Αρχική Νέα Ρεπορτάζ: Λίγες ώρες με τις "μωρομάνες" στις φυλακές γυναικών Θήβας και μια παράσταση για τα παιδιά που ζουν εκεί μαζί τους

Ρεπορτάζ: Λίγες ώρες με τις "μωρομάνες" στις φυλακές γυναικών Θήβας και μια παράσταση για τα παιδιά που ζουν εκεί μαζί τους

10854997_10153240891565348_2322655325786433424_o

Πριν από λίγες ημέρες, στο infokids.gr δεχτήκαμε μια αναπάντεχη πρόσκληση. Ήταν από την Ομάδα Θεάτρου Ρετρό και σχετιζόταν με μία επίσκεψη της ομάδας στις γυναικείες φυλακές Ελεώνα Θήβας προκειμένου να παρουσιάσουν την παράσταση Βατραπουνζέλ στα μικρά παιδιά των κρατουμένων, που διαβιούν μαζί τους στη φυλακή. Άλλωστε, η ομάδα θεάτρου Ρετρό φημίζεται γι' αυτές τις εναλλακτικές παραστάσεις της σε χώρους αντισυμβατικούς, τις λεγόμενες ''Παραστάσεις Αυξημένης Φροντίδας '', όπου η αξία του θεατρικού λόγου ως πράξη και ως ψυχαγωγία έχει πραγματικά τεράστια αξία.

Και τώρα η πρόσκληση-πρόκληση προς την ομάδα του infokids.gr. Η Αγγελική και η Φένια από την ομάδα Ρετρό μάς κάλεσαν να τις συνοδεύσουμε στο χώρο των φυλακών, να δούμε το θεατρικό μαζί με τις κρατούμενες και τα παιδιά τους, να γνωρίσουμε το προσωπικό των φυλακών, ιδίως τις κοινωνικές λειτουργούς, να μιλήσουμε μαζί τους και έπειτα να μιλήσουμε εμείς γι' αυτή την εμπειρία. Εύκολο; Δεν θα το λέγαμε, αλλά η επιθυμία να συμμετάσχουμε σε αυτή την τόση ιδιαίτερη πρωτοβουλία, σύντομα μας οδήγησε έξω από τις πύλες του Σωφρονιστικού Ιδρύματος Θήβας, ένα μουντό και κρύο μεσημέρι.

10919902_10153240891235348_8760784568378241843_o

Αρκετά ανήσυχες καθώς πλησιάζαμε -οι ταμπέλες μάς καθοδηγούσαν σε ένα σημείο μακριά από κάθε οικισμό και ενώ ο βαρύς συννεφιασμένος ουρανός ενέτεινε αυτό το αίσθημα ανησυχίας- αναρωτιόμασταν πόσο "σκληρός" θα ήταν ο χώρος στον οποίο σε λίγο θα μπαίναμε μέσα. Το μόνο παρήγορο ήταν ότι μέσα, θα συναντούσαμε γνώριμες φυσιογνωμίες, την Αγγελική και τη Φένια, οπότε περνώντας τα ψηλά συρματοπλέγματα με προσποιητή άνεση προχωρήσαμε στην πρώτη πύλη εισόδου, όπου και ο πρώτος έλεγχος. Όλα καλά εδώ και ο αστυνόμος μάς κατευθύνει προφορικά σε έναν εξωτερικό διάδρομο όπου συρματοπλέγματα έκοβαν τον κόσμο στα δύο. Τον μέσα και τον έξω. Πιο πάνω η δεύτερη πύλη εισόδου. Περνώντας τη συναντάμε ένα ημικυκλικό κτιριακό συγκρότημα με φοίνικες στον προαύλιο χώρο και σιντριβάνι στη μέση, δείγμα ότι ο χώρος αυτός κάποτε εκπροσωπούσε μια πολυτέλεια που δεν έχει θέση σήμερα εδώ. Σε λίγο, η Νίκη, προϊσταμένη κοινωνική λειτουργός, επιβεβαιώνει αυτή την άποψή μας. Ο χώρος αυτός ήταν άλλοτε το Εκτυπωτικό και Συνεδριακό Κέντρο των Ιεχωβάδων, το οποίο αγοράστηκε κάποια στιγμή από το δημόσιο και το 2008 άρχισε να λειτουργεί ως φυλακή.

Με αυτές τις σκέψεις φτάνουμε στο δεύτερο κτίριο, όπου ο έλεγχος είναι και πιο αυστηρός. Το δημοσιογραφικό κασετοφωνάκι δεν υπάρχει περίπτωση να περάσει στα ενδότερα της φυλακής, οπότε κλειδώνεται στο ντουλαπάκι, ενώ εμείς περιμένουμε τη Νίκη να έρθει να μας παραλάβει. Ευγενική, προσιτή, καλοσυνάτη, πράα, ένας άνθρωπος που κινείται με άνεση στους χώρους της φυλακής, ενώ οι κρατούμενες την περιτριγυρίζουν προσπαθώντας να αποσπάσουν μια κουβέντα της. Την ακολουθούμε στο εσωτερικό της φυλακής πλέον, βρισκόμενες στην κυριολεξία σε επιφυλακή καθώς πηγαίνουμε προς το καφενείο για να παραγείλουμε καφέδες. Μια πολύ όμορφη και πρόθυμη κοπέλα τρέχει να μας εξυπηρετήσει κι εγώ αναρωτιέμαι πώς επέλεξε να εργαστεί μέσα στη φυλακή, πόσες ώρες να δουλεύει, πόσο να αμοίβεται κ.λπ. μέχρι που η Νίκη διαλύει τις αυταπάτες μου. "Μα, είναι κρατούμενη και έχει αναλάβει αυτό τον ρόλο αυτό τον καιρό." "Δηλαδή;" "Όταν μια κρατούμενη πρωτοέρχεται, οι ψυχολόγοι και οι κοινωνικοί λειτουργοί την παρατηρούμε, μιλάμε μαζί της, παίρνουμε κάτι σαν το ιστορικό της και έπειτα τη στέλνουμε στην πτέρυγα που νομίζουμε ότι θα ενταχθεί καλύτερα και θα είναι αποτελεσματικότερη. Γιατί ο στόχος είναι να αναλάβει κάθε γυναίκα έναν ρόλο που την ευχαριστεί και επομένως θα τον επιτελέσει καλύτερα ώστε να μην υπάρχουν προβλήματα τόσο για τις ίδιες όσο και με τις συγκρατούμενες."

Η αλήθεια είναι πως η καλή δουλειά που γίνεται εδώ από τις ειδικούς είναι παραπάνω από εμφανής. Οι γυναίκες, νεότερες και μεγαλύτερες, έχουν συναίσθηση μιας πραγματικότητας που τις θέλει να έχουν καλή διαγωγή μήπως και πετύχουν την πολυπόθητη έξοδο νωρίτερα. Επομένως είναι υποδειγματικές, θα λέγαμε, στους ρόλους τους, χωρίς να λείπουν βέβαια και οι εξαιρέσεις. "Οι ρόλοι υπάρχουν για την καλύτερη λειτουργία του συστήματος", μας λέει η Νίκη. "Οι κοπέλες έχουν καταλάβει ότι με την καλή μεταξύ τους συνεργασία, μόνο όφελος θα έχουν όλοι."

10921670_10153240891670348_1680078873791075252_o

Εννοείται πως τα προβλήματα δεν λείπουν. Η οικονομική στενότητα των τελευταίων χρόνων έχει επηρεάσει και τη λειτουργία των φυλακών. Πώς όχι άλλωστε; "Το κράτος δεν προσφέρει τίποτα. Παρ' όλα αυτά, ο χώρος είναι καθαρός και ο παιδότοπος γεμάτος παιχνίδια, από τις δωρεές κάποιων ευαίσθητων συμπολιτών μας που στέλνουν ρούχα, παιχνίδια, βιβλία και οτιδήποτε άλλο χρειάζεται για την όσο το δυνατό καλύτερη διαβίωση των γυναικών και των μικρών παιδιών μέσα στη φυλακή. Από την άλλη, η ζεστασιά είναι μάλλον δυσεύρετη εδώ. "Περιορίζουμε τη θερμοκρασία στα δικά μας γραφεία για να υπάρξει περισσότερη παροχή κάτω στα κελιά και στους κοινόχρηστους χώρους",συμπληρώνει η Νίκη. Καθώς κατευθυνόμαστε στο χώρο που θα δοθεί η παράσταση, μας εντυπωσιάζουν οι ζωγραφιές στους τοίχους. Νομίζω ότι είναι από τις ωραιότερες που έχω δει και φυσικά πρόκειται για έργα των κρατουμένων. Γίνονται κάποια μαθήματα και έπειτα οι πιο ταλαντούχες από αυτές εξασκούν το χάρισμα ζωγραφίζοντας τις επιφάνειες κυρίως γύρω από την πτέρυγα όπου κατοικούν οι μωρομάνες. Τα Σαββατοκύριακα γίνονται τμήματα yoga και λάτιν χορού, τα οποία διδάσκονται από τις ίδιες τις κρατούμενες. Βέβαια δε μπορούμε να τις υποχρεώσουμε να συμμετέχουν. Αργά ή γρήγορα επέρχεται η ιδρυματοποίηση. Ξεκινούν γεμάτες ενθουσιασμό, αλλά μετά από λίγο καιρό δεν έχουν όρεξη να κινηθούν στους χώρους της φυλακής. Υπάρχουν όμως κι εκείνες που έχουν όρεξη να κάνουν διαφορετικά πράγματα απ' όσα έκαναν έξω. Για παράδειγμα, να σπουδάσουν." Η Νίκη μας δείχνει τις εξετάσεις που μόλις έδωσε μία από τις κρατούμενες, κάτω από την επιτήρησή τους και τώρα είναι έτοιμες να αποστείλλουν πίσω στο πανεπιστήμιο με φαξ. "Έχουν υπάρξει κάποιες περιπτώσεις, 4-5, όπου οι κοπέλες έχουν πάρει πτυχίο μέσα από τη φυλακή".

fylakes2

Κατευθυνόμαστε στην πτέρυγα που μένουν οι μαμάδες με τα μικρά τους, καθεμιά στο δικό της κελί, με τα βιβλία της (να σημειώσουμε ότι στη βιλιοθήκη των φυλακών υπάρχουν 13.000 τίτλοι βιβλίων), την τηλεόρασή της, το δικό της μικρόκοσμο εντέλει. Στο χώρο έξω από τα κελιά τους, μπροστά από τον παιδότοπο, θα παρουσιαστεί η παράσταση "Βατραπουνζέλ", όπου η ένωση των παραμυθιών των αδερφών Γκριμ ''Βασιλιάς Βάτραχος'' και ''Ραπουνζέλ'' θα οδηγήσει τις δύο ηρωίδες να κατασκευάσουν μαγικούς κόσμους και συνάμα να  αντιμετωπίζουν τα σκοτάδια των ηρώων σε αναλογία με τις δικές τους σκοτεινές πτυχές. Η αλληγορία στο σωστό μέρος μάλλον, αλλά κατά πώς φαίνεται οι θεατές δύσκολα θα το αντιληφθούν. Τα παιδιά όμως θα διασκεδάσουν. Θα χαρούν, θα βγάλουν δειλά δειλά τα κεφαλάκια από τη φούστα της μαμάς και θα πλησιάσουν προς το χώρο όπου εκτυλίσσεται η δράση. Στα προσωπάκια τους θα "ζωγραφιστούν" χαμόγελα και στο τέλος η τρισχαριτωμένη μικρούλα που έκλεψε την παράσταση, η Χριστίνα, θα φορέσει τα ρούχα των ηθοποιών και θα αρχίσει να στριφογυρίζει χαρούμενη, βλέποντας τον εαυτό της να μεταμορφώνεται στην πρωταγωνίστρια της δικής της παράστασης.

Γιατί όμως τα παιδιά εδώ; Δεν μπορεί να τα αναλάβει κάποιος έξω; "Δυστυχώς, όχι, απαντά η Νίκη, που έχει γίνει πλέον ξεναγός μας. Και τότε μέχρι 3 ετών θα μείνουν εδώ, να μεγαλώσουν μαζί με τη μαμά. Απαραίτητη η μητρική αγκαλιά όπου κι αν βρίκεται κανείς." Και όντως, η στοργή και η τρυφερότητα από την πλευρά των μαμάδων προς τα παιδιά τους δεν λείπει. Το βλέπουμε στη διάρκεια της παράστασης, πώς τα παρακολουθούν με την άκρη του ματιού τους, να καταγράψουν την κάθε αντίδρασή τους και στο τέλος να νιώσουν ικανοποίηση που τα μικρά τους πέρασαν καλά. Σίγουρα, Αγγελική και Φένια, η ευγνομωσύνη τους είναι μεγάλη. Και μετά όμως τι θα γίνουν τα παιδιά; Ποιος τα αναλαμβάνει μετά τα 3; "Οι μελέτες έχουν δείξει ότι τα παιδιά μέχρι την ηλικία των 3 ετών δεν έχουν μνήμες. Επομένως θα μείνουν εδώ. Κάποιες φορές εμείς εδώ θα τα δηλώσουμε στο ληξιαρχείο, γιατί αυτό δεν είχε γίνει μέχρι τώρα. Και πάλι, μετά εμείς είμαστε που θα ασχοληθούμε για να βρούμε στέγη για τα παιδιά και ένα περιβάλλον ασφαλές. Μιλάω βέβαια για την περίπτωση κάποιου ιδρύματος, γιατί αν η μάνα αποφασίσει να τα παραδώσει σε κάποιο γνωστό ή συγγενή, τότε εμάς, να το πω απλά, δεν μας πέφτει λόγος. Δεν μας επιτρέπεται από το νόμο να επέμβουμε, αφού η μάνα έχει την κηδεμονία. Ούτε όμως και τα ιδρύματα είναι "εύκολα" στο να πάρουν τα παιδιά γιατί δηλώνουν πως δεν έχουν χώρο.

fylakes3

Στις φυλακές της Θήβας μένουν περίπου 400 γυναίκες, 18 μάνες με παιδάκια. Τα αδικήματά τους αφορούν σε κλοπές, ναρκωτικά, πορνεία, οικονομικά εγκλήματα, αλλά και ανθρωποκτονίες. "Πάντως, αυτό που πρέπει να ξέρετε, μας λέει η Νίκη, η οποία αριθμεί 10 χρόνια εδώ μέσα, όταν μπει η γυναίκα στη φυλακή, η οικογένεια συνήθως διαλύεται. Ο άντρας δεν μπορεί να κρατήσει την οικογένεια." Πώς όμως επιστρέφει η γυναίκα πίσω στην κοινωνία; Καλύτερη ή χειρότερη; "Για να βοηθηθεί κάποιος πρέπει να θέλει. Υπάρχουν περιπτώσεις όπου η γυναίκα θα βγει και θα πιάσει το κουβάρι από εκεί που το άφησε, επειδή η κράτησή της ήταν ένα "τυχαίο συμβάν" και υπάρχουν και εκείνες που θα βγουν ακριβώς όπως μπήκαν, Χωρίς καμία διάθεση να αλλάξουν." Σίγουρα η απόφαση δική τους. Μέσα στη φυλακή γίνεται προσπάθεια με τον καλύτερο τρόπο για μια υγιή επανένταξη. Από κει και πέρα... Αυτό που εγώ εισπράττω σαν το μεγαλύτερο άδικο εδώ μέσα είναι τα παιδιά, που πολύ απλά δεν χρειάζονταν αυτές τις συνθήκες και το στίγμα για την αρχή της ζωής τους. Γιατί και η συνέχεια δύσκολη διαγράφεται.


Επικοινωνήστε μαζί μας:
Μύλων 75 104 41 Αθήνα
210 5121893

τηλεφωνήστε μας για οποιαδήποτε ερώτηση ή απορία

news@infokids.gr

για νέα, πληροφορίες, εκδηλώσεις ή Δελτία τύπου

info@infokids.gr

για ερωτήσεις και πληροφορίες σχετικά με το site μας

Το περιεχόμενο της ιστοθέσης είναι μόνο για ενημερωτικό σκοπό και δεν θα πρέπει να αντικαθιστά οποιαδήποτε ιατρική συμβουλή, διάγνωση ή και θεραπεία που χορηγείται από τον γιατρό σας ή από τον εξειδικευμένο επιστήμονα υγείας. Απαγορεύεται η αναπαραγωγή, μεταβίβαση, διανομή ή αποθήκευση μέρους ή του συνόλου του περιεχομένου σε οποιαδήποτε μορφή, χωρίς την προηγούμενη γραπτή συγκατάθεση του νομικού τμηματος του Infokids.