Τα κόλπα του μυαλού

Πόσο κακό μπορεί να είναι το μυαλό; Πόσο μπορεί να επηρεάσει το σώμα μας; Πόσα από τα πράγματα που νιώθουμε ως παθολογικά μπορεί να είναι τέχνασμα του μυαλού; Πόσες αρνητικές σκέψεις μπορούμε να κάνουμε χωρίς να το θέλουμε; Με ποιο “μυαλό” μπορούμε να επιβληθούμε στο μυαλό μας; Μερικές φορές πιστεύω ότι το μυαλό μου γίνεται ο χειρότερος εχθρός μου.

Προχθές, γυρνώντας από μια φωτογράφιση, η μηχανή μου με άφησε στο δρόμο. Πήρα λοιπόν το μετρό από το Σύνταγμα για να πάω στο σταθμό Δουκίσσης Πλακεντίας. Ήμουν χαρούμενη γενικά, θαύμασα για άλλη μια φορά το σταθμό του Συντάγματος -είχα πολύ καιρό να μπω στο μετρό γιατί λόγω μηχανής δεν μου χρειάζεται- μπήκα στο βαγόνι, σκεφτόμουν τι ωραία που θα φτάσω τόσο γρήγορα στον προορισμό μου κι εκείνη τη στιγμή το μυαλό μου σκέφτηκε τις κλειστοφοβίες που πάθαινα στο μετρό του Παρισιού όταν έμενα εκεί. Μόλις έκανα αυτή τη σκέψη άρχισα να νιώθω άσχημα. Να ξεροκαταπίνω, να μουδιάζω, να ανασαίνω με δυσκολία. Τα μάτια μου πήγαιναν δεξιά κι αριστερά με ένα νευρικό ρυθμό, προσπαθώντας να βρουν κάτι παρηγορητικό για να ακουμπήσουν. Ταυτόχρονα, προσπαθούσα να είμαι “κυρία” και να μην καταλάβει κανείς τίποτα. Ντρεπόμουν πολύ, αλλά όσο σκεφτόμουν πόσο κάτω από τη γη ήμουν, κλεισμένη σε ένα βαγόνι με τόσο κόσμο, τόσο η αναπνοή μου γινόταν πιο δύσκολη. Δεν είχα άλλη λύση από το να το ξεπεράσω με τον ίδιο τρόπο που το απέκτησα: με το μυαλό μου! Φαντάζεσαι -αγαπητό μου ημερολόγιο- πόσο γελοίο θα ήταν να άρχιζα να πνίγομαι φανερά και να φωνάζω “Βοήθεια, θέλω να κατέβω!”; Αυτή την επιλογή δεν τη σκέφτηκα καθόλου, οπότε πίεσα το μυαλό μου να ξαναμπεί στη θετική του τροχιά, οπότε όλα σταμάτησαν ως διά μαγείας. Όχι, δεν πρόκειται φυσικά για μαγεία, αλλά για ένα παράδειγμα για την υπερδύναμη του μυαλού μας και το πόση εξουσία μπορεί να ασκήσει στο σώμα μας.

Το συναίσθημα που είχα μέσα στο βαγόνι όμως, ήταν γνώριμο πια γι αυτό και δεν κατάφερε να με καταδυναστεύσει ολοκληρωτικά. Είναι η αρχή της κρίσης πανικού που τώρα πια, μετά από τόσα χρόνια, γνωρίζω καλά και δεν με πανικοβάλλει όπως παλιά. Δεν ξέρω αν έχω πάθει ολοκληρωμένη κρίση πανικού -μάλλον έπαθα μία φορά!- αλλά είναι κάτι που με περιτριγυρίζει από τα 22 μου χρόνια με ποικίλες αφορμές. Θυμάμαι τις πρώτες μου φορές, όταν διένυα τη δεκαετία 20 με 30 -τότε δούλευα 20 ώρες το 24ωρο- σε χαλαρές μου στιγμές ένιωθα ότι δεν έπιανε η ανάσα μου, ένα αίσθημα σαν αυτό που νιώθεις όταν δεν ολοκληρώνεται το χασμουρητό. Αυτό ήταν ένα είδος δύσπνοιας χωρίς όμως παθολογικά αίτια. Δεν χρειάστηκα ποτέ αγωγή γιατί ήταν καθαρά ψυχολογικό, προφανώς από τα διάφορα θέματα που όλοι μας έχουμε. Αυτή η “κουτσή” ανάσα όμως, μου έγινε εμμονή και μου προκάλεσε φόβους όπως αυτόν του θανάτου, δηλαδή ότι κάποια στιγμή δεν θα έχω άλλο οξυγόνο και δεν θα μπορέσω να πάρω ανάσα. Κι όλο αυτό μου προκαλούσε κρίσεις πανικού, που όμως κάπως κατάφερνα να ελέγξω με την καθοδήγηση του ψυχαναλυτή μου.

Θυμάμαι κάποια φορά που πριν από μέρες είχε συμβεί κάτι άσχημο, ήμουν στο γύρισμα και ένιωσα ότι δεν μπορούσα πάλι να αναπνεύσω. Αμέσως μετά μου ήρθε η σκέψη ότι θα πεθάνω κι έπαθα πανικό. Άρχισα να κλαίω -αυτή νομίζω ήταν η μόνη φορά που έπαθα κρίση πανικού- και πήρα το γιατρό μου τηλέφωνο, ο οποίος με καθησύχασε ότι δεν διατρέχω κανέναν κίνδυνο θανάτου από αυτό κι ότι όλα είναι στο κεφάλι μου. Μου είπε ότι βρισκόμουν σε φοβερή ένταση και τον πίεζα να πάρω κάτι να με ηρεμήσει. Μου πρότεινε ένα χαπάκι, το οποίο δεν πήρα ποτέ αλλά το κράτησα μέσα στην τσάντα μου. Μόνο και μόνο η σκέψη ότι είχα μια “λύση” στην τσάντα μου, με έκανε να μην ξαναβρεθώ σε αυτή την κατάσταση. Είναι απίστευτο το τι τερτίπια μπορεί να σου κάνει το μυαλό! Όσο για την “κουτσή” ανάσα, δούλεψα χρόνια με τον εαυτό μου, έμαθα να ζω με αυτή, χωρίς όμως να της δίνω σημασία κι εδώ και χρόνια έχω απαλλαγεί από αυτή.

Είναι σημαντική αυτή η πορεία γιατί έχω ακούσει από πολλές φίλες μου ότι τα κορίτσια τους έχουν παραπονεθεί για την “κοντή” ανάσα. Αφού πρώτα βεβαιωθούμε από ειδικούς ότι δεν υπάρχει παθολογία, θεωρώ ότι είναι καλό να απομυθοποιήσουμε το σύμπτωμα στο παιδί. Και λέω κορίτσια γιατί έχω την αίσθηση ότι η κρίση πανικού είναι πιο συχνή στις γυναίκες αλλά μπορεί να έχω λάθος. Κάποια tips που εμένα με βοηθάνε και θα ήθελα να μοιραστώ είναι:

  1. Αποφεύγω την καφεΐνη και τη νικοτίνη.
  2. Παίρνω δέκα βαθιές ανάσες αργά-αργά.
  3. Έχω πάντα μαζί μου το rescue-remedy και βάζω 4 σταγόνες κάτω από τη γλώσσα.
  4. Μιλάω με άτομα που το παθαίνουν κι αυτό σε άλλες στιγμές.
  5. Προσπαθώ να λύσω με το μυαλό μου κάποιο πρακτικό θέμα που με απασχολεί εκείνη την εποχή, ώστε να αποσπάσω την προσοχή μου.
  6. Σκέφτομαι ότι κανείς δεν πέθανε από κρίση πανικού.