Όταν η Πολιτεία αποφασίζει ότι τα παιδιά πρέπει να μείνουν στο σπίτι για την ασφάλειά τους, δεν μπορεί να αφήνει τις οικογένειες να αναζητούν μόνες τους λύσεις την τελευταία στιγμή.
Κάθε φορά που ανακοινώνεται ότι τα σχολεία θα παραμείνουν κλειστά λόγω κακοκαιρίας, η συζήτηση επικεντρώνεται, δικαιολογημένα, στην προστασία των μαθητών. Οι δρόμοι μπορεί να πλημμυρίσουν, οι μετακινήσεις να γίνουν επικίνδυνες και τα καιρικά φαινόμενα να μην επιτρέπουν την ασφαλή λειτουργία των σχολικών μονάδων.
Υπάρχει, όμως, ένα ερώτημα που επιστρέφει κάθε φορά και σπάνια βρίσκεται στο επίκεντρο της συζήτησης: τι γίνεται με τους γονείς που πρέπει να πάνε κανονικά στη δουλειά τους, ενώ τα παιδιά τους δεν μπορούν να πάνε στο σχολείο;
Δεν υπάρχει γονιός που να θέλει να ρισκάρει την ασφάλεια του παιδιού του για να μη χάσει μία ημέρα εργασίας. Κανείς δεν θα έπρεπε να χρειάζεται να επιλέξει ανάμεσα στην ασφάλεια της οικογένειάς του και στην επαγγελματική του υποχρέωση.
Κι όμως, αυτή είναι συχνά η πραγματικότητα που καλούνται να αντιμετωπίσουν χιλιάδες οικογένειες.
Κλείνουν τα σχολεία, αλλά οι δουλειές συνεχίζονται
Για έναν γονιό που εργάζεται από το σπίτι, η ξαφνική αναστολή λειτουργίας του σχολείου μπορεί να σημαίνει μια δύσκολη ημέρα, με τηλεδιασκέψεις, εκκρεμότητες και ένα παιδί που χρειάζεται φροντίδα. Για κάποιον που εργάζεται σε κατάστημα, σε εργοστάσιο, σε νοσοκομείο ή σε άλλη θέση με υποχρεωτική φυσική παρουσία, το πρόβλημα είναι ακόμη πιο σύνθετο.
Ποιος θα μείνει με το παιδί;
Δεν έχουν όλοι οι γονείς παππούδες και γιαγιάδες κοντά τους. Δεν μπορούν όλοι να ζητήσουν από έναν συγγενή να αναλάβει τη φροντίδα του παιδιού τους. Δεν έχουν όλοι τη δυνατότητα να εργαστούν εξ αποστάσεως, ούτε μπορούν να ενημερώσουν τον εργοδότη τους λίγες ώρες πριν από την έναρξη της βάρδιας ότι δεν θα καταφέρουν να προσέλθουν.
Και, φυσικά, δεν έχουν όλοι την οικονομική δυνατότητα να πληρώσουν κάποιον για να φροντίσει τα παιδιά τους.
Για πολλές οικογένειες, λοιπόν, το κλείσιμο των σχολείων δεν σημαίνει απλώς αλλαγή προγράμματος. Σημαίνει άγχος, αναστάτωση και μια αλυσίδα πρακτικών προβλημάτων που πρέπει να λυθούν μέσα σε ελάχιστο χρόνο.
Αν είναι επικίνδυνο για τα παιδιά, τι ισχύει για τους γονείς;
Ας ξεκαθαρίσουμε κάτι: το γεγονός ότι ένα σχολείο κλείνει δεν σημαίνει απαραίτητα ότι απαγορεύεται σε όλους τους πολίτες να μετακινηθούν. Οι αποφάσεις λαμβάνονται με βάση τις τοπικές συνθήκες, την κατάσταση των σχολικών εγκαταστάσεων, την επικινδυνότητα των διαδρομών και τις προβλέψεις για τον καιρό.
Ωστόσο, όταν οι αρχές κρίνουν ότι οι συνθήκες είναι τόσο επικίνδυνες ώστε να ανασταλεί η διά ζώσης λειτουργία των σχολείων, είναι εύλογο να εξετάζεται ταυτόχρονα τι θα συμβεί με τους εργαζομένους που χρειάζεται να μετακινηθούν για να εργαστούν.
Δεν μπορεί κάθε φορά το βάρος να μεταφέρεται αποκλειστικά στις οικογένειες, οι οποίες καλούνται να βρουν λύση χωρίς να γνωρίζουν αν δικαιούνται κάποια διευκόλυνση, αν μπορούν να εργαστούν από το σπίτι ή αν θα χρειαστεί να χρησιμοποιήσουν ημέρες άδειας.
Η προστασία από ακραία καιρικά φαινόμενα χρειάζεται συντονισμό. Και αυτός ο συντονισμός δεν αφορά μόνο τα σχολεία, αλλά και την εργασία, τις μετακινήσεις και την καθημερινή λειτουργία των οικογενειών.
Τι θα μπορούσε να αλλάξει για τους εργαζόμενους γονείς
Δεν υπάρχει μία λύση που να ταιριάζει σε όλους. Υπάρχουν, όμως, μέτρα που θα μπορούσαν να περιορίσουν την αναστάτωση και να προσφέρουν πραγματική βοήθεια στις οικογένειες.
1. Έγκαιρες ανακοινώσεις, όσο αυτό είναι δυνατόν
Όταν οι προβλέψεις επιτρέπουν να εκτιμηθεί εγκαίρως η επικινδυνότητα, οι αποφάσεις για τα σχολεία θα πρέπει να ανακοινώνονται όσο το δυνατόν νωρίτερα. Οι γονείς χρειάζονται χρόνο για να οργανώσουν τη φροντίδα των παιδιών τους και να συνεννοηθούν με τους εργοδότες τους.
2. Σαφείς οδηγίες για την εργασία
Σε περιπτώσεις ακραίων καιρικών φαινομένων, χρειάζεται έγκαιρη ενημέρωση για το πότε συνιστάται ή προβλέπεται τηλεργασία, ποιες υπηρεσίες μπορούν να λειτουργήσουν εξ αποστάσεως και ποια μέτρα προστασίας πρέπει να εφαρμόζονται στους χώρους εργασίας.
Η τηλεργασία δεν είναι εφικτή για όλους. Για όσους, όμως, μπορούν να την εφαρμόσουν, ενδέχεται να αποτελέσει ουσιαστική διευκόλυνση.
3. Πρόβλεψη για τους γονείς που δεν έχουν εναλλακτική λύση
Για τους εργαζομένους που δεν μπορούν να εργαστούν από το σπίτι και δεν έχουν διαθέσιμο πρόσωπο για τη φροντίδα των παιδιών τους, χρειάζεται ένα σαφές πλαίσιο διευκολύνσεων. Αυτό μπορεί να περιλαμβάνει ειδικές ρυθμίσεις άδειας, ευέλικτο ωράριο ή άλλες λύσεις, ανάλογα με τις συνθήκες και το ισχύον θεσμικό πλαίσιο.
Δεν είναι λογικό να ανακαλύπτει κάθε οικογένεια από την αρχή τι μπορεί να κάνει, κάθε φορά που εκδίδεται μια νέα προειδοποίηση για επικίνδυνο καιρό.
4. Ειδική μέριμνα όταν τα φαινόμενα είναι παρατεταμένα
Μία ημέρα κλειστών σχολείων είναι διαφορετική από τρεις ή τέσσερις συνεχόμενες ημέρες αναστολής λειτουργίας. Όσο περισσότερο διαρκεί μια κρίση, τόσο δυσκολότερο γίνεται για τις οικογένειες να διαχειριστούν τη φροντίδα των παιδιών και τις επαγγελματικές υποχρεώσεις τους.
Χρειάζεται, επομένως, πρόβλεψη όχι μόνο για την πρώτη ημέρα, αλλά και για το ενδεχόμενο παρατεταμένης κακοκαιρίας.
Οι γονείς δεν ζητούν να αγνοηθούν οι κίνδυνοι
Το ζητούμενο δεν είναι να παραμένουν ανοιχτά τα σχολεία με κάθε κόστος. Ούτε να υποβαθμίζεται η ευθύνη των αρχών να προστατεύουν τους μαθητές και τους εκπαιδευτικούς.
Το ζητούμενο είναι οι αποφάσεις για την ασφάλεια να συνοδεύονται από ένα σχέδιο που να λαμβάνει υπόψη και την πραγματική ζωή των ανθρώπων.
Γιατί πίσω από κάθε ανακοίνωση για κλειστά σχολεία υπάρχουν οικογένειες που πρέπει να ξαναοργανώσουν την ημέρα τους, εργαζόμενοι που ενδέχεται να μην μπορούν να απουσιάσουν και παιδιά που δεν μπορούν να μείνουν μόνα τους στο σπίτι.
Και δεν είναι μόνο οι γονείς που πρέπει να βρουν λύση. Είναι και οι εργοδότες, οι αρμόδιες υπηρεσίες και η Πολιτεία που χρειάζεται να συντονιστούν, ώστε η προστασία από την κακοκαιρία να μη μετατρέπεται σε πρόσθετη ανασφάλεια για τα νοικοκυριά.
Η ασφάλεια των παιδιών χρειάζεται και ασφαλείς γονείς
Τα παιδιά δεν ζουν απομονωμένα από την υπόλοιπη κοινωνία. Η καθημερινότητά τους συνδέεται άμεσα με την εργασία, το εισόδημα και τις δυνατότητες των γονιών τους.
Όταν ένα σχολείο κλείνει για λόγους ασφαλείας, είναι αυτονόητο ότι προτεραιότητα έχει η προστασία των μαθητών. Εξίσου αυτονόητο, όμως, θα έπρεπε να είναι ότι οι οικογένειες χρειάζονται σαφείς οδηγίες και πρακτική υποστήριξη για να διαχειριστούν την απόφαση.
Η κακοκαιρία δεν μπορεί να προβλεφθεί πάντα με ακρίβεια. Μπορούμε, όμως, να προετοιμαστούμε καλύτερα για τις συνέπειές της.
Γιατί η προστασία των παιδιών δεν σταματά στην πόρτα του σχολείου. Συνεχίζεται στο σπίτι, στην εργασία των γονιών τους και στις αποφάσεις μιας κοινωνίας που οφείλει να μεριμνά για όλους.
