Οι επιστήμονες κατάφεραν να ανακαλύψουν γιατί ο διαβήτης τύπου 1 εμφανίζεται πιο επιθετικός και με βαρύτερη εξέλιξη όταν διαγιγνώσκεται σε μικρά παιδιά.
Ο διαβήτης τύπου 1 είναι η μορφή της νόσου που παρουσιάζεται σε παιδιά και νεαρούς ενήλικες. Με δυο λογια, προκαλείται όταν το ανοσοποιητικό σύστημα επιτίθεται στα κύτταρα του παγκρέατος που ρυθμίζουν τα επίπεδα σακχάρου στο αίμα. Στην έρευνα όπου αναφέρεται το συγκεκριμένο άρθρο, η ομάδα των επισημόνων κατέδειξε ότι το πάγκρεας εξακολουθεί να αναπτύσσεται στην παιδική ηλικία, ιδιαίτερα κάτω από την ηλικία των επτά ετών, κάτι που το καθιστά πολύ πιο ευάλωτο στη βλάβη από τον διαβήτη. Οι ειδικοί μάλιστα εκτιμούν ότι νέα φάρμακα θα μπορούσαν να καθυστερήσουν την εξέλιξη της νόσου, δίνοντας χρόνο στο πάγκρεας να ωριμάσει.
Η ιστορία της μικρής Gracie
Η Gracie, σήμερα οκτώ ετών από το Merseyside, αρρώστησε αιφνιδιαστικά τον Νοέμβριο του 2018. Ξεκίνησε σαν ένα απλό κρυολόγημα, αλλά η κατάσταση επιδεινώθηκε τόσο ραγδαία που η ζωή της κινδύνεψε μέσα σε λιγότερο από δύο ημέρες. «Ήταν ένα χαρούμενο νηπιάκι που πήγαινε στον παιδικό σταθμό και τραγουδούσε και ξαφνικά έφτασε στο σημείο να κινδυνεύει η ζωή της μέσα σε 48 ώρες» λέει ο πατέρας της, Gareth στο BBC. «Η διάγνωση παραμένει η χειρότερη στιγμή της ζωής μας. Ξαφνικά όλα όσα θεωρούσαμε αυτονόητα έγιναν 10-20 φορές πιο δύσκολα.»
Η οικογένεια Nye έπρεπε να προσαρμοστεί σε μια νέα πραγματικότητα – μέτρηση σακχάρου, έλεγχος όλων όσων τρώει και πίνει, χορήγηση ινσουλίνης για να μπορεί ο οργανισμός να απορροφά το σάκχαρο στο αίμα. Σήμερα η Gracie έχει συνεχή παρακολούθηση γλυκόζης και αντλία ινσουλίνης και «τα καταφέρνει περίφημα με τον διαβήτη», όπως λέει ο πατέρας της. «Η Gracie είναι μια σούπερ σταρ.»
Γιατί όμως παιδιά σαν τη Gracie, και ιδιαίτερα όσα διαγιγνώσκονται πριν τα επτά τους χρόνια, έχουν πιο επιθετική μορφή της νόσου από εκείνα που εμφανίζουν διαβήτη στην εφηβεία ή στην ενήλικη ζωή;
Το κλειδί βρίσκεται στην εξέλιξη των βήτα κυττάρων
Η μελέτη, που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Science Advances, δείχνει ότι η απάντηση κρύβεται στην ανάπτυξη των βήτα κυττάρων του παγκρέατος. Τα βήτα κύτταρα είναι υπεύθυνα για την παραγωγή της ινσουλίνης όταν τα επίπεδα σακχάρου στο αίμα ανεβαίνουν μετά το φαγητό.
Οι ερευνητές του Πανεπιστημίου Exeter μελέτησαν δείγματα παγκρέατος από 250 δωρητές για να εξετάσουν πώς διαμορφώνονται φυσιολογικά τα βήτα κύτταρα με την ηλικία και πώς εξελίσσονται σε άτομα με διαβήτη τύπου 1.
Στα πρώτα χρόνια της ζωής, τα βήτα κύτταρα υπάρχουν ως μικρές ομάδες ή ως μεμονωμένα κύτταρα. Με την ηλικία πολλαπλασιάζονται και ωριμάζουν σχηματίζοντας μεγαλύτερες ομάδες που ονομάζονται «νησίδες του Langerhans».
Η μελέτη αποκάλυψε τι συμβαίνει όταν το ανοσοποιητικό αρχίζει να επιτίθεται στα βήτα κύτταρα. Τα ανώριμα βήτα κύτταρα στις μικρές ομάδες καταστρέφονται άμεσα και δεν προλαβαίνουν να ωριμάσουν. Αντίθετα, οι μεγαλύτερες και πιο ώριμες νησίδες δέχονται επίθεση αλλά αντέχουν καλύτερα, επιτρέποντας στο σώμα να συνεχίσει να παράγει μικρές ποσότητες ινσουλίνης – κάτι που κάνει την ασθένεια λιγότερο βαριά.
«Πιστεύω ότι πρόκειται για μια ιδιαίτερα σημαντική ανακάλυψη για τον διαβήτη τύπου 1. Η έρευνα φωτίζει πραγματικά γιατί η νόσος είναι τόσο πιο επιθετική στα μικρά παιδιά» δήλωσε στο BBC η Δρ Sarah Richardson από το Πανεπιστήμιο Exeter. Η ίδια πρόσθεσε ότι «το μέλλον είναι πλέον πολύ πιο αισιόδοξο» για τα παιδιά που διαγιγνώσκονται σήμερα.
Η προοπτική καθυστέρησης της νόσου
Το μέλλον περιλαμβάνει πιθανό προληπτικό έλεγχο υγιών παιδιών για την έγκαιρη διάγνωση καθώς και νέα ανοσοθεραπευτικά φάρμακα που θα μπορούσαν να καθυστερήσουν την εξέλιξη της νόσου.
Το Ηνωμένο Βασίλειο έχει εγκρίνει το teplizumab – μια ανοσοθεραπεία που εμποδίζει το ανοσοποιητικό να επιτεθεί στα βήτα κύτταρα και ίσως δώσει χρόνο για την ωρίμανσή τους – αλλά προς το παρόν δεν είναι διαθέσιμο στο εθνικό σύστημα υγείας. «Επειδή πλέον υπάρχουν νέα φάρμακα για τη θεραπεία του διαβήτη τύπου 1 στα παιδιά, ελπίζουμε ότι θα μπορέσουμε να αποτρέψουμε ή να καθυστερήσουμε την εμφάνιση της νόσου στους νεότερους ασθενείς» τόνισε η Δρ Richardson.
Ένα κομμάτι που έλειπε από το παζλ
Η μελέτη είναι μέρος της πρωτοβουλίας Type 1 Diabetes Grand Challenge του Steve Morgan Foundation, της Diabetes UK και της Breakthrough T1D. «Αυτή η έρευνα μάς δίνει το κομμάτι που έλειπε από το παζλ και εξηγεί γιατί ο διαβήτης τύπου 1 εξελίσσεται τόσο γρήγορα στα παιδιά σε σχέση με τους ενήλικες» δήλωσε η Rachel Connor, διευθύντρια ερευνητικών συνεργασιών της Breakthrough T1D.
Η Δρ Elizabeth Robertson, διευθύντρια έρευνας και κλινικής στη Diabetes UK, πρόσθεσε:
«Το να κατανοούμε γιατί ο διαβήτης τύπου 1 είναι τόσο επιθετικός στα μικρά παιδιά ανοίγει τον δρόμο για νέες ανοσοθεραπείες που στοχεύουν στην επιβράδυνση ή τη διακοπή της ανοσολογικής επίθεσης. Αυτό θα μπορούσε να προσφέρει στα παιδιά πολύτιμα χρόνια χωρίς θεραπεία με ινσουλίνη και, όπου είναι εφικτό, να αποτρέψει πλήρως την ανάγκη για αυτή.»
