Εθνικό Απολυτήριο: Μαθητικές κινητοποιήσεις, αντιδράσεις και ο αντίλογος
Η συζήτηση για το Εθνικό Απολυτήριο επανέρχεται δυναμικά στο προσκήνιο, αυτή τη φορά όχι ως μια γενική εξαγγελία μεταρρύθμισης, αλλά ως αφορμή (ή αιτία;) για έντονες αντιδράσεις από τη μαθητική κοινότητα και προβληματισμό στον χώρο της εκπαίδευσης. Οι ανακοινώσεις του υπουργείου Παιδείας για ένα νέο σύστημα απολυτηρίου που θα συνδέεται πιο στενά με την πρόσβαση στην τριτοβάθμια εκπαίδευση άνοιξαν από εχθές Τρίτη 3 Φεβρουαρίου έναν κύκλο κινητοποιήσεων, αλλά και δημόσιου διαλόγου, με διαφορετικές αναγνώσεις και αντικρουόμενες εκτιμήσεις.
Εθνικό Απολυτήριο: Πότε μπαίνει σε εφαρμογή – Δεν καταργούνται οι Πανελλαδικές, τι αλλάζει
Οι αποφάσεις και οι κινητοποιήσεις των μαθητών
Η Συντονιστική Επιτροπή Μαθητών Αθήνας και μαθητικά σχήματα σε όλη τη χώρα προχώρησαν τις τελευταίες ημέρες σε γενικές συνελεύσεις, καλώντας σε συλλογικές αποφάσεις μέσα στα σχολεία.
«Από την αρχή της χρονιάς οι μαθητές παλεύουμε καθημερινά για να τα βγάλουμε πέρα με την καθημερινότητα του σχολείου – εξεταστικού κέντρου, με τα ατελείωτα φροντιστήρια, με τη δύσκολη κατάσταση που υπάρχει στα σπίτια μας με την ακρίβεια, τα λεφτά που τελειώνουν στη μέση του μήνα και δε μας φτάνουν ούτε για χαρτζιλίκι.
Παλεύουμε συντονισμένοι τα σχολεία της Αθήνας, κάθε Δήμος της Αττικής με τους υπόλοιπους, όλοι εμείς μαζί με τους φοιτητές, τους γονείς μας, τους καθηγητές γιατί θέλουμε το σχολείο μας να μορφώνει όλους τους μαθητές, χωρίς διαχωρισμούς, θέλουμε να είναι δημιουργικό και να μη μας φορτώνει με άγχος για βαθμούς και εξετάσεις, διεκδικούμε χρήματα για την Παιδεία, για να έχουμε εκπαιδευτικούς, να λειτουργούν τα σχολεία μας με ασφάλεια, σε σύγχρονα κτίρια, με όλο τον εξοπλισμό που χρειαζόμαστε», αναφέρει η Συντονιστική Επιτροπή Μαθητών Αθήνας (ΣΕΜΑ) σε ανακοίνωσή της.
Στο πλαίσιο αυτό, οι μαθητές καλούν σε διήμερες καταλήψεις στις 26 και 27 Φλεβάρη και σε μαθητικό συλλαλητήριο στα Προπύλαια στις 26 Φεβρουαρίου. Επιπλέον, καλούν στα συλλαλητήρια που είναι προγραμματισμένα στις 28 Φλεβάρη, που συμπληρώνονται τρία χρόνια από την επέτειο των Τεμπών.
Στο επίκεντρο της μαθητικής κριτικής βρίσκεται ο φόβος ότι το Εθνικό Απολυτήριο οδηγεί σε ένα διαρκές εξεταστικό καθεστώς. Οι μαθητές υποστηρίζουν ότι η αξιολόγηση σε όλες τις τάξεις του Λυκείου, με βαθμούς που θα συνυπολογίζονται για την εισαγωγή στο πανεπιστήμιο, ισοδυναμεί στην πράξη με πολλαπλές πανελλαδικού τύπου εξετάσεις. Όπως επισημαίνουν, αυτό αυξάνει κατακόρυφα την πίεση, μετατρέπει το σχολείο σε έναν μηχανισμό συνεχούς αξιολόγησης και περιορίζει τον παιδαγωγικό του ρόλο.
Παράλληλα, τονίζουν τις επιπτώσεις στην ψυχική υγεία των μαθητών, ιδιαίτερα σε μια περίοδο όπου το άγχος των εξετάσεων αποτελεί ήδη σοβαρό ζήτημα. Στις ανακοινώσεις τους γίνεται λόγος για ένα Λύκειο που παύει να είναι χώρος μάθησης και κοινωνικοποίησης και μετατρέπεται σε προθάλαμο εξετάσεων, με άνιση επιβάρυνση για όσους δεν έχουν την ίδια πρόσβαση σε φροντιστηριακή υποστήριξη.
Οι επισημάνσεις των εκπαιδευτικών
Πέρα από τις μαθητικές κινητοποιήσεις, στον δημόσιο διάλογο έχουν ήδη ξεκινήσει οι παρεμβάσεις εκπαιδευτικών. Κοινό σημείο τους είναι ότι το Εθνικό Απολυτήριο συνιστά ένα εγχείρημα υψηλών απαιτήσεων, το οποίο χωρίς σαφή αρχιτεκτονική κινδυνεύει να δημιουργήσει περισσότερα προβλήματα από όσα φιλοδοξεί να λύσει.
Σε ανάλυσή του στο News247, ο εκπαιδευτικός αναλυτής Γιώργος Χατζητέγας επισημαίνει ότι η καθιέρωση ενός εθνικού απολυτηρίου με αυξημένο βάρος για την πρόσβαση στα ΑΕΙ είναι «τρομερά δύσκολο εγχείρημα», καθώς προϋποθέτει ενιαία, αδιάβλητα και απολύτως συγκρίσιμα κριτήρια αξιολόγησης για όλα τα σχολεία της χώρας. Όπως τονίζει, χωρίς μηχανισμούς που να εξασφαλίζουν αντικειμενικότητα και ισοτιμία, το σύστημα κινδυνεύει να αμφισβητηθεί στην πράξη.
Παράλληλα, πολλά μέλη της εκπαιδευτικής κοινότητας θέτουν το ζήτημα της καθημερινότητας του σχολείου. Υπογραμμίζουν ότι η προσμέτρηση βαθμών και στις τρεις τάξεις του Λυκείου μετατρέπει ολόκληρη τη σχολική διαδρομή σε διαρκή εξεταστική διαδικασία, με αποτέλεσμα να περιορίζεται ο χρόνος για ουσιαστική διδασκαλία, εμβάθυνση και καλλιέργεια δεξιοτήτων.
Ένα ακόμη σημείο που επανέρχεται στις παρεμβάσεις των εκπαιδευτικών αφορά τον κίνδυνο μεταφοράς της πίεσης σε μικρότερες ηλικίες. Όπως σημειώνουν, όταν το Λύκειο αποκτά τόσο υψηλό εξεταστικό διακύβευμα, η προετοιμασία ξεκινά νωρίτερα, ήδη από το Γυμνάσιο, με ό,τι αυτό συνεπάγεται για τη μαθησιακή και ψυχολογική επιβάρυνση των παιδιών.
Ο αντίλογος και η κυβερνητική θέση
Από την πλευρά του υπουργείου Παιδείας, το Εθνικό Απολυτήριο παρουσιάζεται ως μια προσπάθεια αναβάθμισης του ρόλου του Λυκείου και αποσύνδεσης της πρόσβασης στα ΑΕΙ από μία και μοναδική εξέταση. Σύμφωνα με την επίσημη επιχειρηματολογία, στόχος είναι ένα πιο αξιόπιστο απολυτήριο, που θα αποτυπώνει συνολικά την πορεία του μαθητή και όχι μόνο την επίδοσή του σε λίγες ημέρες εξετάσεων.
Κυβερνητικές πηγές επισημαίνουν ότι ο σχεδιασμός βρίσκεται ακόμη σε φάση διαλόγου και ότι θα ληφθούν υπόψη οι απόψεις της εκπαιδευτικής κοινότητας. Τονίζεται επίσης ότι η εφαρμογή ενός τέτοιου συστήματος θα γίνει σταδιακά και με σαφές χρονοδιάγραμμα, ώστε να αποφευχθούν αιφνιδιασμοί.
Ένα ανοιχτό μέτωπο
Το Εθνικό Απολυτήριο, πριν ακόμη αποκτήσει οριστική μορφή, έχει ήδη εξελιχθεί σε ένα ανοιχτό μέτωπο αντιπαράθεσης. Οι μαθητικές κινητοποιήσεις, οι ενστάσεις των εκπαιδευτικών και οι ανησυχίες των γονέων δείχνουν ότι το ζήτημα δεν αφορά μόνο την τεχνική πλευρά των εξετάσεων, αλλά τον ίδιο τον ρόλο του Λυκείου στο εκπαιδευτικό σύστημα, χωρίς να απεμπλέκεται από το κοινωνικό περιβάλλον του, τις ανάγκες για συμπληρωματική διδασκαλία, για μία συνολική αναβάθμιση της δωρεάν παιδείας.
Το επόμενο διάστημα αναμένεται κρίσιμο, καθώς ο διάλογος καλείται να περάσει από τις γενικές εξαγγελίες σε συγκεκριμένες προτάσεις. Το αν το Εθνικό Απολυτήριο θα λειτουργήσει ως εργαλείο αναβάθμισης ή ως νέα πηγή πίεσης για μαθητές και οικογένειες παραμένει ανοιχτό ερώτημα, με την εκπαιδευτική κοινότητα να ζητά σαφείς απαντήσεις και ουσιαστική συμμετοχή στον σχεδιασμό.
