Τηλεκπαίδευση: “Ας αφήσουμε στην άκρη τους βαθμούς. Προέχει να έχουν πρόσβαση όλοι”

Με αφορμή κάποιες αναρτήσεις που είδα σχετικά με τη βαθμολογία των μαθητών σε καιρό τηλεκπαίδευσης και το πόσο λάθος είναι, ενώ για παράδειγμα πολλοί μαθητές δεν έχουν πρόσβαση στο internet ή κάποιο κινητό/Tablet για να παρακολουθήσουν τα μαθήματα, θέλω να αναφερθώ στο θέμα «βαθμολογία» και γιατί δεν μου αρέσουν οι βαθμοί.

Βαθμολογία ή αξιολόγηση;

Η πιο συνηθισμένη ερώτηση που ακούει ένας δάσκαλος από έναν μαθητή είναι «τι βαθμό πήρα;». Μια ερώτηση που δεν είναι απλά η αγωνία του μαθητή για την προσπάθειά του, αλλά κρύβει αρκετό άγχος και στο σπίτι τιμωρία και δυστυχώς -σε αρκετές περιπτώσεις- ξύλο και εκφράσεις που μειώνουν και ακυρώνουν κάθε προσπάθεια. Προσωπικά αυτό που απαντάω είναι «δεν είστε βαθμοί, είστε μαθητές, είστε παιδιά». «Μα κυρία, θα με μαλώσουν…».

Αν με ρωτήσετε, ναι, βάζω βαθμούς, σε ορθογραφίες ή τεστ όπου χρειάζεται (αν και δεν είναι το καλύτερό μου) αλλά κυρίως δίνω «μπράβο» και συζητάω τι θέλω να βελτιωθεί αν χρειάζεται. Γιατί ο στόχος, να επικεντρωθούν όλοι στο ότι πρέπει να μάθουν και να αφήσουν πίσω τον φόβο και το άγχος της βαθμολογίας. Να φτάσουν σε ένα επίπεδο αυτοαξιολόγησης, να καταλαβαίνουν που χρειάζεται παραπάνω προσπάθεια και κυρίως να ξέρουν ότι δεν χρειάζεται να αγχώνονται για έναν αριθμό.

Τι είναι οι βαθμοί;

Σίγουρα, η βαθμολογία είναι μια εικόνα του τι χρειάζεται ίσως βελτίωση ή όχι, αλλά βλέποντας τη βαθμολογία, χάνεται η ουσία της μάθησης.

Γιατί διαβάζω;

Για να μάθω ή να πάρω έναν βαθμό; Ναι, ένας καλός βαθμός θα κάνει καλό στην ψυχολογία του μαθητή, θα ξέρει ότι κατάφερε κάτι με το διάβασμά του, αλλά πολλές φορές μένουν σ’ αυτό και η μάθηση δεν προχωράει παρακάτω. Μια καλή βαθμολογία επίσης προκαλεί ένα επιπλέον άγχος στους μαθητές, ότι πρέπει πάντα να φέρνουν καλούς βαθμούς ώστε να αποδεικνύουν σε όλους τους άλλους ότι τα καταφέρνουν, χωρίς να χαίρονται οι ίδιοι το κατόρθωμά τους.

Μια βαθμολογία όμως που δεν είναι τόσο καλή, αυτό που καταφέρνει είναι να ρίχνει την αυτοπεποίθηση του μαθητή και να του βάζει πολλές ταμπέλες για το τι μαθητής είναι: τεμπέλης, χαζός, άχρηστος… κτλ. Δεν είναι λίγες οι φορές που έχω πετύχει μαθητές να κλαίνε γιατί φοβούνται τους βαθμούς και ό, τι ακολουθήσει.

Έχουμε ένα εκπαιδευτικό σύστημα που αξιολογεί τον καλύτερο «παπαγάλο»

Αλήθεια όμως, πόσα παιδιά αδικεί αυτό το σύστημα και οι βαθμολογίες. Πόσα παιδιά δεν μπορούν να παπαγαλίσουν τεράστια κείμενα ή να λειτουργήσουν με τον ίδιο τρόπο μέσα στην τάξη και έτσι έχουν μια χαμηλή βαθμολογία συγκριτικά με άλλους συμμαθητές τους; Συμβαίνει «καλοί» μαθητές αν δουν μια καλή βαθμολογία σε έναν πιο «αδύναμο» συμμαθητή τους, να γκρινιάξουν λέγοντας «μα καλά, πήρε ο Χ τέτοιο βαθμό;» και αμέσως μπαίνουν σε διαδικασία σύγκρισης.

Είναι δίκαιο με την τηλεκπαιδευση να μην μπορούν να έχουν όλοι πρόσβαση στη μάθηση, αλλά να πρέπει να μπει μια βαθμολογία και σ’ αυτά τα παιδιά;

Είναι δίκαιο να εξετάζεται και να βαθμολογείται ένας μαθητής με μαθησιακές δυσκολίες με τον ίδιο τρόπο που θα εξεταστεί και θα βαθμολογηθεί ένας μαθητής χωρίς;

Είναι δίκαιο να μπει ένας «καλός βαθμός» σε έναν μαθητή που μπήκε σε διαδικασία να κάνει ένα σκονάκι για να τα καταφέρει όπως ο διπλανός του που δεν χρειάζεται να διαβάζει πολλές ώρες για να απομνημονεύσει ένα κείμενο, ώστε αργότερα να μην τον κοροϊδέψουν για τις χαμηλές του επιδόσεις ή να μην τον μαλώσουν οι γονείς του;

Είναι δίκαιο ένας δάσκαλος να ακούει παρατηρήσεις από γονείς «γιατί έβαλες στο παιδί μου αυτό τον βαθμό» ή ακόμα χειρότερα δάσκαλοι να βάζουν χαμηλές βαθμολογίες επίτηδες επειδή κάποιοι μαθητές δεν είναι οι «αγαπημένοι» τους –ναι, δυστυχώς συμβαίνει και αυτό!-.

Αξίζει λοιπόν να συμβαίνουν όλα αυτά για τους βαθμούς; Σίγουρα όχι. Άλλο γνώση και άλλο βαθμοί.

Αυτό που χρειάζεται είναι γνώση, προσβάσιμη σε όλους και για όλους, γιατί όπως είπε ο Αϊνστάιν, «Όλοι είναι ιδιοφυΐες. Αλλά αν κρίνεις ένα ψάρι από την ικανότητα του να σκαρφαλώσει σε ένα δέντρο, θα περάσει όλη τη ζωή του νομίζοντας ότι είναι ηλίθιο».

Μαργαρίτα Μποφιλίου

Καθηγήτρια Αγγλικών