Η παιδική ηλικία σήμερα φαίνεται πιο απαιτητική από ποτέ, με αυξημένα περιστατικά άγχους, κατάθλιψης και απομάκρυνσης από το σχολείο. Αν και η πανδημία επιδείνωσε την κατάσταση, οι δυσκολίες αυτές είχαν αρχίσει να εμφανίζονται ήδη από προηγούμενα χρόνια.
Ο Ross W. Greene, κλινικός παιδοψυχολόγος με σπουδές στο Harvard University, επισημαίνει ότι οι συμπεριφορές των παιδιών δεν πρέπει να ερμηνεύονται απλώς ως «προβληματικές», αλλά ως εκφράσεις εσωτερικής δυσφορίας. Όπως εξηγεί, τα παιδιά δείχνουν μέσα από τη συμπεριφορά τους ότι κάτι τα δυσκολεύει, με τρόπο αντίστοιχο με τα βρέφη που κλαίνε όταν έχουν ανάγκη.
Τι πιέζει περισσότερο τα παιδιά σήμερα
Σύμφωνα με τον ειδικό, μια σειρά κοινωνικών και περιβαλλοντικών αλλαγών έχουν επιβαρύνει σημαντικά την καθημερινότητα των παιδιών.
Η πίεση για υψηλές επιδόσεις στο σχολείο αποτελεί έναν βασικό παράγοντα. Το εκπαιδευτικό σύστημα συχνά αγνοεί τις διαφορές μεταξύ των μαθητών, απαιτώντας από όλους να φτάσουν στο ίδιο επίπεδο.
Παράλληλα, η συνεχής χρήση κινητών και μέσων κοινωνικής δικτύωσης επηρεάζει τη συγκέντρωση και την ψυχική υγεία. Πολλά παιδιά έρχονται σε επαφή με ακατάλληλο περιεχόμενο σε πολύ μικρή ηλικία.
Επιπλέον, σε πολλές χώρες παρατηρείται έλλειψη επαγγελματιών ψυχικής υγείας, με αποτέλεσμα παιδιά που χρειάζονται βοήθεια να μένουν χωρίς υποστήριξη για μεγάλα χρονικά διαστήματα.
Ακόμη και το κοινωνικό και πολιτικό κλίμα φαίνεται να επηρεάζει τα παιδιά, καθώς εκτίθενται σε εντάσεις και διχασμούς που δυσκολεύονται να διαχειριστούν.
Πώς πρέπει να βλέπουμε την ψυχική υγεία των παιδιών
Ο ειδικός τονίζει ότι οι δυσκολίες των παιδιών δεν είναι απλώς «διαγνώσεις», αλλά συχνά συνδέονται με πραγματικά προβλήματα της καθημερινότητας.
Όταν οι γονείς και οι εκπαιδευτικοί εστιάζουν στις αιτίες και όχι μόνο στα συμπτώματα, μπορούν να βοηθήσουν πιο ουσιαστικά τα παιδιά να διαχειριστούν όσα τα δυσκολεύουν.
Μερικά από τα συχνότερα ζητήματα που αντιμετωπίζουν τα παιδιά είναι:
- συγκρούσεις με συνομηλίκους ή εκφοβισμός
- μαθησιακές δυσκολίες που δεν έχουν εντοπιστεί
- εντάσεις μέσα στην οικογένεια για θέματα καθημερινότητας
Τι μπορούν να κάνουν οι γονείς
Η υποστήριξη των παιδιών απαιτεί μια πιο σύγχρονη και ουσιαστική προσέγγιση.
Η συνεργασία είναι πιο αποτελεσματική από την επιβολή. Όταν τα παιδιά συμμετέχουν στη λύση των προβλημάτων, είναι πιο πιθανό να συνεργαστούν.
Είναι επίσης σημαντικό οι γονείς να λειτουργούν προληπτικά, συζητώντας τα ζητήματα πριν αυτά επανεμφανιστούν.
Αντί να επικεντρώνονται στη συμπεριφορά, χρειάζεται να αναζητούν τα αίτια που την προκαλούν. Τα παιδιά μιλούν πιο εύκολα για όσα τα δυσκολεύουν, παρά για το πώς συμπεριφέρονται.
Παράλληλα, η τιμωρία και η επιβράβευση δεν λύνουν τα βαθύτερα προβλήματα. Μπορεί να λειτουργούν ως κίνητρο, αλλά δεν αντιμετωπίζουν το άγχος, τη θλίψη ή τις εσωτερικές δυσκολίες.
Όταν οι παλιές μέθοδοι δεν λειτουργούν
Η αυστηρή, ελεγκτική γονεϊκότητα μπορεί να είχε αποτελέσματα στο παρελθόν, όμως δεν είναι πάντα αποτελεσματική σήμερα.
Τα παιδιά που δυσκολεύονται περισσότερο έχουν συχνά βιώσει αυξημένη πίεση και τιμωρία. Σύμφωνα με τον ειδικό, οι προσεγγίσεις που βασίζονται στον έλεγχο μπορεί να επιδεινώσουν την κατάσταση.
Η ουσιαστική αλλαγή έρχεται όταν οι γονείς επιλέγουν να ακούσουν, να κατανοήσουν και να συνεργαστούν με τα παιδιά τους.
