Οι μεταφορές χρημάτων μέσω IRIS έχουν γίνει μέρος της καθημερινότητας, επιτρέποντας στους πολίτες να στέλνουν χρήματα άμεσα, χωρίς να χρειάζεται να επισκεφθούν κάποια τράπεζα. Το 2025 πραγματοποιήθηκαν περισσότερες από 126 εκατομμύρια συναλλαγές συνολικής αξίας 11 δισ. ευρώ, γεγονός που αποτυπώνει τη μεγάλη εξάπλωση της υπηρεσίας.
Η ευκολία των ηλεκτρονικών πληρωμών, ωστόσο, δημιουργεί ερωτήματα για τη φορολογική αντιμετώπιση των ποσών που μεταφέρονται. Πότε πρόκειται για απλή επιστροφή χρημάτων και πότε μπορεί να προκύψει ζήτημα εισοδήματος, δωρεάς ή γονικής παροχής;
Καθοριστική είναι η πραγματική αιτία της συναλλαγής, αλλά και η δυνατότητα να αποδειχθεί για ποιον λόγο πραγματοποιήθηκε η μεταφορά.
IRIS: Πότε μια μεταφορά χρημάτων δεν φορολογείται
Η αποστολή χρημάτων μέσω IRIS δεν σημαίνει αυτομάτως ότι ο παραλήπτης αποκτά φορολογητέο εισόδημα. Η ηλεκτρονική μεταφορά αποτελεί τον τρόπο πληρωμής, όχι από μόνη της απόδειξη ότι προέκυψε εισόδημα.
Για παράδειγμα, εάν δύο φίλοι βγουν για φαγητό και ο ένας πληρώσει λογαριασμό 70 ευρώ, ο δεύτερος μπορεί να του επιστρέψει τα 35 ευρώ που του αναλογούν μέσω IRIS. Σε αυτή την περίπτωση, η συναλλαγή αφορά τον επιμερισμό μιας κοινής δαπάνης και όχι αμοιβή ή κέρδος του παραλήπτη.
Η αιτιολογία της μεταφοράς μπορεί να αποσαφηνίζει τον σκοπό της. Περιγραφές όπως «συμμετοχή στα έξοδα», «επιστροφή χρημάτων για φαγητό» ή «μοιρασιά λογαριασμού» είναι χρήσιμες, εφόσον ανταποκρίνονται στην πραγματικότητα.
Επιπλέον, είναι καλό να διατηρούνται σχετικά αποδεικτικά στοιχεία, όπως αποδείξεις πληρωμής ή μηνύματα που εξηγούν τον λόγο της συναλλαγής, σε περίπτωση που χρειαστούν διευκρινίσεις.
Χαρτζιλίκι στο παιδί: Τι ισχύει για τις μεταφορές από τους γονείς
Πολλοί γονείς στέλνουν κάθε μήνα χρήματα στα παιδιά τους, ιδιαίτερα όταν εκείνα σπουδάζουν σε άλλη πόλη και πρέπει να καλύψουν ενοίκιο, τρόφιμα, λογαριασμούς και μετακινήσεις.
Ένας γονέας, για παράδειγμα, μπορεί να μεταφέρει 300, 500 ή 800 ευρώ μηνιαίως για την κάλυψη των αναγκών διαβίωσης του παιδιού του. Το γεγονός ότι οι μεταφορές επαναλαμβάνονται δεν αρκεί από μόνο του για να χαρακτηριστούν τα ποσά επαγγελματικό εισόδημα.
Χρειάζεται, ωστόσο, να γίνεται διάκριση ανάμεσα στην οικονομική υποστήριξη για καθημερινές ανάγκες και στη χρηματική δωρεά ή γονική παροχή, καθώς οι τελευταίες υπόκεινται σε συγκεκριμένους φορολογικούς κανόνες.
Για χρηματικές δωρεές και γονικές παροχές προς πρόσωπα της Α΄ κατηγορίας συγγένειας, όπως τα παιδιά, προβλέπεται αφορολόγητο όριο έως 800.000 ευρώ, υπό τις νόμιμες προϋποθέσεις και με την τήρηση της προβλεπόμενης διαδικασίας.
Επομένως, δεν αρκεί να χαρακτηρίζεται μια μεταφορά «χαρτζιλίκι». Σημασία έχουν η πραγματική φύση της παροχής, η προέλευση των χρημάτων και η τήρηση των φορολογικών διαδικασιών που ισχύουν για την εκάστοτε περίπτωση.
Υπάρχει όριο ποσού πάνω από το οποίο ελέγχεται το IRIS;
Δεν υπάρχει ένα ενιαίο ποσό, όπως 1.000 ή 3.000 ευρώ, πάνω από το οποίο κάθε μεταφορά μέσω IRIS θεωρείται αυτομάτως φορολογητέα ή ύποπτη.
Η αξιολόγηση εξαρτάται από τα χαρακτηριστικά της συναλλαγής: τον λόγο για τον οποίο έγινε, τη συχνότητά της, τη σχέση αποστολέα και παραλήπτη και τα στοιχεία που μπορούν να δικαιολογήσουν την κίνηση των χρημάτων.
Άλλη περίπτωση είναι η επιστροφή χρημάτων για κοινές αγορές ή έξοδα και άλλη η συστηματική είσπραξη ποσών ως αντάλλαγμα για προϊόντα ή υπηρεσίες.
Όταν οι μεταφορές συνδέονται με επαγγελματική ή άλλη οικονομική δραστηριότητα, ενδέχεται να προκύπτουν φορολογικές υποχρεώσεις. Το γεγονός ότι η πληρωμή γίνεται ηλεκτρονικά μέσω IRIS και όχι με μετρητά δεν αλλάζει από μόνο του τον φορολογικό χαρακτήρα της.
Μεταφορές μεταξύ αδελφών και συγγενών: Πότε χρειάζεται προσοχή
Η συγγένεια μεταξύ δύο προσώπων δεν σημαίνει ότι κάθε χρηματική μεταφορά είναι αυτομάτως απαλλαγμένη από φορολογικές υποχρεώσεις.
Εάν ένας αδελφός στείλει χρήματα σε έναν άλλο, είναι σημαντικό να μπορεί να προσδιοριστεί εάν πρόκειται για επιστροφή δανεικών, συμμετοχή σε κοινά έξοδα ή χρηματική δωρεά.
Η διάκριση έχει φορολογική σημασία, καθώς οι δωρεές μεταξύ αδελφών δεν αντιμετωπίζονται με τον ίδιο τρόπο όπως οι γονικές παροχές προς παιδιά.
Προσοχή χρειάζεται και όταν στη μεταφορά εμπλέκεται τρίτο πρόσωπο. Για παράδειγμα, εάν ένας αδελφός στείλει χρήματα στη μητέρα του και εκείνη τα μεταφέρει στη συνέχεια στον άλλο αδελφό, είναι σημαντικό να αποσαφηνίζεται η πραγματική αιτία της συναλλαγής και η διαδρομή των χρημάτων.
Η μεσολάβηση ενός συγγενή δεν καθορίζει από μόνη της τη φορολογική αντιμετώπιση. Αυτό που εξετάζεται είναι η πραγματική φύση της παροχής και οι σχέσεις μεταξύ των εμπλεκομένων.
Πώς να κάνεις μεταφορές μέσω IRIS χωρίς παρερμηνείες
Για την ορθή διαχείριση των μεταφορών μέσω IRIS, χρήσιμο είναι να ακολουθούνται ορισμένες βασικές πρακτικές:
- Να αναγράφεται σαφής αιτιολογία: Η περιγραφή πρέπει να ανταποκρίνεται στον πραγματικό σκοπό της συναλλαγής.
- Να διατηρούνται αποδεικτικά στοιχεία: Αποδείξεις, παραστατικά και σχετικά μηνύματα μπορούν να βοηθήσουν στην τεκμηρίωση μιας μεταφοράς.
- Να εξετάζονται οι φορολογικές υποχρεώσεις για μεγαλύτερα ποσά: Σε περιπτώσεις δωρεών ή γονικών παροχών μπορεί να απαιτείται συγκεκριμένη διαδικασία δήλωσης.
- Να αποφεύγονται παραπλανητικές αιτιολογίες: Η περιγραφή μιας συναλλαγής δεν αλλάζει την πραγματική φορολογική της φύση.
Όταν πρόκειται για σημαντικά ποσά ή για επαναλαμβανόμενες μεταφορές, είναι προτιμότερο να ζητείται συμβουλή λογιστή, ώστε να διευκρινίζονται οι υποχρεώσεις που ισχύουν για τη συγκεκριμένη περίπτωση.
Το βασικό συμπέρασμα είναι ότι δεν φορολογείται αυτομάτως κάθε μεταφορά μέσω IRIS. Η φορολογική αντιμετώπιση εξαρτάται από τον πραγματικό λόγο της συναλλαγής, τη φύση των χρημάτων και τις προϋποθέσεις της νομοθεσίας. Η σωστή τεκμηρίωση μπορεί να βοηθήσει στην αποφυγή παρεξηγήσεων, χωρίς όμως να υποκαθιστά τις προβλεπόμενες δηλώσεις όταν αυτές απαιτούνται.
