Αρχική Infokids Υγεία "Λες να με παίξουν;" - Ο φόβος της απόρριψης στα παιδιά και πώς θα τον αντιμετωπίσουμε

"Λες να με παίξουν;" - Ο φόβος της απόρριψης στα παιδιά και πώς θα τον αντιμετωπίσουμε

shutterstock_36162241
Ο φόβος της απόρριψης ή η αγωνία της αποδοχής είναι συναισθήματα που απασχολούν τους ανθρώπους καθ’ όλη τη διάρκεια της ζωής τους. Όλοι μας αναρωτιόμαστε κατά καιρούς αν είμαστε «εντάξει» για τους άλλους, αν πληρούμε τις προϋποθέσεις για να είμαστε αποδεκτοί από τον περιγύρό μας. Είτε βρισκόμαστε στον εργασιακό χώρο είτε στο οικογενειακό ή φιλικό μας περιβάλλον, πάντα θ’ αδημονούμε για τη φράση της επιβράβευσης, για το βλέμμα ή το νεύμα της αποδοχής.

 
Κι όταν έχεις αποκτήσει κάποιες εμπειρίες στη ζωή σου, τότε προσπαθείς να το αντιμετωπίσεις ψύχραιμα και με τη λογική του ενήλικα. Όταν όμως πρόκειται για ένα παιδί το οποίο αναρωτιέται αν θα βρει παρέα στις κούνιες και αν τα άλλα παιδιά θα το αφήσουν να παίξει μαζί τους τότε τι γίνεται; Τι κάνει σε αυτήν την περίπτωση ο γονιός, ο θείος, ο παππούς που καλείται να απαντήσει;
Την ιδέα για το συγκεκριμένο θέμα μου την έδωσε μια ερώτηση της ανηψιάς μου ένα απόγευμα στις κούνιες της γειτονιάς. «Λες να με παίξουν;» ήταν οι τρεις λέξεις της μικρής (δυο και κάτι χρόνων) όταν από το δρόμο ακόμα έξω από την παιδική χαρά αντιλήφθηκε πως στις κούνιες παίζουν πολλά παιδιά. Σαστισμένη απάντησα πως σίγουρα θα έβρισκε παρέα και πως αν ακόμα κάτι τέτοιο δεν γινόταν εγώ ήμουν εκεί για να παίξουμε.

Έδωσα, όμως, την σωστή απάντηση; Μήπως έπρεπε να το χειριστώ διαφορετικά; Η κα Ηλιάννα Πεσσάρη, Ψυχολόγος-Ψυχοδραματίστρια, μας μίλησε για το φόβο της απόρριψης, έτσι ώστε να λυθούν όλες μας οι απορίες.

 
1. Αρχικά τι ονομάζεται, πώς ορίζεται ο φόβος της απόρριψης;

Ο φόβος της απόρριψης σχετίζεται με διάφορα δύσκολα συναισθήματα μέσα μας, όπως αγωνία, φόβος, ανασφάλεια, ανησυχία ότι οι άλλοι- συνήθως οι σημαντικοί άλλοι, οι κοντινοί μας άνθρωποι- θα μας απορρίψουν, δηλαδή δεν θα μας αποδεχτούν, δεν θα αναγνωρίσουν την αξία που έχουμε, θα μας κάνουν πέρα. Υπάρχει έντονα η αίσθηση ότι δεν μπορούμε να είμαστε ελεύθεροι, ότι πρέπει να είμαστε προσεκτικοί και να μην κάνουμε λάθη.

2. Υπάρχουν ενδείξεις; Πώς αντιλαμβανόστε ότι το παιδί μας ανησυχεί για κάτι τέτοιο;

Συνήθως, ο φόβος της απόρριψης ξεκινά στην παιδική ηλικία και σχετίζεται με τη συμπεριφορά των σημαντικών άλλων προς εμάς, δηλαδή την οικογένεια μας, κυρίως τους γονείς μας, το σχολείο, τους συμμαθητές και φίλους μας. Είναι πολύ δύσκολο να κατηγοριοποιήσουμε τις ενδείξεις καθώς υπάρχουν πολλοί παράγοντες που επηρεάζουν τη λειτουργία και συμπεριφορά μας στην παιδική και μη ηλικία.
Αν κάναμε μία προσπάθεια προσέγγισης παρ' όλα αυτά, θα λέγαμε ότι για να έχω τον φόβο της απόρριψης σημαίνει ότι έχω βιώσει απόρριψη κάποια στιγμή στη ζωή μου. Ο φόβος της απόρριψης είναι η ανησυχία μου να μην ξανανιώσω αυτό το επώδυνο συναίσθημα τη στιγμή που με απορρίπτουν. Τη στιγμή εκείνη πιθανά να νιώσω αδικία, θυμό, απομόνωση, να αποτραβηχτώ ή να επιτεθώ, να αμυνθώ ή να κλειστώ. Η απόρριψη βιωμένη στην παιδική ηλικία σχετίζεται με μεγάλη μοναξιά και φόβο, με το αίσθημα ότι ό,τι και να κάνω δεν είμαι αρκετός ώστε να σε ικανοποιήσω. Κάποια παιδιά μπορεί να είναι φοβισμένα και επιφυλακτικά ή να ανησυχούν πολύ. Κάποια άλλα μπορεί να είναι επιθετικά ή αντιδραστικά. Οι ενδείξειs εξαρτώνται από τη μορφή και την ένταση που έχει πάρει η απόρριψη για το παιδί.

3. Υπάρχει συγκεκριμένη ηλικία που εκδηλώνεται; Ίσως ηλικία που εκδηλώνεται εντονότερα;

Ο φόβος απόρριψης δεν είναι κάτι που συμβαίνει έτσι κι αλλιώς, σε κάποιο στάδιο της ζωής μας, δεν είναι κάτι που εκδηλώνεται σε κάποια ηλικία. Αντίθετα, σχετίζεται με τα βιώματα μας κατά τη διάρκεια της παιδικής ηλικίας, δηλαδή την περίοδο της ζωής μας που είμαστε εξαρτημένοι από τους άλλους, υλικά και συναισθηματικά. Τα παιδιά είναι ευάλωτα σε αυτά τα συναισθήματα επειδή από τη φύση τους είναι εξαρτημένα και “αδύναμα”.

4. Τι επιπτώσεις έχει στο χαρακτήρα του παιδιού;

Ένα παιδί που έχει δεχθεί απόρριψη σε μεγάλο βαθμό, θα αναπτύξει διάφορους τρόπους λειτουργίας, θα αναπτύξει ικανότητες ώστε να επιβιώνει όταν έρχεται αντιμέτωπο με αυτά τα συναισθήματα. Κάποια παιδιά μπορεί να μάθουν να είναι πολύ προσεκτικά με τους άλλους ανθρώπους, να μην εκφράζονται ελεύθερα, να είναι μαζεμένα, να είναι επιφυλακτικά. Κάποια άλλα παιδιά μπορεί να μάθουν να αντιδρούν σε αυτό, να επιτίθενται, να θυμώνουν, να φωνάζουν. Και οι δύο αυτοί τρόποι είναι τρόποι λειτουργίας που εξαρτώνται από τους άλλους, στη μία περίπτωση ανταποκρίνομαι στους άλλους και προσπαθώ να είμαι το “καλό παιδί” ώστε να μην δυσαρεστήσω κανέναν, στην άλλη περίπτωση αντιδρώ στους άλλους και κάνω τα πάντα ώστε να μην τους ευχαριστήσω. Και στις δύο περιπτώσεις όμως, δεν υπάρχει ελευθερία στην αντίδραση. Και στις δύο αυτές περιπτώσεις ο αυθορμητισμός έχει μπλοκάρει.

5. Πώς επηρεάζει τις διαπροσωπικές του σχέσεις;

Οι διαπροσωπικές σχέσεις επηρεάζονται στο βαθμό που η συμπεριφορά μου εξαρτάται από αυτό που θα κάνει ο άλλος, δηλαδή ή θα ανταποκριθώ σε αυτό ώστε να μην με απορρίψεις ή θα αντιδράσω σε αυτό ώστε να αμυνθώ στον φόβο μου. Φαίνομαι δυνατός, μπορεί και να σε φοβίζω κιόλας. Όσο πιο πολύ εξαρτάται η συμπεριφορά από αυτό που εσύ κάνεις, τόσο λιγότερες πιθανότητες υπάρχουν να εκφράσω τον εαυτό μου ανοιχτά και ελεύθερα, δηλαδή τόσο λιγότερες πιθανότητες έχουμε να γνωριστούμε πραγματικά, να συναντηθούμε.

6. Πόσο σημαντική είναι η σχέση του γονιού με το παιδί; (αν π.χ. το παιδί ζει περισσότερες ώρες με τους παππούδες ή με κάποιο άλλο άτομο, παρά με με τους γονείς)

Η σχέση του γονιού με το παιδί παίζει από τους πιο σημαντικούς ρόλους. Το παιδί είναι εξαρτημένο από αυτά που θα πει ή θα κάνει ο γονέας. Αν ο γονέας είναι απών από τη ζωή του παιδιού, αν είναι πολύ αυστηρός απέναντί του ή έχει πολλές προσδοκίες, αν ζητάει περισσότερα από όσα το παιδί μπορεί, αν δεν συζητά μαζί του, αν δεν του εξηγεί γιατί συμβαίνουν κάποια πράγματα, αν δεν είναι υποστηρικτός...
Ένα πολύ συχνό λάθος που γίνεται και οδηγεί σε συναισθήματα απόρριψης είναι οι ταμπέλες που βάζουμε στο παιδί και οι συγκρίσεις που κάνουμε. Γινόμαστε επικρικτικοί, απορριπτικοί, και περιοριστικοί στην ανάπτυξή του. Τέτοια παραδείγματα είναι φράσεις όπως “είσαι τεμπέλης”, “είσαι αχάριστος”, “είσαι κακός ή καλός όταν κάνεις αυτό”, “σε αγαπω όταν είσαι καλό παιδί”, “κοίτα την αδερφή σου τι καλά που το κάνει”, κ.ο.κ.
Ο ρόλος του γονέα είναι ένα πολύ δύσκολος και απαιτητικός. Το πιο σημαντικό είναι να έχουμε την πρόθεση και την υπομονή να κατανοήσουμε, να ακούσουμε και να συνδεθούμε- επικοινωνήσουμε πραγματικά με το παιδί. Λάθη θα γίνουν έτσι κι αλλιώς, το πιο σημαντκό όμως είναι να θέλουμε να τα αναγνωρίσουμε, να θέλουμε να τα διορθώσουμε, να θέλουμε να μάθουμε από αυτά.
Τα παιδιά μαθαίνουν περισσότερα από αυτά που κάνουμε, από τον τρόπο που είμαστε στη ζωή μας γενικότερα, από τον τρόπο που σχετιζόμαστε με τον ίδιο μας τον εαυτό. Αν για παράδειγμα εμείς οι ίδιοι απορρίπτουμε τον εαυτό μας και δεν το έχουμε επξεργαστεί αυτό, τότε έχουμε πολλές πιθανότητες να γίνουμε απορριπτικοί και προς το παιδί μας.
Αν θέλουμε λοιπόν να ξεκινήσουμε από κάπου, μπορούμε να κάνουμε την αρχή από μέσα μας. Πριν πούμε ότι το παιδί μας έχει πρόβλημα, ας αναρωτηθούμε πού είμαστε εμείς μέσα μας, τι κάνουμε εμείς στον εαυτό μας, στη ζωή μας και στις σχέσεις μας με τους άλλους γυρω μας. Τα παιδιά είναι ένας καθρέφτης μας, και ο δρόμος για να τα βοηθήσουμε ξεκινά από μέσα μας.

Ηλιάννα Πεσσάρη
Ψυχολόγος, Ψυχοδραματίστρια
Αλκμαιωνίδων 6, Καισαριανή, πλησίον μετρό Ευαγγελισμός
2155159120, 6938165911
http://iliannasol.blogspot.gr/


Επικοινωνήστε μαζί μας:
Μύλων 75 104 41 Αθήνα
210 5121893

τηλεφωνήστε μας για οποιαδήποτε ερώτηση ή απορία

news@infokids.gr

για νέα, πληροφορίες, εκδηλώσεις ή Δελτία τύπου

info@infokids.gr

για ερωτήσεις και πληροφορίες σχετικά με το site μας

Το περιεχόμενο της ιστοθέσης είναι μόνο για ενημερωτικό σκοπό και δεν θα πρέπει να αντικαθιστά οποιαδήποτε ιατρική συμβουλή, διάγνωση ή και θεραπεία που χορηγείται από τον γιατρό σας ή από τον εξειδικευμένο επιστήμονα υγείας. Απαγορεύεται η αναπαραγωγή, μεταβίβαση, διανομή ή αποθήκευση μέρους ή του συνόλου του περιεχομένου σε οποιαδήποτε μορφή, χωρίς την προηγούμενη γραπτή συγκατάθεση του νομικού τμηματος του Infokids.