Το παιδί σας έχει ιδεοψυχαναγκαστική διαταραχή; Τότε μάλλον ευθύνεται κάτι που έγινε στη γέννα ή όταν μείνατε έγκυος

Όλα τα παιδιά έχουν ανησυχίες και αμφιβολίες, αλλά η ιδεοψυχαναγκαστική διαταραχή  είναι κάτι παραπάνω από απλές ανησυχίες και αμφιβολίες. Η  ιδεοψυχαναγκαστική διαταραχή είναι μια χρόνια πάθηση, η οποία ανήκει στην ομάδα των αγχωδών διαταραχών. Χαρακτηρίζεται από ιδεοληψίες και ψυχαναγκασμούς που προκαλούν μεγάλη δυσφορία, απασχολούν σημαντικό μέρος από το χρόνο του παιδιού και επηρεάζουν τη λειτουργικότητά του στις καθημερινές του δραστηριότητες καθώς και τις σχέσεις του.

Εμφανίζεται συχνά στα μέλη της ίδιας οικογένειας και θεωρείται μια από τις ψυχικές διαταραχές με τη μεγαλύτερη κληρονομικότητα, όμως μέχρι σήμερα δεν έχει βρεθεί κάποιο «ένοχο» γονίδιο. Οι ιδεοληψίες είναι ανεπιθύμητες, ανησυχητικές η τρομαχτικές σκέψεις, εικόνες ή παρορμήσεις οι οποίες εισβάλλουν επαναληπτικά και επίμονα στο μυαλό του παιδιού. Το παιδί τις αναγνωρίζει ως δικές του σκέψεις και προσπαθεί να αντισταθεί και να τις διώξει από το μυαλό του, χωρίς όμως να το πετυχαίνει πάντα.

Ορισμένοι ερευνητές αναφέρουν ότι τα παιδιά και οι έφηβοι έχουν τη τάση να εμφανίζουν 4-5 διαφορετικές ιδεοληψίες και ψυχαναγκασμους που μπορεί να εναλλάσσονται με την πάροδο του χρόνου, καθώς και ότι η παρουσία ψυχαναγκασμών, χωρίς ιδεοληψίες συναντάται πιο συχνά σε μικρές ηλικίες παρά στην εφηβεία.

Σημεία που μπορεί να προσέξουν οι γονείς

  • Τοξικές δερματίτιδες (κόκκινα και ερεθισμένα χέρια από το συχνό πλύσιμο), αυξημένη κατανάλωση σαπουνιού/σαμπουάν, υψηλοί λογαριασμοί νερού (μπάνια και πλυντήρια), σημαντική αύξηση ρούχων για πλύσιμο
  • Αύξηση του χρόνου μελέτης, χωρίς το αναμενόμενο αποτέλεσμα (π.χ. επαναληπτικό σβήσιμο και γράψιμο της ίδιας σχολικής εργασίας), πτώση στη σχολική απόδοση
  • Αιτήματα σε μέλη της οικογένειας να επαναλάβουν παράξενες φράσεις η να απαντήσουν στην ίδια ερώτηση, επίμονος φόβος για κάποια ασθένεια ή ότι κάτι κακό θα συμβεί σε κάποιον, συνεχείς ερωτήσεις που αφορούν στην υγεία μελών της οικογένειας
  • Υπερβολικός χρόνος προετοιμασίας για ύπνο το βράδυ ή για το σχολείο το πρωί

Η  ιδεοψυχαναγκαστική διαταραχή μπορεί να επηρεάσει σε σημαντικό βαθμό την καθημερινή ρουτίνα του παιδιού, τη συγκέντρωσή του και τη σχολική του απόδοση, τις εξωσχολικές του δραστηριότητες, την αυτοεκτίμησή του, καθώς και τις σχέσεις του με τους φίλους του και με τους γονείς του. Το παιδί, επίσης, μπορεί να παρουσιάσει προβλήματα διαχείρισης θυμού, ειδικά με τους γονείς του, όταν αυτοί αρνούνται ή δυσκολεύονται να συνεργαστούν στην εκτέλεση των ψυχαναγκασμών του.

Πόσο συχνή είναι η ιδεοψυχαναγκαστική διαταραχή στα παιδιά και τους εφήβους;

Υπολογίζεται ότι περίπου 1 στα 200 παιδιά πάσχει από ΙΨΔ, αλλά μερικές μελέτες επισημαίνουν ότι ο επιπολασμός φτάνει μέχρι και 3%. Συνήθως εμφανίζεται σε παιδιά ηλικίας 7–12 χρόνων. Επίσης, τουλάχιστον το ένα τρίτο των ενηλίκων με ΙΨΔ παρουσιάζουν έναρξη της νόσου στην παιδική ηλικία.

%cf%84%ce%bf%ce%ba%ce%b5%cf%84%cf%8c%cf%82

Η ιδεοψυχαναγκαστική διαταραχή που συχνά εμφανίζεται στην εφηβεία ή λίγο μετά, μπορεί να έχει τις ρίζες της στις συνθήκες της γέννησης, ακόμη και πιο πριν, κατά την ανάπτυξη του εμβρύου στην κοιλιά της μητέρας του, σύμφωνα με μια νέα σουηδική επιστημονική έρευνα. Η νέα μελέτη, που αναδεικνύει τους πιθανούς περιβαλλοντικούς παράγοντες κινδύνου, δείχνει ότι το κάπνισμα της μητέρας κατά την εγκυμοσύνη, η γέννηση του παιδιού με καισαρική, ο πρόωρος τοκετός, το πολύ μικρό βάρος του μωρού κατά τη γέννα κ.ά. σχετίζονται με αυξημένο κίνδυνο εκδήλωσης ιδεοψυχαναγκαστικής διαταραχής αργότερα στη ζωή του νέου.

Οι ερευνητές, με επικεφαλής τον Γκούσταφ Μπράντερ του Τμήματος Κλινικής Νευροεπιστήμης του ιατρικού Ινστιτούτου Καρολίνσκα του Πανεπιστημίου της Στοκχόλμης, που έκαναν τη σχετική δημοσίευση στο αμερικανικό περιοδικό ψυχιατρικής «JAMA Psychiatry», , μελέτησαν στοιχεία για 2,4 εκατομμύρια παιδιά, από τα οποία περίπου 17.000 διαγνώσθηκαν με την εν λόγω διαταραχή σε μέση ηλικία 23 ετών. Έμφαση δόθηκε στη μελέτη οικογενειών όπου το ένα παιδί είχε ΙΨΔ και το άλλο όχι.

Σχεδόν οι μισοί άνθρωποι που είχαν διάγνωση ΙΨΔ είχαν επίσης τουλάχιστον έναν παράγοντα κινδύνου σχετικό με τη γέννησή τους, ενώ πολλοί είχαν περισσότερους από έναν. Όσο πιο επιβαρημένες ήταν οι συνθήκες γέννησης κάποιου, τόσο μεγαλύτερη ήταν η πιθανότητα για διάγνωση ΙΨΔ αργότερα.

Μεταξύ άλλων, διαπιστώθηκε ότι όταν η έγκυος μητέρα κάπνιζε τουλάχιστον 10 τσιγάρα τη μέρα, ο κίνδυνος εμφάνισης ΙΨΔ στο παιδί μεγάλωνε κατά 27% κατά μέσο όρο. Ο τοκετός με καισαρική σχετίζεται με αυξημένο κίνδυνο ΙΨΔ κατά 17%, ενώ αν το παιδί βρίσκεται ανάποδα στη μήτρα (με τα πόδια προς τα κάτω αντί για το κεφάλι) ο κίνδυνος ΙΨΔ είναι αυξημένος κατά 35%.

«Τα παιδιά που γεννήθηκαν πρόωρα και από μητέρες που είχαν σοβαρά προβλήματα κατά τη γέννα έχουν αυξημένο κίνδυνο ιδεοψυχαναγκαστικής διαταραχής έπειτα από πολλά πολλά χρόνια» δήλωσε ο ψυχίατρος της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Γιέηλ δρ Τζέημς Λέκμαν.

Οι ερευνητές παραδέχονται ότι, προς το παρόν, είναι άγνωστοί οι μηχανισμοί που συνδέουν την ΙΨΔ με τις συνθήκες κύησης και τοκετού. Πιθανώς σχετίζονται με προβλήματα στην ανάπτυξη του εγκεφάλου του εμβρύου ή του βρέφους, όπως εκτιμάται ότι συμβαίνει στην περίπτωση του αυτισμού ή της διαταραχής ελλειμματικής προσοχής και υπερκινητικότητας.