Σχολικός διαγωνισμός αστρονομίας: “Γίνε επιστήµονας του Κασίνι για µια µέρα”

Ο σχολικός διαγωνισµός ”Επιστήµονας του Κασίνι για µια µέρα” είναι η ευκαιρία που δίνεται σε παιδιά ηλικίας 10 έως 18 ετών να προτείνουν πού πιστεύουν ότι πρέπει να στραφούν οι κάµερες του διαστηµικού αεροσκάφους Cassini, κατά την επόµενη παρατήρηση του προκειµένου να προκύψουν ενδιαφέρουσες µετρήσεις. Η ειδική οµάδα της NASA έχει επιλέξει τρεις πιθανούς στόχους. Καθένας από αυτούς έχει ιδιαίτερη επιστηµονική αξία και στην πραγµατικότητα το Cassini θα παρατηρήσει και τους τρεις.

Οι συμμετέχοντες μαθητές θα πρέπει να αποφασίσουν ποιος από αους τρεις στόχους έχει το µεγαλύτερο επιστηµονικό ενδιαφέρον και εν συνεχεία να γράψουν µια έκθεση (µέχρι 500 λέξεις) που να εξηγούν τους λόγους για τους οποίους προτείνουν τον συγκεκριµένο στόχο, καθώς και τι είδους γνώσεις εκτιµούν ότι έχουμε την δυνατότητα να αποκτήσουμε µέσα από αυτήν την παρατήρηση.

Οι τρεις επιλεγµένοι στόχοι που θα παρατηρηθούν για το 2012 είναι:

i. ο δορυφόρος Πάνας

ii. ο δακτύλιος F

iii. ο πλανήτης Κρόνος µαζί µε το σύστηµα δακτυλίων του

Στο τέλος θα υπάρξουν νικητές για κάθε στόχο σε κάθε ηλικιακή κατηγορία. Όλοι οι συµµετέχοντες µε τους καθηγητές και τους γονείς τους θα έχουν την ευκαιρία να συµµετέχουν στην ειδική εκδήλωση που θα πραγµατοποιηθεί για τον διαγωνισµό όπου θα δωθούν τα βραβεία στους νικητές, τα ειδικά αναµνηστικά δώρα της ESA και οι έπαινοι συµµετοχής σε όλους.

Διαστηµόπλοιο CASSINI-HUYGENS

Το διαστηµόπλοιο Cassini-Huygens είναι µια ροµποτική αποστολή σε συνεργασία της NASA/ESA/ASI µε στόχο τη µελέτη του συστήµατος του Κρόνου, δηλαδή του πλανήτη Κρόνου και των δορυφόρων του. Η διαστηµική αποστολή Cassini-Huygens άρχισε στις 15 Οκτωβρίου του 1997. Επτά χρόνια µετά την εκτόξευση και τις πολλαπλές διαπλανητικές τροχιές, τέθηκε σε τροχιά γύρω από τον Κρόνο την 1η Ιουλίου 2004. Το διαστηµικό όχηµα αποτελείται από δύο βασικά µέρη: το τροχιακό Cassini το οποίο διαγράφει επιλεγµένες τροχιές γύρω από τον Κρόνο και τους δορυφόρους του και τον δειγµατολήπτη Huygens, ο οποίος αποκολλήθηκε από το Cassini στις 25 Δεκεµβρίου του 2005 και προσεδαφίστηκε στον µεγαλύτερο δορυφόρο του Κρόνου, τον Τιτάνα στις 14 Ιανουαρίου του 2005. Αυτό αποτέλεσε την πρώτη προσεδάφιση αεροσκάφους στο εξωτερικό ηλιακό σύστηµα.

Το 2008 η NASA ανακοίνωσε τη διετή επέκταση της αποστολής ονοµάζοντας την Cassini Equinox Mission, ενώ ακολούθως υπήρξε και νέα επέκταση έως το 2017. Δεκαέξι Ευρωπαϊκές χώρες (στις οποίες συµµετέχει και η Ελλάδα) αλλά και οι Ηνωµένες Πολιτείες της Αµερικής, αποτελούν την οµάδα που είναι υπεύθυνη για το σχεδιασµό, την κατασκευή και το χειρισµό του Cassini και των οργάνων του καθώς και τη συλλογή δεδοµένων. To Cassini-Huygens είναι ένα διαστηµικό σκάφος εξοπλισµένο ώστε να διερευνήσει 27 διαφορετικά επιστηµονικά πεδία συλλέγοντας και αναλύοντας διάφορα δεδοµένα. Το όχηµα Cassini αποτελείται από 12 όργανα και το Huygens αποτελείται από έξι. Συνολικά η αποστολή είναι ικανά εξοπλισµένη ώστε να διερευνήσει διεξοδικά όλα τα σηµαντικά στοιχεία του συστήµατος του Κρόνου καθώς και να αποκαλύψει άγνωστες πτυχές του πλανήτη και των δορυφόρων του µέσα από πολλαπλές λειτουργίες. Μέχρι σήµερα η ανάλυση δεδοµένων από το Cassini και το Huygens έχουν αποκαλύψει ιδιαίτερα επιστηµονικά ευρήµατα -πολλά από τα οποία µη αναµενόµενα- και νέες ιδιότητες που αναπτύσσουν και διευρύνουν το ενδιαφέρον για το σύστηµα του µακρινού αυτού πλανήτη.

ΣΤΟΧΟΣ 1: Πάνας

Ο Πάνας είναι το πιο κοντινό φεγγάρι προς τον Κρόνο. Είναι τόσο κοντά στον Κρόνο που στην πραγµατικότητα βρίσκεται µέσα στους δακτύλιους του πλανήτη! Συγκεκριµένα βρίσκεται µέσα στο κενό “Encke” του δακτυλίου Α και βοηθάει στο να µένει καθαρό το κενό από σωµατίδια που φεύγουν από τους δακτύλιους. Επίσης, ο Πάνας δηµιουργεί διάφορους σχηµατισµούς και κυµµατισµούς στους κοντινούς του δακτύλιους, σαν να προσπαθεί να ζωγραφίσει πίνακες πάνω στα δακτυλίδια του Κρόνου! Σίγουρα είναι ένα µεγάλο έργο για έναν µικρό φεγγάρι σαν τον Πάνα.

Ακόµα, το σχήµα του Πάνα είναι αρκετά παράξενο, καθώς µοιάζει µε φυστίκι. Υπάρχουν πολλά µυστήρια ακόµα όσον αφορά τον Πάνα και για να λυθούν χρειάζονται περισσότερες παρατηρήσεις! Γι’αυτό και ο στόχος 1 είναι ένας πολύ ενδιαφέρον στόχος, που σίγουρα θα βοηθήσει στο να εξηγηθούν πολλά για τον Πάνα.

ΣΤΟΧΟΣ 2: Δακτύλιος F

Από µακριά, ο Κρόνος φαίνεται σαν να έχει έναν ενιαίο γιγάντιο δακτύλιο. Όµως, όταν τον πλησιάζεις, όπως είναι και το Cassini εκεί κοντά, βλέπεις ότι στην πραγµατικότητα αυτό που φαινόταν ως µόνο ένας γιγάντιος δακτύλιος, είναι πολλοί δακτύλιοι, διαφορετικού µεγέθους! Οι µικρότεροι είναι κοντά στον Κρόνο και οι µεγαλύτεροι είναι µακριά από αυτόν. Οι επιστήµονες ονόµασαν τους δακτύλιους µε γράµµατα του αγγλικού αλφάβητου: από το “A” µέχρι το “G”.

Ο δακτύλιος F ανακαλύφθηκε το 1979 από το διαστηµόπλοιο Pioneer 11. Είναι ένας πολύ λεπτός και αµυδρός δακτύλιος. Διατηρείται τόσο λεπτός χάρη στα 2 φεγγάρια που έχει αριστερά και δεξιά του: τον Προµηθέα και την Πανδώρα. Όπως τα τσοπανόσκυλα καθοδηγούν τα πρόβατα από το να σκορπίσουν, έτσι και αυτά τα 2 φεγγάρια συγκρατούν τον δακτύλιο και τον αποτρέπουν από το να σκορπίσει στο διάστηµα. Ακόµα, ένα από τα δύο αυτά τα φεγγάρια εκτοξέυει µεγάλες χιονόµπαλες, οι οποίες περνούν µέσα από τον δακτύλιο F. Περίπου πεντακόσιες τέτοιες χιονόµπαλες περνούν διαρκώς µέσα από τον δακτύλιο, κάνον΄τας το έτσι, ένα από τα πιο δυναµικά συστήµατα στον Κρόνο. Κάθε παρατήρηση του δακτυλίου F µας αποκαλύπτει καινούρια πράγµατα. Έτσι διαλέγοντας τον στόχο 2, θα µας βοηθήσει να µάθουµε ακόµα περισσότερα πράγµατα για αυτό το µοναδικό δυναµικό σύστηµα.

ΣΤΟΧΟΣ 3: Σύστηµα Κρόνου και δακτυλίων

Βγάζοντας το Cassini µια φωτογραφία µε τον Κρόνο και τους δακτύλιούς του, όπως την πιο πάνω, σίγουρα θα αναρωτιέται πώς θα ήταν το θέαµα στην επιφάνεια του Κρόνου που έπεφτε η σκιά των δακτυλιδιών. Οπότε, η οµορφιά και µόνο αυτής της φωτογραφίας είναι αρκετή για να στρέψουµε την προσοχή µας στον τρίτο στόχο. Επίσης, µπορούµε να µελετήσουµε µε µεγαλύτερη λεπτοµέρεια από τι είναι φτιαγµένοι οι δακτύλιοι του Κρόνου. Αυτό µπορούµε να το κάνουµε παρατηρώντας τα αστέρια που φαίνονται πίσω από τους δακτύλιους. Έτσι, αναλύοντας το φως θα µπορέσουµε να πάρουµε χρήσιµες πληροφορίες για την δοµή των δακτυλιδιών, το πάχος τους, το πώς αλληλεπιδρούν µε τον πλανήτη κ.ά. Εκτός από το ενδιαφέρον για τους δακτύλιους, οι φωτογραφίες του Κρόνου θα µας βοηθήσουν να δούµε τις καιρικές συνθήκες στην επιφάνειά του. Γι’αυτό, ο στόχος 3 αποτελεί µια εξαιρετική επιλογή, καθώς θα µας γεµίσει µε πολύτιµα δεδοµένα αλλά και πανέµορφες φωτογραφίες.

ΠΡΟΘΕΣΜΙΑ ΛΗΞΗΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΥ:

15 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2012

Αποστολή εκθέσεων στο email: cassini.gr.scientist@gmail.com µε θέµα(subject): Ονοµατεπώνυµο_Σχολείο_Ηλικία