Παγκόσμια Ημέρα Μετεωρολογίας σήμερα – Γιατί είναι τόσο σημαντική η πρόγνωση του καιρού;

11UTCΕορτάζεται σήμερα σε όλον τον κόσμο η Παγκόσμια Ημέρα Μετεωρολογίας, όπως έχει καθοριστεί από τον Παγκόσμιο Μετεωρολογικό Οργανισμό (WMO). Το θέμα που έχει επιλεγεί φέτος είναι το: «Από τη γνώση για το κλίμα στη δράση για το κλίμα». Αναδεικνύει ότι πλέον οι σχετικές επιστημονικές γνώσεις για το κλίμα και ειδικότερα για τις κλιματικές αλλαγές είναι καλά εδραιωμένες επιστημονικά και επομένως το επόμενο βήμα της κοινωνίας πρέπει να είναι συγκεκριμένες δράσεις που θα περιορίσουν τις προβλεπόμενες αλλαγές και μετριάσουν τις επιπτώσεις τους.

Και βέβαια πολύ σημαντικό ρόλο σε αυτήν την προσπάθεια θα έχουν τα αποτελέσματα της μεγάλης διάσκεψης του ΟΗΕ για το κλίμα αυτό το Δεκέμβριο στο Παρίσι. Τον κεντρικό εορτασμό στην Αθήνα για την ημέρα της Μετεωρολογίας διοργανώνει η Εθνική Μετεωρολογική Υπηρεσία (EMY), μόνιμος εκπρόσωπος της χώρας στον WMO, μαζί με την Ελληνική Μετεωρολογική Εταιρεία (ΕΜΤΕ).

Ειδικά σήμερα το μεσημέρι 15:00-17:00 η ΕΜΥ ανοίγει τις πύλες της για το κοινό και το περιμένει στις εγκαταστάσεις της στο Ελληνικό (κοντά στο παλιό αεροδρόμιο) για να τον ξεναγήσει και να τον ενημερώσει για τις δραστηριότητες της.

Η επιστήμη της μετεωρολογίας:

Μετεωρολογία είναι η επιστήμη που ασχολείται με τα φαινόμενα της ατμόσφαιρας και τον καιρό. Ασχολείται με την πρόγνωση του καιρού τη μόλυνση της ατμόσφαιρας κ.α..Άρχισε να παρουσιάζεται μετά την ανακάλυψη του βαρυμέτρου και από τότε εξελίχθηκε ραγδαία.Πολύτιμα στοιχεία για την πρόγνωση του καιρού δίνουν οι δορυφόροι χάρη στους οποίους πολλές καταστροφές έχουν προληφθεί. Τα μετεωρολογικά στοιχεία συγκεντρώνονται από τους μετεωρολογικούς σταθμούς και αφορούν την υγρασία, τη θερμοκρασία,τα σύννεφα, τη βροχόπτωση,τον άνεμο και την ορατότητα σε έναν τόπο και καταγράφονται σε διάφορους μετεωρολογικούς χάρτες. Στην έγκαιρη πρόγνωση του καιρού παίζουν ρόλο τα όργανα που χρησιμοποιούνται. Έτσι μόνο οι ταχύτατοι ηλεκτρονικοί υπολογιστές που εφαρμόζουν μαθηματικές μεθόδους κάνουν έγκαιρη πρόγνωση του καιρού. Πάντως τίποτε δεν μπορεί να προβλέψει με απόλυτη ακρίβεια τον καιρό γιατί είναι άγνωστη η μηχανική της γενικής κυκλοφορίας των αερίων

Η σημασία της πρόγνωσης του καιρού

Το ενδιαφέρον των ανθρώπων για την πρόγνωση του καιρού είναι πολύ παλιό. Αρχικά θεοποιούσαν τα στοιχεία της φύσης και απέδιδαν στις θεϊκές διαθέσεις τις αλλαγές του καιρού, που η πρόγνωσή τους ήταν ζωτικής σημασίας για τις κύριες τότε ασχολίες τους, τη γεωργία, την κτηνοτροφία ή τη ναυτιλία. Οι ανάγκες κυρίως της τελευταίας ώθησαν τους αρχαίους Έλληνες, να κωδικοποιήσουν και να εξελίξουν τις αστρολογικές και μυθολογικές παρατηρήσεις των ανατολικών λαών (Ινδών, Αιγυπτίων, Ασσυρίων, Βαβυλωνίων κ.ά.), φτάνοντας να εκδίδουν μετεωρολογικά δελτία τον 5ο π.Χ. αιώνα, τα λεγόμενα «παραπήγματα».Πρόκειται για τις πινακίδες που αναρτούσαν στα κεντρικά σημεία των πόλεων για να ενημερώνεται ο λαός. Ο ρόλος του Αριστοτέλη και του μαθητή του Θεόφραστου σ’ αυτή και τη μετέπειτα εξέλιξη ήταν καθοριστικός. Τα βιβλία τους, «Μετεωρολογικά» του πρώτου και «Σημεία» του δεύτερου, αποτελούν την ιστορική αρχή της επιστημονικής συστηματοποίησης των μετεωρολογικών παρατηρήσεων με βάση τη στατιστική μέθοδο.

Πολλές από τις προβλέψεις της λαϊκής μετεωρολογίας που επιβιώνουν ακόμα στις μέρες μας, κυρίως σε ανθρώπους της υπαίθρου και της θάλασσας, απηχούν αρχαιότατες στατιστικές παρατηρήσεις που βρίσκονται σε αρχαίους συγγραφείς. Για παράδειγμα, η θολότητα των αστεριών, το έντονο κίτρινο χρώμα του ουρανού κατά τη δύση του Ηλίου, τo χαμηλό πέταγμα των χελιδονιών ή, ακόμη, το πλύσιμο από τη γάτα του προσώπου της με κατεύθυνση προς τη Δύση και το κουλούριασμα του κοιμισμένου σκύλου με την ουρά στο στόμα είναι «σημάδια» επερχόμενης βροχής. Τα έντονα, γκρίζα και μαύρα σύννεφα ή η εμφάνιση του κοκκινολαίμη στην αυλή είναι προμηνύματα καταιγίδας. Το φεγγάρι με φωτοστέφανο και η αραιή στάχτη στο τζάκι προμηνύουν αέρα και χάλασμα του καιρού αντίστοιχα. Αντίθετα η καλοκαιρία της επόμενης ημέρας προμηνύεται από το έντονο κόκκινο χρώμα του ουρανού κατά τη δύση του Ηλίου, την ύφανση μακριών κλωστών στον ιστό της αράχνης ή την έξοδο και το «τραγούδι» των βατράχων τη νύχτα. Επίσης, το «τραγούδι» του τζίτζικα από πολύ πρωΐ μέχρι αργά το βράδυ προμηνύει καύσωνα.

set-of-meteorology-icons_21-32143776

Σχετικά με την πρόβλεψη του καιρού σε ετήσια βάση είναι το φόρτωμα της συκιάς από σύκα, ή η καθυστερημένη πτώση των φθινοπωρινών φύλλων, που προμηνύουν βαρυχειμωνιά. Επίσης τα «μερομήνια», από τις λέξεις «μέρα και μήνας», γιατί σε κάθε μέρα απ’ αυτές, αντιστοιχίζεται ένας μήνας. Με μικρές παραλλαγές ως προς τις μέρες (Ιούλιος-Αύγουστος) και τα σημάδια, πιστεύεται πως ο καιρός της κάθε μέρας προοιωνίζει τον καρό του αντίστοιχου μήνα.

Η χρησιμοποίηση υπερσύγχρονων τεχνικών μέσων άλλαξε, ιδιαίτερα τις τελευταίες δεκαετίες, τις δυνατότητες των μετεωρολόγων επιστημόνων στην πρόγνωση του καιρού και στην προστασία του κόσμου από τα καταστροφικά καιρικά φαινόμενα. Ιδιαίτερα οι τεχνητοί μετεωρολογικοί δορυφόροι, στέλνουν καθημερινά στη Γη πλήθος φωτογραφιών με πολύτιμες πληροφορίες, όπως η ταχύτητα των νεφών και των μετώπων, η κατεύθυνση των χαμηλών και υψηλών βαρομετρικών, οι θερμοκρασίες που επικρατούν σε όλα τα μέση του πλανήτη, κ.ά. Η επιτυχής πρόγνωση των επιστημόνων φτάνει μέχρι και για τη δέκατη ημέρα, όπως πρόσφατα ανακοίνωσε το Ευρωπαϊκό Κέντρο ΜεσοΜακροπρόθεσμων Προγνώσεων (ECMWF), το σημαντικότερο ευρωπαϊκό μετεωρολογικό κέντρο.

tromaktiko5834

Τα μετεωρολογικά φαινόμενα, όπως οι καταιγίδες και οι βροχές, μεταβάλλονται πολύ γρήγορα και οι επίγειοι μετεωρολογικοί σταθμοί δεν επαρκούν πάντα για τη συλλογή συνολικών πληροφοριών. Για παράδειγμα, μια καταιγίδα μπορεί να κινείται πολύ γρήγορα, να εξελίσσεται επί 20 – 40 λεπτά. Οι δορυφόροι δίνουν τη δυνατότητα παρατήρησης τέτοιων φαινομένων από απόσταση, καλύπτοντας μεγάλο γεωγραφικό πλάτος και καταγράφοντας πληροφορίες σε μεγάλη πυκνότητα και με ακρίβεια», αναφέρει ο επίκουρος καθηγητής του τομέα Μετεωρολογίας και Κλιματολογίας του ΑΠΘ, Χαράλαμπος Φείδας. Σύμφωνα με τον ίδιο, οι παρατηρήσεις του καιρού από δορυφόρο καλύπτουν το κενό των πληροφοριών που δεν μπορούν να προσφέρουν οι επίγειοι μετεωρολογικοί σταθμοί, τόσο για την εξέλιξη των καιρικών φαινομένων όσο και για τις βραχυπρόθεσμες προγνώσεις. «Μέχρι το 1959 δεν υπήρχαν δορυφόροι και συνεπώς δεν είχαμε τη δυνατότητα να παρακολουθήσουμε τους τροπικούς κυκλώνες που δημιουργούνται πάνω από τη θάλασσα και επηρεάζουν κυρίως τις ΗΠΑ, καθώς στη θάλασσα δεν μπορούν να εγκατασταθούν μετεωρολογικά όργανα, πέρα από κάποια που υπάρχουν σε πλοία», εξηγεί χαρακτηριστικά ο κ. Φείδας. Ωστόσο, διευκρινίζει ότι η δορυφορική τηλεπισκόπηση, αν και έχει αλλάξει ριζικά τη δυνατότητα προγνώσεων (για διάστημα 2-3 ωρών), δεν αποτελεί πανάκεια και δεν μπορεί να αντικαταστήσει τους επίγειους μετεωρολογικούς σταθμούς, καθώς το σύνολο των επίγειων και δορυφορικών σταθμών διαμορφώνει ένα παγκόσμιο σύστημα παρατήρησης του καιρού της Γης.

Η γνώση του κλίματος, που έχει αποκτηθεί στις τελευταίες δεκαετίες, είναι ένας ανεκτίμητος πόρος και ένα προαπαιτούμενο για τη λήψη αποφάσεων και για τη δράση για το κλίμα. Η γνώση κλίματος μπορεί και πρέπει να έρθει σε μια μορφή που να γίνεται εύκολα κατανοητή και χρησιμοποιήσιμη από εκείνους που την χρειάζονται. Τα προϊόντα και οι υπηρεσίες γύρω από το λίμα μπορούν να βοηθήσουν τους αρμόδιους για το σχεδιασμό πόλεων, την ανάπτυξη των πολιτικών και των σχεδίων δράσης για την αντιμετώπιση των φυσικών καταστροφών και να ενθαρρύνουν μια πιο πράσινη οικονομία.

Το Παγκόσμιο Πλαίσιο για τις υπηρεσίες κλίματος, που καθοδηγείται από τον Παγκόσμιο Μετεωρολογικό Οργανισμό, επινοήθηκε για αυτόν ακριβώς το σκοπό: για να επιτρέψει την παροχή υπηρεσιών κλίματος με ένα τρόπο που οι αποφάσεις να μπορούν να λαμβάνονται στη βάση των καλύτερων δυνατών πληροφοριών. Αυτή είναι μια κρίσιμη πρόκληση και για τις αναπτυσσόμενες αλλά και τις αναπτυγμένες χώρες και υπάρχει ένα μεγάλο όφελος, να μαθαίνει ο ένας από τον άλλο. Οι εμπειρίες και οι πρόοδοι στην ανάπτυξη και την εφαρμογή των υπηρεσιών κλίματος μπορούν να μοιράζονται ως παραδείγματα ορθών πρακτικών και να βοηθούν άλλες χώρες στην επιτάχυνση της πορείας τους προς την προσαρμογή στις νέες κλιματικές συνθήκες.