Με αφορμή τις 20.000 λιγότερες αιτήσεις εκπαιδευτικών φέτος στον ΑΣΕΠ η Δήμητρα Ν. Σταμελάκη, Σχολική Νοσηλεύτρια Δημοτικού Σχολείου Σκύρου, MSc Developmental & Adolescent Health Strategies μας έστειλε ένα άρθρο που μιλά για τη σκοπιά του εκπαιδευτικού.
Η φυγή των εκπαιδευτικών: Ένα κοινωνικό και ψυχολογικό φαινόμενο
Η σημαντική μείωση των αιτήσεων στους διαγωνισμούς εκπαιδευτικών και η αυξανόμενη τάση παραίτησης εκπαιδευτικών πριν από τη συνταξιοδότηση αποτελούν ένα φαινόμενο που προκαλεί έντονο προβληματισμό.
Από κοινωνιολογική σκοπιά, το επάγγελμα του εκπαιδευτικού φαίνεται να έχει χάσει μέρος του κοινωνικού κύρους που διέθετε παλαιότερα.
Οι αυξημένες απαιτήσεις της σύγχρονης σχολικής πραγματικότητας, η γραφειοκρατία, οι συχνές μετακινήσεις αναπληρωτών και η δυσκολία εξασφάλισης οικονομικής σταθερότητας λειτουργούν αποτρεπτικά για πολλούς νέους πτυχιούχους.
Αυτή η μείωση των υποψηφίων ενδέχεται να δημιουργήσει ελλείψεις προσωπικού στα σχολεία, γεγονός που επηρεάζει την ποιότητα της παρεχόμενης εκπαίδευσης και ενισχύει τις κοινωνικές ανισότητες.
Σε ψυχολογικό επίπεδο, πολλοί εκπαιδευτικοί βιώνουν έντονο εργασιακό άγχος και επαγγελματική εξουθένωση (burnout).
Η συνεχής διαχείριση μαθησιακών, κοινωνικών και συναισθηματικών αναγκών των μαθητών, σε συνδυασμό με τη διοικητική πίεση και την έλλειψη υποστήριξης/επιμορφώσεων, οδηγεί συχνά σε ψυχική κόπωση.
Η θεωρία της επαγγελματικής εξουθένωσης αναφέρει ότι όταν οι απαιτήσεις της εργασίας υπερβαίνουν τους διαθέσιμους προσωπικούς και οργανωτικούς πόρους, το άτομο βιώνει συναισθηματική εξάντληση, μειωμένη επαγγελματική αποτελεσματικότητα και αποστασιοποίηση από το επάγγελμα.
Παράλληλα, η αίσθηση ότι η προσπάθεια δεν αναγνωρίζεται επαρκώς από την κοινωνία ή την πολιτεία μειώνει τα κίνητρα και την εργασιακή ικανοποίηση.
Σε αρκετές περιπτώσεις, οι εκπαιδευτικοί επιλέγουν την πρόωρη αποχώρηση ως μέσο προστασίας της ψυχικής τους υγείας και βελτίωσης της ποιότητας ζωής τους.
Η μείωση των αιτήσεων και οι πρόωρες παραιτήσεις εκπαιδευτικών δεν αποτελούν απλώς ατομικές επιλογές. Αντανακλούν ευρύτερες κοινωνικές μεταβολές και ψυχολογικές πιέσεις.
Πίσω από τους αριθμούς των μειωμένων αιτήσεων και των παραιτήσεων κρύβονται άνθρωποι. Εκπαιδευτικοί που για χρόνια στηρίζουν το δημόσιο σχολείο με προσωπικό κόστος,
συχνά βάζοντας χρήματα από την τσέπη τους για να μεταμορφώσουν τις γκρίζες σχολικές αίθουσες σε χώρους δημιουργίας και έμπνευσης. Δάσκαλοι,καθηγητές,σχολικοι ψυχολόγοι και σχολικοι νοσηλευτές που καταβάλλουν υπερπροσπάθεια για να προσφέρουν στα παιδιά ερεθίσματα,υποστήριξη, εμπειρίες και κίνητρα μάθησης, προσπαθώντας να υπερβούν τα όρια που συχνά θέτουν τα δυσανάγνωστα και ξεπερασμένα σχολικά εγχειρίδια.
Ταυτόχρονα, χιλιάδες αναπληρωτές βιώνουν μια πραγματική Οδύσσεια μέχρι τη μονιμοποίηση, μετακινούμενοι από τόπο σε τόπο, αφήνοντας πίσω οικογένεια, φίλους και προσωπική ζωή, υπηρετώντας την εκπαίδευση με αβεβαιότητα και επαγγελματική ανασφάλεια.
Όταν η προσφορά αντιμετωπίζεται ως αυτονόητη και η αυταπάρνηση ως υποχρέωση, η απογοήτευση γίνεται αναπόφευκτη.
Αν η κοινωνία επιθυμεί ένα σχολείο που να εμπνέει, να καλλιεργεί αξίες και να προετοιμάζει ενεργούς πολίτες, οφείλει πρώτα να στηρίξει ουσιαστικά εκείνους που το υπηρετούν.
Γιατί η ποιότητα της εκπαίδευσης δεν εξαρτάται μόνο από τα προγράμματα και τις μεταρρυθμίσεις, αλλά κυρίως από τους ανθρώπους που βρίσκονται καθημερινά μέσα στην τάξη και συνεχίζουν, παρά τις δυσκολίες, να πιστεύουν στη δύναμη της παιδείας.
