Η εγκυμοσύνη της Χίλαρι Σουάνκ στα 52 επαναφέρει τη συζήτηση για τις γυναίκες που αποκτούν παιδιά μετά τα 50. Μαζί επαναφέρει και την ευκολία με την οποία κρίνουμε μια απόφαση ζωής, γνωρίζοντας ελάχιστα για τον άνθρωπο που την παίρνει.
Η Χίλαρι Σουάνκ ανακοίνωσε στις 14 Οκτωβρίου ότι περιμένει το τρίτο της παιδί, με ένα οικογενειακό βίντεο και μια χιουμοριστική αναφορά στο επόμενο «πρότζεκτ» της, που αναμένεται τον Δεκέμβριο. Είναι 52 ετών και ήδη μητέρα διδύμων, τα οποία γεννήθηκαν το 2023.
Η ηλικία της ήταν αρκετή για να ανοίξει ξανά μια συζήτηση που δεν υπάρχει κανένας λόγονς να γίνεται. Στο διαδίκτυο πολλοί την αποκάλεσαν εγωίστρια για την επιλογής και μαζί, υπολόγισαν πόσο χρονών θα είναι η ίδια όταν το παιδί της θα είναι όταν το παιδί της φτάσει στην εφηβεία. Ανάμεσα στις ευχές και στα μηνύματα υποστήριξης, κάποιοι θεώρησαν απαραίτητο να αποφανθούν ότι είναι πολύ μεγάλη για να γίνει ξανά μητέρα.
Και κάπως έτσι, μια προσωπική απόφαση ζωής μετατρέπεται σε πρόσκληση για δημόσια αξιολόγηση των οικογενειακών αποφάσεων μιας γυναίκας.
«Πώς τολμάς; Είσαι πολύ μεγάλη»
Σε απόσπασμα συνέντευξής της στο «The Drew Barrymore Show», που έχει προγραμματιστεί να προβληθεί στις 20 Οκτωβρίου, η Σουάνκ μίλησε για την κριτική που δέχονται οι γυναίκες όταν αποκτούν παιδιά σε μεγαλύτερη ηλικία. Αναφέρθηκε και σε μια παλαιότερη εμπειρία της: μια γυναίκα τής είχε πει «Πώς τολμάς; Είσαι πολύ μεγάλη», εξηγώντας ότι η ίδια είχε χάσει τον πατέρα της στις αρχές της ενήλικης ζωής της. Η ηθοποιός αναγνώρισε τον πόνο πίσω από το σχόλιο, έχοντας χάσει και η ίδια τον πατέρα της. Για εκείνη, όμως, η αξία αυτής της σχέσης παρέμενε καθοριστική, παρά την απώλεια.
Ο φόβος να χάσει ένα παιδί τον γονιό του είναι απολύτως κατανοητός. Η φράση «πώς τολμάς», ωστόσο, προϋποθέτει ότι ένας άγνωστος έχει δικαίωμα να εγκρίνει ή να απορρίψει την απόφαση κάποιου άλλου να αποκτήσει οικογένεια. Από πού ακριβώς προκύπτει αυτή η αρμοδιότητα;
Η Hillary Swang δεν είναι η πρώτη και σίγουρα όχι η μόνη που θα γίνει μαμά μετά τα 50
Στην Ελλάδα, η βιοπαθολόγος Μαρία Ψωμά μίλησε πρόσφατα στην εκπομπή «Super Κατερίνα» για τη γέννηση του πρώτου της παιδιού, έπειτα από έξι αποτυχημένες προσπάθειες εξωσωματικής γονιμοποίησης. Περιέγραψε τις πρωινές επισκέψεις στις κλινικές, την επιστροφή στο ιατρείο της και το ψυχικό κόστος μιας προσπάθειας που συνεχιζόταν επί χρόνια. Αναφέρθηκε και στα σχόλια για την ηλικία της: «Μού είπαν ότι έκανα μεγάλη παιδί αλλά ο άλλος ξέρει πόσο έχω προσπαθήσει, πόσο έχω κλάψει;».
Δεν χρειάζεται, βέβαια, να έχει προηγηθεί μια τόσο δύσκολη διαδρομή για να δικαιούται μια γυναίκα σεβασμό. Ούτε οφείλει να δημοσιοποιήσει αποτυχίες, θεραπείες ή απώλειες για να σταματήσουν οι επικρίσεις. Η προσωπική μαρτυρία της Μαρίας Ψωμά μας θυμίζει απλώς πόσα μπορεί να αγνοούμε τη στιγμή που διατυπώνουμε μια βεβαιότητα για τη ζωή κάποιου άλλου.
Ανάλογη κριτική είχε δεχθεί η Μπριγκίτε Νίλσεν, η οποία γέννησε την κόρη της, Φρίντα, το 2018, στα 54 της, ύστερα από πολυετή προσπάθεια με εξωσωματική. Είχε αναγνωρίσει ότι κάποιοι διαφωνούν με την επιλογή της, επιμένοντας ότι αφορά τη δική της ζωή.
Αντίστοιχα, η Κάμερον Ντίαζ έγινε μητέρα για πρώτη φορά στα 47 της, όταν απέκτησε την κόρη της, Ράντιξ, τον Δεκέμβριο του 2019 και τον Μάρτιο του 2024, στα 51 της, ανακοίνωσε μαζί με τον σύζυγό της, Μπέντζι Μάντεν, την άφιξη του γιου τους, Κάρντιναλ. Το ζευγάρι διατηρεί την οικογενειακή του ζωή μακριά από τη δημοσιότητα, μοιράζοντας ελάχιστες πληροφορίες για τα παιδιά του. Αυτή η ιδιωτικότητα θυμίζει και κάτι που εύκολα παραβλέπουμε: γνωρίζουμε την ηλικία μιας διάσημης γυναίκας, αλλά ελάχιστα για τις συνθήκες μέσα στις οποίες αποφασίζει να γίνει μητέρα.
Μητρότητα μετά τα 50: Τι έχει αλλάξει στην ιατρική
Το 2026, η αναπαραγωγική ιατρική έχει διευρύνει τις δυνατότητες μητρότητας. Η εξωσωματική γονιμοποίηση, η κρυοσυντήρηση ωαρίων και εμβρύων και η δωρεά ωαρίων επιτρέπουν, υπό προϋποθέσεις, εγκυμοσύνες που παλαιότερα θα ήταν ανέφικτες, ακόμη και μετά την εμμηνόπαυση. Η κατάψυξη ωαρίων, πάντως, προσφέρει μια δυνατότητα και καμία εγγύηση μελλοντικής γέννησης.
Η διατύπωση «η φύση δεν το επιτρέπει» πλέον αμφισβητείται από τις δυνατότητες της ιατρικής, καθώς πριν από την εμμηνόπαυση μπορεί ακόμη να υπάρξει φυσική σύλληψη, παρότι οι πιθανότητες μειώνονται έντονα με την ηλικία.
Εξίσου σαφές είναι ότι η υποβοηθούμενη αναπαραγωγή δεν καταργεί τους κινδύνους της κύησης σε μεγαλύτερη ηλικία. Μετά τα 50 αυξάνονται, μεταξύ άλλων, οι πιθανότητες υπερτασικών διαταραχών, διαβήτη κύησης και πρόωρου τοκετού. Χρειάζονται εξατομικευμένη αξιολόγηση, ενημέρωση και στενή παρακολούθηση.
Η ευθύνη απέναντι στο παιδί αφορά και τους δύο γονείς
Η υγεία, η αντοχή, το υποστηρικτικό περιβάλλον και η δυνατότητα μακροχρόνιας φροντίδας ενός παιδιού είναι σοβαρά ζητήματα. Αφορούν κάθε μελλοντικό γονιό και χρειάζονται ειλικρινή συζήτηση, ιδίως όταν η ηλικία μεγαλώνει.
Η ίδια συζήτηση που κάνουμε εδώ με αφορμή τη Hillary Swang οφείλει να περιλαμβάνει και τον πατέρα. Η προχωρημένη πατρική ηλικία έχει επίσης ιατρικές και οικογενειακές παραμέτρους, όπως επισημαίνει η Αμερικανική Εταιρεία Αναπαραγωγικής Ιατρικής. Η συνήθεια να εξετάζουμε εξονυχιστικά τη μητέρα, αφήνοντας τον πατέρα εκτός κάδρου, περιορίζει την ουσιαστική ενημέρωση και συντηρεί μια άνιση αντιμετώπιση.
Μπορούμε να συζητήσουμε τα όρια της ιατρικής, την προστασία του παιδιού και την ευθύνη των γονιών. Μπορούμε επίσης να αναγνωρίσουμε ότι οι διάσημες γυναίκες έχουν συχνά πρόσβαση σε οικονομικούς πόρους και βοήθεια που πολλές άλλες στερούνται. Οι ιστορίες τους δεν αποτελούν υπόσχεση ότι κάθε γυναίκα θα έχει την ίδια δυνατότητα ή το ίδιο αποτέλεσμα.
Από εκεί και πέρα, η απόφαση να αποκτήσει κάποια παιδί παραμένει βαθιά προσωπική. Κανείς μας δεν ζητά από τον διπλανό του να αποφασίσει πότε θα κάνει οικογένεια. Το ίδιο περιθώριο αυτονομίας οφείλουμε να αναγνωρίζουμε και στις γυναίκες που γίνονται μητέρες μετά τα 50, ακόμη κι όταν εμείς θα επιλέγαμε διαφορετικά.
