανδοι;" είναι καλό να ενθαρρύνουν τα παιδιά να εκφράσουν το τι νομίζουν τα ίδια και να δεχθούν και πιθανές δικές τους εξηγήσεις.

Αν φέτος ο Άη Βασίλης δεν μπορεί να φέρει στο παιδί το δώρο που ζήτησε, τί κάνουμε;

Ακόμη και όταν τα παιδιά μαθαίνουν την αλήθεια η πλειοψηφία αντιδρά με θετικό τρόπο, με κάποια θλίψη μεν ωστόσο δεν το βιώνουν τραυματικά. Καποια από τα παιδιά μάλιστα έχουν και μια αίσθηση υπερηφάνειας που ανακάλυψαν την αλήθεια για τον Αη Βασίλη μιας και αυτό τους φέρνει πιο κοντά στο κόσμο των μεγάλων, ενω πολλά παιδιά δηλώνουν πως παρόλο που ξέρουν ότι δεν υπαρχει τους αρέσει η ιδέα του Αη Βασίλη. Και πως όχι; Αυτό είναι ένα σημαντικό πάτημα για να συζητησουμε γύρω από το μήνυμα της ιστορίας του Άγιου Βασίλη τις αξίες και αρχές που συμβολίζει όπως η αγάπη, η γενναιοδωρία, η ελπίδα, η βοήθεια προς τον συνάνθρωπο, η ισότιμια, η ανοχή στην διαφορετικότητα, το όνειρο για έναν καλύτερο κόσμο που ξεκινά από το να αλλάξω εγώ ο ίδιος πρώτα.

Έτσι οι μέρες των γιορτών ειδικά σήμερα εν μέσω δύσκολων οικονομικών και κοινωνικών συγκυριών μπορούν να νοηματοδοτηθούν με νέο νόημα, μπορούμε να εστιάσουμε στο να παρέχουμε βοήθεια σε άλλους ανθρώπους που έχουν αναγκη, με ρούχα ή παιχνίδια ή φαγητό να εξηγήσουμε γιατί έχει αξία και να εμπλέξουμε και τα παιδιά σε αυτό όχι σαν πρεπουσα χριστουγεννιατική συμπεριφορά αλλά σαν στάση ζωής, φιλανθρωπίας με την πρωτογενή σημασία της αγάπης προς τον άνθρωπο.
Αξίζει τον κόπο να αποποιηθούμε τις ενοχές και το αγχος για το ότι δεν θα μπορέσουμε να παρέχουμε στα παιδιά πολλά ή τα δώρα που μπορεί να ζήτησαν. Αξίζει τον κόπο να επενδύσουμε φέτος στην σχέση με τα παιδιά, να επενδύσουμε σε ζεστές οικογενειακές στιγμές που παράγουν αναμνήσεις, να φτιάξουμε στολίδια, να ψήσουμε γλυκά και φαγητά τυπικά των ημερών και να αφήσουμε τις μυρωδιές να φτιάξουν μνήμες και να μας θρέψουν κυριολεκτικά και συμβολικά, να βρούμε τρόπους να έρθουμε κοντά αλλιώτικα με μια κοντινότητα διαφορετική που δεν την χτίζουν τα ακριβά δώρα. Τα παιδιά μπορούν να διδαχθούν και να κατανοήσουν ότι αυτό που έχει σημασία είναι να τα θυμηθεί ο Άγιος Βασίλης και όχι η αξία του δώρου και ότι αν ο Άγιος Βασίλης ξοδέψει όλα τα λεφτά του μόνο για το δικό του δώρο, δεν θα του μείνουν αρκετά χρήματα και για τα υπόλοιπα παιδάκια και θα είναι άδικο μερικά παιδιά να μείνουν χωρίς δώρο. Εξάλλου, αν ακούσουμε πραγματικά τα μικρά παιδιά πολλές φορές ζητούν απλά πράγματα η μη υλικά, όπως ένα σφυρί για τον μπαμπά που το χάνει συνέχεια ή ένα αδερφάκι ή να μην φωνάζουν τόσο η μαμά και ο μπαμπάς, και τότε αποφασίζουμε ότι αυτά είναι δύσκολα δώρα και διαλέγουμε ένα «φυσιολογικό» δώρο όπως το τεράστιο δίπατο φωτιζόμενο κάστρο της πριγκίπισας, γιατί μας κάνει να νιώθουμε λιγότερο ένοχοι.

Ας αφήσουμε το παιδί και εμάς τους ίδιους να αναλογιστούμε αν τελικά έχει σημασία το αν πιστεύουμε ή όχι στα Χριστούγεννα και στον Αη Βασίλη ή αν πραγματικά έχει σημασία το αν υπάρχουν ή όχι...Ποιος μπορεί να δώσει μια βέβαιη απάντηση εξάλλου....οι βεβαιότητες σήμερα ειδικά στην ελληνική κοινωνία δεν γνωρίζουν μεγάλες δόξες.
Αυτό που είναι βέβαιο όμως είναι ότι το όνειρο και η ελπίδα μπορεί να θρέψει τον άνθρωπο ακόμη και στις πιο δύσκολες, επικίνδυνες και εξαθλιωτικές συνθήκες και πολλοί συναάνθρωποί μας μπορεί και να τις βιώνουν ήδη. Ας είναι αυτή η προσωπική μας επιλογή για εφέτος τις γιορτές, συνδυασμένη με μπόλικη όρεξη για δράση.

Αλεξάνδρα Λύγγρη: Ψυχολόγος, ΜSc Ψυχολογία Υγείας, Συμβουλευτική Οικογένειας και Γονέων
Κολοκοτρώνη 15, Νέα Ιωνία, Τ.Κ 14232, Αττική.

Τηλέφωνο: 6972955783


Επικοινωνήστε μαζί μας:
Μύλων 75 104 41 Αθήνα
210 5121893

τηλεφωνήστε μας για οποιαδήποτε ερώτηση ή απορία

news@infokids.gr

για νέα, πληροφορίες, εκδηλώσεις ή Δελτία τύπου

info@infokids.gr

για ερωτήσεις και πληροφορίες σχετικά με το site μας

Το περιεχόμενο της ιστοθέσης είναι μόνο για ενημερωτικό σκοπό και δεν θα πρέπει να αντικαθιστά οποιαδήποτε ιατρική συμβουλή, διάγνωση ή και θεραπεία που χορηγείται από τον γιατρό σας ή από τον εξειδικευμένο επιστήμονα υγείας. Απαγορεύεται η αναπαραγωγή, μεταβίβαση, διανομή ή αποθήκευση μέρους ή του συνόλου του περιεχομένου σε οποιαδήποτε μορφή, χωρίς την προηγούμενη γραπτή συγκατάθεση του νομικού τμηματος του Infokids.