Τα σημάδια που μαρτυρούν ότι ο άνθρωπός σου μπορεί να φτάσει στον φόνο: Η ψυχολόγος κα. Χρυσούλα Μαυράκη απαντά!

Σοκ προκάλεσε η είδηση της δολοφονίας 3 ανθρώπων, ανάμεσά τους και ένα κοριτσάκι 3,5 ετών στους Αγίους Αναργύρους, που ήρθε στο φως της δημοσιότητας εχθές (Δευτέρα, 17/12). Ένας αστυνομικός πυροβόλησε με το υπηρεσιακό του όπλο τη σύζυγο, την πεθερά και την κόρη του και στη συνέχεια αυτοκτόνησε.

Aθώες ζωές χάθηκαν χωρίς κανείς να καταλάβει τελικά το γιατί. Υπήρξαν σημάδια; Μπορούσε κάποιος να έχει προλάβει το κακό; Μπορούσαν να μαντέψουν οι συγγενείς και οι φίλοι σε ποιο σημείο θα έφτανε ο 47χρονος αρχιφύλακας;

Συνάδελφοι και γείτονες του δολοφόνου των Αγίων Αναργύρων τον περιγράφουν ως έναν ήρεμο και ισορροπημένο άνθρωπο. Συγγενείς, όμως, φέρνουν στο φως πτυχές του χαρακτήρα του που μαρτυρούν έναν άνθρωπο διαταραγμένο και ασταθή.

Το φονικό στο Μαρκόπουλο, τον περασμένο Οκτώβριο, ο πατέρας που έκαψε τα παιδιά του και αυτοκτόνησε στη Ν. Σμύρνη τον περασμένο μήνα και το χθεσινό συμβάν, αναπόφευκτα μας κάνουν να αναρωτηθούμε τι συμβαίνει τον τελευταίο καιρό. Είναι δυνατόν να καταλάβει η οικογένεια ενός εν δυνάμει δολοφόνου, ότι κάτι τόσο φρικτό πρόκειται να συμβεί; Και αν ναι, τι μπορεί να κάνει γι’αυτό;

Τελικά, υπάρχουν σημάδια που μας προετοιμάζουν για τέτοιες συμπεριφορές και αν ναι, τι κάνουμε για να προλάβουμε το κακό;

Η ψυχοπαιδαγωγική σύμβουλος κα. Χρυσούλα Μαυράκη ξεκαθαρίζει, ότι δεν μπορούμε να καταλάβουμε αν κάποιος θα φτάσει στο έγκλημα, αλλά σίγουρα από τη συμπεριφορά του αντιλαμβανόμαστε ότι κάτι δεν «πάει» καλά.

«Όλοι θα μπορούσαμε να φτάσουμε στο έγκλημα. Αν κάποιος πειράξει το εγγόνι μου, για παράδειγμα, φυσικά και θα αντιδράσω και ίσως προβώ σε πολύ σκληρές πράξεις, ακόμα και σε φόνο. Τα εγκλήματα που γίνονται εν βρασμώ ψυχής, γίνονται από έναν άνθρωπο που θόλωσε και δεν μπόρεσε να συγκρατηθεί. Μία φορά και τέλος.

Την ψυχική νόσο, όμως, την αντιλαμβάνομαι από την συμπεριφορά και συγκεκριμένα από τις ακραίες συμπεριφορές. Αν ένας άνθρωπος που νευριάζει σπάει τα πάντα γύρω του, φωνάζει, “γκρεμίζει” το σπίτι, δεν μπορεί να συγκρατηθεί και ξεφεύγει τότε αυτό πρέπει να με θορυβήσει. Το ίδιο πρέπει να κάνει και το άκρως αντίθετο. Αν, δηλαδή, ένας άνθρωπος απογοητεύεται, παραιτείται πολύ εύκολα, δεν μπορεί να διαχειριστεί την λύπη και την αποτυχία τότε και αυτό είναι σημάδι κάποιας διαταραχής.

Ένας  άνθρωπος που δείχνει σημάδια συναισθηματικής νοημοσύνης, που νιώθει, που χαίρεται, που στεναχωριέται, που αντιλαμβάνεται τα αισθήματα των γύρω του δεν θα φτάσει στο έγκλημα χωρίς κάποια πάρα πολύ σοβαρή αφορμή. Εκείνος, όμως, που δεν δείχνει κάτι από τα παραπάνω θα πρέπει να μας βάζει σε σκέψεις. Ακόμα και αν δεν ξεσπά συχνά, η απότομη αλλαγή της συμπεριφοράς του, η ακραία αλλαγή, η υπερβολική συμπεριφορά πρέπει να μας προβληματίζει».

Αναρωτιέμαι, λοιπόν, αν ο περίγυρος, η οικογένεια και η σύζυγος του 47χρονου δολοφόνου και αυτόχειρα, είχαν δει κάτι γιατί δεν αντέδρασαν; Γιατί δεν απομακρύνθηκαν; Γιατί, ουσιαστικά, δεν σώθηκαν;

«Οι άνθρωποι εθελοτυφλούμε», τονίζει η κα. Μαυράκη. «Οι γονείς αυτού του άνδρα έβλεπαν ότι το παιδί τους μπορούσε να φτάσει στα άκρα, αλλά αγνοούσαν τα σημάδια. Δεν έδωσαν την προσοχή που έπρεπε. Δεν ζήτησαν βοήθεια όταν χρειάστηκε. Άφησαν τα πράγματα να κυλήσουν πιστεύοντας πως “έτσι είναι. Έτσι ήταν πάντα”.

Ο περίγυρος – οι γείτονες, οι συνάδελφοι, οι συγγενείς – αν είχε αντιληφθεί κάτι, έπρεπε να μιλήσει πρώτα στους κοντινούς ανθρώπους της οικογένειας, να ρωτήσει, να ενδιαφερθεί. Η ανοχή, θεωρώ, είναι συνενοχή!

Η σύζυγός του, και η κάθε κοπέλα και σύντροφος ενός τέτοιου ανθρώπου, θυματοποιεί τον εαυτό της. Ρίχνει τις ευθύνες σε εκείνη, ενώ μπορεί να πιστεύει ότι όσα κάνει ο άλλος τα κάνει από υπερβολική αγάπη, από έρωτα και από την ανάγκη του να φροντίσει αυτούς που αγαπά. Μπορεί επίσης να θέλει να δώσει μια δεύτερη ευκαιρία, να πιστεύει πως η πρώτη υπερβολική και ακραία συμπεριφορά ήταν μια κακή στιγμή και τα πράγματα θα αλλάξουν».

Και πάλι, αν γίνονταν τα παραπάνω τι θα μπορούσαν να έχουν κάνει;

Υπάρχει τρόπος, τελικά, να βοηθήσουμε στην επίλυσης μια τέτοιας κατάστασης;

«Αρχικά, πρέπει να πάψουμε να εθελοτυφλούμε και να μάθουμε να αναγνωρίζουμε τα σημάδια, όσο δύσκολο και αν είναι αυτό. Οποιαδήποτε ακραία συμπεριφορά και οποιαδήποτε σοβαρή και έντονη αλλαγή στον χαρακτήρα κάποιου είναι συναγερμός.

Έπειτα, πρέπει να συμβουλευόμαστε τον γιατρό μας. Ο γιατρός δεν βρίσκεται εκεί μόνο για την σωματική μας υγεία. Καμιά φορά χρειάζεται να μας πει ένα απλό “όλα είναι εντάξει” ή, σε περιπτώσεις όπως αυτή των Αγίων Αναργύρων, να μας συμβουλεύσει για το πώς θα δράσουμε.

Ο γιατρός είναι αυτός που θα μας πει αν μια συμπεριφορά μπορεί να φτάσει να γίνει και επικίνδυνη. Κι αν είναι έτσι και ο άνθρωπος για τον οποίο ενδιαφερόμαστε δεν συνεργάζεται, μας βοηθά να καλέσουμε δικαστικές και αστυνομικές αρχές και να κινηθούμε αναλόγως για την προστασία τη δική μας και των παιδιών μας…»