“O εγκλεισμός των παιδιών προϋπήρχε του κορονοϊού”: Μια παιδιατρική εργοθεραπεύτρια που αξίζει να ακούσουμε

Πώς έχουν πάρει τα παιδιά σας το θέμα του εγκλεισμού; Πόσο έντονα εκδηλώνουν την ανάγκη να βγουν έξω και να παίξουν; Γιατί, για να είμαστε ειλικρινείς, πολλά είναι τα παιδιά που, όσο κι αν έχουν επηρεαστεί ψυχολογικά από τις συνθήκες, δεν φαίνεται να επηρεάζονται τόσο από το γεγονός ότι δεν παίζουν ΕΞΩ… και αυτό μπορεί μεν να μας ανακουφίζει, με την έννοια ότι δεν μας γκρινιάζουν για να βγουν, αλλά θα έπρεπε και να μας προβληματίζει.

Η παιδιατρική εργοθεραπεύτρια και επιστημονική υπεύθυνη του ΜΚΟ «Παίζοντας», κ. Ελίντα Καλπογιάννη (*), έγραψε μια πολύ ενδιαφέρουσα άποψη αναφορικά με τον εγκλεισμό των παιδιών στο σπίτι, ο οποίος δυστυχώς έχει ξεκινήσει πολύ πριν την καραντίνα…

Κάπου διάβασα πως ο κορονοϊός είναι ο ιός της αλήθειας, που εμφανίζει τα ελλείμματα στις υποδομές και τα συστήματα υγείας των χωρών… Στην προκειμένη περίπτωση όμως ο ιός αυτός φαίνεται να έχει γίνει και ένας μεγεθυντικός φακός που μας δείχνει την προϋπάρχουσα στάση μας απέναντι στα παιδιά. Γιατί η πραγματικότητα είναι πως ο εγκλεισμός των παιδιών προϋπήρχε του κορονοϊού. Τα παιδιά στην Ελλάδα ήταν κλεισμένα σε τέσσερις τοίχους, σε μεγάλο βαθμό κι από πριν…

Τα μικρά παιδιά συχνά δεν τα βγάζουμε έξω για να τα «προστατέψουμε»… «Μη βγει και χτυπήσει», «μη λερωθεί», «μην κρυώσει», διαλέξτε εσείς τον λόγο, κι οι τρεις κοινοί. Ας μείνει μέσα λοιπόν καλύτερα. Οπότε ας ανοίξει και λίγο τηλεόραση, ας πάρει και το κινητό, βαριέται το κακόμοιρο τί να κάνει μόνο του…

Κι όταν είναι λίγο μεγαλύτερα, πότε να βγουν να παίξουν, αφού ξεκινάνε οι απογευματινές δραστηριότητες, ποδόσφαιρο, μπάσκετ, αγγλικά, μπαλέτο, ρομποτική, ζωγραφική, χορός, μαγειρική, κινεζικά, πότε να τα προλάβει κανείς όλα, για να έχε μια καλύτερη αρχή στον αγώνα της ζωής… Αλλά και ποιός να τα βγάλει έξω, όταν οι μεγάλοι έχουν δουλειές και τα παιδιά χρόνια τώρα δεν έχουν χώρο στη γειτονιά να παίξουν κι οι δρόμοι είναι μόνο για τα αυτοκίνητα…

Και πού αλλού να παίξουν; Στις λίγες παιδικές χαρές, φτιαγμένες χωρίς φαντασία, που συχνά καταρρέουν ή είναι γεμάτες σκουπίδια; Αλλά και στις τσιμεντένιες αυλές των Νηπιαγωγείων και των Δημοτικών σχολείων μας πόσο πλούσιο μπορεί να γίνει το παιχνίδι και τί ευκαιρίες για εξερεύνηση και επαφή με το φυσικό περιβάλλον δίνονται στα παιδιά;

Κι όταν μεγαλώσουν λίγο ακόμη; Η πρόβλεψη για τα μεγαλύτερα παιδιά και τους εφήβους στις πόλεις μας συχνά περιορίζεται σε μερικά γήπεδα μπάσκετ και στις πλατείες, με την ευγενική ανοχή μας βέβαια για τη φασαρία που κάνουν με τις μουσικές τους και τα πατίνια τους… Βέβαια τότε δεν είναι εποχές για παιχνίδια, καλύτερα στο φροντιστήριο, έρχονται οι Πανελλήνιες σε μερικά χρόνια, οπότε κάτω τα κεφάλια κι υπομονή…

Υπάρχουν βέβαια αρκετοί γονείς και δάσκαλοι που προσπαθούν να δίνουν περισσότερες ευκαιρίες στα παιδιά, όμως όπως καταλάβαμε από την κρίση που περνάμε, σημασία δεν έχει μόνο το τι κάνει ο καθένας μόνος του, αλλά και το τι κάνουμε όλοι μαζί ως κοινωνικό σύνολο. Οι συλλογικές αποφάσεις της κοινωνίας καθορίζουν την κουλτούρα μας ως χώρα και θέτουν τις προτεραιότητες. Κι οι προτεραιότητες αυτές μεταφράζονται σε προϋπολογσμούς και δαπάνες, σε υποδομές, σε υλικά, σε χώρους παιχνιδιού και βιωματικής μάθησης, ή και όχι… Κι αυτό επηρεάζει κυρίως τα παιδιά … Τα παιδιά που συνεχίζουν να μην έχουν φωνή και λόγο στην ελληνική κοινωνία. Τα παιδιά, που υπάρχουν μόνο ως μαθητές, ασθενείς ή ωφελούμενα της πρόνοιάς μας, όχι ως πολίτες αυτής της χώρας.

Αυτό το κείμενο δεν είναι για το τώρα, είναι για το αύριο. Όταν τα έκτακτα μέτρα αρθούν, ελπίζω να μη γυρίσουμε πίσω σε αυτή την κανονικότητα για τα παιδιά… Να μη συνεχίσουμε τον ίδιο δρόμο, που συχνά οδηγεί σε ζητήματα σωματικής και ψυχικής υγείας, είτε άμεσα, με την παιδική παχυσαρκία και τις διαταραχές προσοχής να έχουν γίνει κοινά προβλήματα, είτε μακροπρόθεσμα με τις καρδιαγγειακές παθήσεις και τον διαβήτη για προίκα των παιδιών μας όταν μεγαλώσουν… Αυτόν τον δρόμο τον γνωρίζουμε, γιατί τον έχουμε ήδη ακολουθήσει για καιρό… Ελπίζω πως έχοντας βιώσει κι οι ενήλικες τις επιπτώσεις της έλλειψης κοινωνικής συναναστροφής, του περιορισμού της ελεύθερης μετακίνησης, της απώλειας του αισθήματος αυτοδιάθεσης, της περιορισμένης επαφής με τη φύση και της υπερβολικής χρήσης της τεχνολογίας, να επενδύσουμε σε διαφορετικούς τρόπους όταν πια βγούμε από όλα αυτά.

Η υγεία, η ανάπτυξη, η μάθηση είναι ταυτόσημες με το δικαίωμα των παιδιών στο παιχνίδι, το παιχνίδι έξω, το παιχνίδι με φίλους, το αυτοκατευθυνόμενο παιχνίδι για τη χαρά του παιχνιδιού… Ας δούμε στο μέλλον πλαίσια φροντίδας και εκπαίδευσης που βλέπουν πέρα από τη σίτιση, τη γραφή και την ανάγνωση. Κοινότητες που στα αλήθεια έχουν μια θέση στον ήλιο για τα παιδιά και τους εφήβους. Ας γίνει ο κορονοϊός ένα ξυπνητήρι, πριν να είναι πολύ αργά…