Γράφει η Ιωάννα Θεοδωρακοπούλου, PsyD, MSc, Counselling Psychologist – Psychotherapist / Infertility Counsellor, Head of Counselling services at SYNEIDOS ([email protected])
Οι εκρήξεις θυμού στην προσχολική ηλικία (2–5 ετών) είναι από τις πιο συχνές ανησυχίες των γονέων. Φωνές, κλάματα, πείσμα ή έντονες αντιδράσεις μπορεί να εμφανίζονται ξαφνικά και να προκαλούν σύγχυση έως και εξάντληση στους γονείς. Στις περισσότερες περιπτώσεις όμως ο θυμός τους είναι ένα κομμάτι της παιδικής ηλικίας που θεωρείται αναπτυξιακά αναμενόμενο.
Τι γίνεται όμως και μοιάζει να θυμώνουν εύκολα ; Διανύουν μια περίοδο ανάπτυξης κατά την οποία δεν έχουν ακόμα την ικανότητα να διαχειρίζονται έντονα συναισθήματα. Αυτό σημαίνει ότι αντιμετωπίζουν δυσκολίες και την ίδια στιγμή δεν μπορούν να το εκφράσουν με λόγια. Έχουν την ανάγκη για αυτονομία αλλά δεν μπορούν να την υποστηρίξουν πάντοτε συν το ότι επηρεάζονται έντονα από κούραση, πείνα ή αλλαγές στη ρουτίνα τους.
Αντιλαμβάνεστε λοιπόν ότι ο θυμός δεν είναι επιλογή τους ή μια «κακή συμπεριφορά» αλλά η αντίδρασή τους σε κάτι που δεν μπορούν να αντέξουν ή να εξηγήσουν. Μέσα από τις εκρήξεις θυμού προσπαθούν να εκφράσουν το συναίσθημα της ματαίωσης – ότι δεν μπορεί να κάνει αυτό που θέλει – , την ανάγκη τους για σύνδεση – δεν λέω για προσοχή γιατί συχνά παρερμηνεύεται -, την δυσκολία τους στα όρια, το άγχος τους ή την ανασφάλεια που βιώνουν. Είναι σαφές ότι δεν καταλαβαίνουν αυτό το συναίσθημα. Οπότε ο θυμός σε αυτές τις ηλικίες δεν αποτελεί το πρόβλημα αλλά λειτουργεί σαν μήνυμα.
Και τι μπορούν οι γονείς να κάνουν όταν έρχονται αντιμέτωποι με τις εκρήξεις τους;
Θα επιστήσω την προσοχή σας στο γεγονός ότι το παιδί χρειάζεται έναν ενήλικα που λειτουργεί ως «ασφαλές λιμάνι». Η ψυχραιμία σας, το βοηθάει σταδιακά να ρυθμίσει το συναίσθημά του. Είναι σημαντικό να το βοηθήσετε από αυτή τη θέση, να καταλάβει τί νοιώθει. Να βάλετε σε λέξεις τι μπορεί να αισθάνεται δίνοντάς τους εναλλακτικές προτάσεις. «Βλέπω ότι είσαι θυμωμένος», «μάλλον στενοχωρήθηκες γιατί έπρεπε να φύγουμε», είναι χαρακτηριστικές τοποθετήσεις που δίνουν στο παιδί τις λέξεις αυτές.
Τα σαφή και σταθερά όρια είναι απαραίτητα καθώς χρειάζεται να του δείξουμε ότι ο θυμός είναι ένα αποδεκτό συναίσθημα , όχι όμως η επιθετική συμπεριφορά… «Καταλαβαίνω ότι θυμώνεις, αλλά δεν χτυπάμε». Επουδενί δεν επιλέγουμε την τιμωρία ως μέσο διαχείρισης της κατάστασης καθώς επουδενί δεν θα το διδάξει αυτοέλεγχο. Συνήθως εντείνει το πρόβλημα. Μπορείτε να το βοηθήσετε διδάσκοντάς του εναλλακτικούς τρόπους έκφρασης. Μέσα από παιχνίδι, παραμύθια και συζήτηση, του μαθαίνετε να ζητάει βοήθεια ή να εκφράζει τη δυσαρέσκειά του με λόγια.
Τέλος, αν οι κρίσεις θυμούς είναι πολύ συχνές και έντονες, αν εμφανίζει επιθετικότητα προς άλλα παιδιά ή ενήλικες, αν δυσκολεύεται να ηρεμήσει ακόμα και με υποστήριξη και κατά συνέπεια η καθημερινότητα στο σπίτι ή στο σχολείο γίνεται ιδιαίτερα δύσκολη, τότε θα ήταν ωφέλιμο να ζητήσετε βοήθεια ειδικού επαγγελματία ψυχικής υγείας.
Να θυμάστε ότι το παιδί που θυμώνει εύκολα δεν είναι “δύσκολο” παιδί. Είναι ένα παιδί που μαθαίνει να κατανοεί τον εαυτό του και τον κόσμο γύρω του. Με κατανόηση, σταθερά όρια και συναισθηματική καθοδήγηση από πλευράς των γονέων του, ο θυμός μπορεί να μετατραπεί σε ευκαιρία μάθησης και ουσιαστικής σύνδεσης.
