Η αυτοπεποίθηση δεν εμφανίζεται ξαφνικά όταν ένα παιδί μεγαλώσει. Καλλιεργείται καθημερινά, μέσα από τις εμπειρίες του, τον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζονται τα λάθη του και κυρίως μέσα από τα μηνύματα που παίρνει από τους ανθρώπους που αγαπά.
Οι γονείς δεν χρειάζεται να έχουν πάντα τις σωστές απαντήσεις. Μπορούν όμως να δημιουργήσουν ένα περιβάλλον όπου το παιδί αισθάνεται ότι επιτρέπεται να ρωτήσει, να κάνει λάθος, να εκφράσει τα συναισθήματά του και να ζητήσει βοήθεια.
Υπάρχουν μάλιστα ορισμένες απλές φράσεις που αξίζει να ακούει συχνά.
1. «Δεν καταλαβαίνω» – «Χρειάζομαι βοήθεια»
Το να παραδεχτεί ένα παιδί ότι δεν γνωρίζει κάτι δεν αποτελεί αδυναμία. Αντίθετα, δείχνει ότι αναγνωρίζει τα όριά του και έχει το θάρρος να ζητήσει βοήθεια.
Μπορεί να αφορά μια δύσκολη άσκηση, μια οδηγία που δεν κατάλαβε ή μια κατάσταση που το μπέρδεψε.
Οι γονείς μπορούν να του δείχνουν στην πράξη ότι οι ερωτήσεις είναι ευπρόσδεκτες:
«Δεν πειράζει που δεν το ξέρεις. Ας το ψάξουμε μαζί.»
Έτσι το παιδί μαθαίνει ότι δεν χρειάζεται να προσποιείται πως γνωρίζει τα πάντα για να αισθάνεται ικανό.
2. «Μπορώ να τα καταφέρω»
Τα παιδιά χρειάζονται ενθάρρυνση, αλλά όχι απαραίτητα κάποιον που θα λύνει κάθε πρόβλημα για λογαριασμό τους.
Όταν ένα παιδί δυσκολεύεται, είναι εύκολο για τον γονιό να παρέμβει αμέσως. Μερικές φορές, όμως, είναι προτιμότερο να του δώσουμε λίγο χρόνο για να προσπαθήσει μόνο του.
Φράσεις όπως:
«Προσπάθησέ το ξανά.»
«Πιστεύω ότι μπορείς να βρεις μια λύση.»
«Τι θα μπορούσες να δοκιμάσεις διαφορετικά;»
βοηθούν το παιδί να αναπτύξει την αίσθηση ότι έχει τις δικές του ικανότητες και μπορεί να αντιμετωπίζει τις δυσκολίες.
3. «Νιώθω…»
Το να μπορεί ένα παιδί να πει «είμαι θυμωμένος», «φοβάμαι», «στενοχωρήθηκα» ή «αγχώνομαι» είναι μια πολύ σημαντική δεξιότητα.
Τα παιδιά δεν γεννιούνται γνωρίζοντας πώς να διαχειρίζονται όλα τα συναισθήματά τους. Χρειάζονται τους γονείς για να μάθουν να τα αναγνωρίζουν και να τα εκφράζουν.
Αντί να ακούμε μόνο «μην κλαις» ή «δεν υπάρχει λόγος να θυμώνεις», μπορούμε να δοκιμάσουμε:
«Βλέπω ότι κάτι σε στενοχώρησε. Θες να μου πεις τι συνέβη;»
Όταν ένα παιδί καταλαβαίνει ότι τα συναισθήματά του δεν θα αντιμετωπιστούν με κοροϊδία ή απόρριψη, είναι πιθανότερο να μιλήσει όταν πραγματικά χρειάζεται βοήθεια.
4. «Μπορείς να το δεις λίγο αυτό;»
Η συγκεκριμένη φράση αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία στην εποχή του διαδικτύου.
Ένα παιδί μπορεί να συναντήσει ένα περίεργο μήνυμα, μια άγνωστη επικοινωνία, ένα βίντεο που το αναστάτωσε ή κάτι στο διαδίκτυο που δεν καταλαβαίνει.
Το σημαντικό είναι να ξέρει ότι μπορεί να το δείξει στους γονείς του χωρίς να φοβάται ότι θα τιμωρηθεί αμέσως.
Οι γονείς μπορούν να του πουν:
«Αν δεις ποτέ κάτι που σε ανησυχήσει στο κινητό ή στο διαδίκτυο, έλα και δείξ’ το μου. Δεν θα σε μαλώσω επειδή μου το είπες.»
Αυτό δημιουργεί ένα πολύ σημαντικό δίχτυ ασφαλείας για τα παιδιά, ιδιαίτερα όσο μεγαλώνουν και αποκτούν μεγαλύτερη ανεξαρτησία στον ψηφιακό κόσμο.
5. «Αξίζω»
Ίσως η πιο σημαντική φράση από όλες.
Ένα παιδί χρειάζεται να γνωρίζει ότι η αξία του δεν εξαρτάται από τους βαθμούς, τις επιδόσεις, την εμφάνιση, τα αθλητικά του αποτελέσματα ή το αν κατάφερε να ικανοποιήσει τις προσδοκίες των άλλων.
Μπορούμε να του δείχνουμε καθημερινά ότι το αγαπάμε και το εκτιμούμε γι’ αυτό που είναι.
Όχι μόνο όταν παίρνει καλό βαθμό ή κερδίζει έναν αγώνα.
«Χαίρομαι που είσαι εσύ.»
«Η γνώμη σου έχει σημασία.»
«Είσαι σημαντικός για εμάς.»
Μικρές φράσεις, που επαναλαμβάνονται με συνέπεια, μπορούν να γίνουν μέρος του εσωτερικού διαλόγου του παιδιού.
Η αυτοπεποίθηση χτίζεται στις μικρές καθημερινές στιγμές
Δεν χρειάζεται να περιμένουμε μια μεγάλη στιγμή για να μιλήσουμε στα παιδιά για την αυτοπεποίθηση. Χτίζεται μέσα από τις καθημερινές συζητήσεις, τα λάθη, τις απογοητεύσεις, τις ερωτήσεις και τις μικρές τους επιτυχίες.
Το σημαντικότερο είναι να μεγαλώνουν σε ένα περιβάλλον όπου ξέρουν ότι μπορούν να μιλήσουν, να ζητήσουν βοήθεια, να κάνουν λάθη και να προσπαθήσουν ξανά χωρίς να φοβούνται την κριτική.
Γιατί ένα παιδί που μαθαίνει να ακούει τη δική του φωνή και να εκφράζει με ασφάλεια όσα σκέφτεται και αισθάνεται, αποκτά ένα εφόδιο που θα το ακολουθεί πολύ πέρα από τα παιδικά του χρόνια.
