Πέμπτη 19 Νοεμβρίου, 07:22
Array
(
    [category] => Αποδράσεις - Ταξίδια
    [link] => https://www.infokids.gr/category/psychagogia/apodraseis-taksidia/
    [id] => 67
)

Τα παιδιά δεν βαριούνται τη μάθηση – βαριούνται να μην τη δημιουργούν

Ένα κείμενο που προκαλεί σκέψεις για το πώς μαθαίνουν πραγματικά τα παιδιά διαβάσαμε στο facebook του Yorgos Loukas και αξίζει να διαβαστεί. Μέσα από την ανάρτησή του μιλά για τον τρόπο με τον οποίο το σχολείο συχνά απομακρύνει τη σκέψη από την πράξη, περιορίζοντας την κίνηση, τον πειραματισμό και τη φυσική περιέργεια των παιδιών. Παράλληλα, θέτει ένα ουσιαστικό ερώτημα: μήπως τα παιδιά δεν βαριούνται τη γνώση, αλλά τον τρόπο με τον οποίο τους προσφέρεται;

Η ανάρτησή του

MAΘΗΣΗ ΜΕ ΧΕΡΙΑ ΚΑΙ ΠΟΔΙΑ

Πώς το σχολείο χωρίζει τη σκέψη από την πράξη – και γιατί τα παιδιά χρειάζονται ξανά χώρο για να φτιάχνουν τον κόσμο.

Στην αρχή της σχολικής ζωής τα παιδιά φτάνουν στα σχολειά τους γεμάτα κίνηση. Θέλουν να αγγίξουν, να τρέξουν, να δοκιμάσουν. Κάπου εκεί όμως, την ώρα που μαθαίνουν με το σώμα τους -εξερευνώντας πραγματικά το καθετί, ανοίγοντάς το, πετώντας το, μαστορεύοντάς το – μαθαίνουν επίσης ότι η περιέργεια, που είναι η πρώτη μορφή πράξης, έχει όρια. Και ορθώς έχει. Το ερώτημα όμως δεν είναι αν υπάρχουν όρια, αλλά ποιος και πώς τα καθορίζει και πότε η προστασία της τάξης μετατρέπεται σε περιορισμό της περιέργειας.

Από το σημείο αυτό ξεκινά ο πρώτος διαχωρισμός. Το παιδί μαθαίνει ότι στο σχολείο πρέπει πρώτα να κάθεται. Το σώμα έτσι περιορίζεται σε μια καρέκλα για ώρες και τα χέρια που πριν εξερευνούσαν τον κόσμο τώρα πρέπει να μένουν πάνω στο θρανίο και τα πόδια ακίνητα στο πάτωμα. Η κίνηση λοιπόν, γίνεται πρόβλημα στη μάθηση από πολύ νωρίς.

«Κάτσε φρόνιμα», «μην μιλάς», «μην σηκώνεσαι», «μη… μη… μη…».

Όλο αυτό έχει ένα δραματικό αποτέλεσμα — ιδιαίτερα αν λάβουμε υπόψη ότι το ελεύθερο παιχνίδι, το οποίο αποτελούσε κάποτε βασικό χώρο μάθησης, συρρικνώνεται ολοένα και περισσότερο στις μέρες μας. Δεν είναι τυχαίο ότι όσοι ασχολούνται με την εργοθεραπεία γνωρίζουν καλά πόσο έχει αυξηθεί η ανάγκη παρέμβασης σε παιδιά που δυσκολεύονται να συντονίσουν το σώμα τους ή να ρυθμίσουν την κίνησή τους. Ποιος είναι αυτός ο πρώτος διαχωρισμός; Αυτός της απόκοπης του σώματος από τη γνώση.

Μετά έρχεται ο δεύτερος.

Το παιδί μαθαίνει ότι η γνώση είναι κάτι που μεταφέρεται από τον δάσκαλο. Ο δάσκαλος εξηγεί, ο μαθητής ακούει. Το βιβλίο γράφει, ο μαθητής αντιγράφει, με τη σκέψη να μην ξεκινά από την εμπειρία του παιδιού αλλά από μια ήδη έτοιμη απάντηση και τη μάθηση να γίνεται μια διαδικασία κατανάλωσης πληροφοριών. Αυτό για το παιδί μεταφράζεται στο ότι η δουλειά του δεν είναι να δημιουργεί, αλλά να απαντά σωστά. Ο δεύτερος διαχωρισμός λοιπόν είναι αυτός που λέει ότι άλλοι παράγουν τη Γνώση και άλλοι απλώς πρέπει να την επαναλαμβάβουν.

Υπάρχει όμως και ένας τρίτος, ακόμη πιο ύπουλος.

Στο σχολείο το παιχνίδι και η εργασία χωρίζονται αυστηρά, με το παιχνίδι να είναι το διάλειμμα και η μάθηση να είναι η ώρα του μαθήματος. Το παιδί έτσι μαθαίνει ότι η δημιουργικότητα ανήκει στον ελεύθερο χρόνο, ενώ η «σοβαρή» δραστηριότητα είναι η εκτέλεση οδηγιών- άσχετα αν κατανοεί το νόημα τους – .

Αυτός ο διαχωρισμός συνεχίζεται όμως αργότερα και στην κοινωνία. Στην εργασία πολλοί άνθρωποι δεν αποφασίζουν τι θα κάνουν ούτε πώς θα το κάνουν. Εκτελούν χωρίς διαμαρτυρία σχέδια που έχουν σχεδιάσει άλλοι. Η σύλληψη και η εκτέλεση χωρίζονται, με απλά λόγια. Η αλλοτρίωση —αυτό που συζητούσαν ήδη οι σοσιαλιστές του 20ού αιώνα— δεν ξεκινά στο εργοστάσιο ή στο γραφείο. Ξεκινά στο θρανίο. Πώς; Όταν ένα παιδί περνά χρόνια μαθαίνοντας ότι πρέπει να μένει ακίνητο, να περιμένει οδηγίες και να αναπαράγει έτοιμες λύσεις, τότε σιγά-σιγά χάνει την αίσθηση ότι μπορεί να παράγει τον κόσμο γύρω του. Και μοιραία παθητικοποιείται. Γίνεται αδιάφορο.Η αδιαφορία που μετατρέπεται σε απραξία είναι ίσως το πιο βαθύ «κρυφό μάθημα» πολλών σχολείων.

Έτσι η γνώση —ιδιαίτερα στην εικονική εποχή μας— μετατρέπεται σε θέαμα. Κάποιος άλλος πρέπει πάντα να εξηγεί πώς λειτουργεί ο κόσμος και το παιδί τον παρακολουθεί ( με τον δάσκαλο πλέον να έχει αντικατασταθεί από τον YouTuber – influencer) . Αυτό που κάποτε ήταν πράξη γίνεται εικόνα.

Όταν λοιπόν μας ρωτούν:

«Τα παιδιά πώς θα μάθουν; Πώς θα προσαρμοστούν;»-συχνά χωρίς να έχουν δει ή κατανοήσει τι συμβαίνει σε ένα σχολείο όπου επιτρέπεται η κίνηση και ο πειραματισμός – η απάντηση είναι απλή:Τα παιδιά μπορούν να μαθαίνουν αλλιώς αρκεί να…

…φτιάχνουν κάτι με τα χέρια τους, όταν καλλιεργούν έναν κήπο, όταν πειραματίζονται με υλικά, όταν παίζουν ρόλους ή λύνουν ένα πραγματικό πρόβλημα μαζί με άλλους, τότε η σκέψη και η πράξη ξαναενώνονται. Το σώμα σκέφτεται και η σκέψη κινείται και η γνώση- όχι μαγικά- βαθαίνει και από πληροφορία γίνεται εμπειρία.

Σε τέτοιες στιγμές το παιχνίδι και η εργασία δεν είναι αντίθετα. Το παιχνίδι γίνεται τρόπος να δοκιμάζεις τον κόσμο και η εργασία τρόπος να τον μεταμορφώνεις. Το παιδί σχεδιάζει, δοκιμάζει, αποτυγχάνει, ξαναδοκιμάζει. Αυτή η μάθηση γίνεται ανοιχτή διαδικασία δημιουργίας τις ριζοσπαστικές όψεις της οποίας μάλλον όλοι φοβόμαστε σε μεγαλύτερο ή μικρότερο βαθμό.

Γιατί όμως η αντίληψη μας για το τι είναι μάθηση αλλάζει τόσο δύσκολα; Γιατί μάλλον δεν πρόκειται απλώς για μια παιδαγωγική λεπτομέρεια ή μια διδακτική τεχνική που τροποποιείται μηχανικά, αλλά για μια συνειδητή πολιτική επιλογή και διαφορετική οντολογία που απαιτεί διάρκεια .

Μια κοινωνία που θέλει ανθρώπους παθητικούς και πειθαρχημένους χρειάζεται σχολεία που εκπαιδεύουν στην εκτέλεση. Μια κοινωνία που θέλει ανθρώπους δημιουργικούς χρειάζεται σχολεία όπου η σκέψη και η πράξη δεν χωρίζονται· όπου η ευθύνη, η πρωτοβουλία και η μοναδικότητα δεν αντιμετωπίζονται ως πρόβλημα αλλά ως δύναμη.

Η εμπειρία μας δείχνει ότι τα παιδιά δεν βαριούνται τη γνώση. Βαριούνται να μην τη φτιάχνουν. Τολμάμε όμως να τους δώσουμε χρόνο και χώρο…

Διαβάστε επίσης:

Το Infokids σε σχολεία της Κορινθίας: Μια δράση προσφοράς που αγκάλιασε μαθητές και εκπαιδευτικούς

Τρόμος στην Κρήτη: Μεγάλη έκρηξη σε σχολείο – Τι συνέβη

Ροή Ειδήσεων