Η παιδική ηλικία δεν αφήνει πίσω της μόνο αναμνήσεις. Ο τρόπος με τον οποίο μεγαλώνουμε, η συναισθηματική ανταπόκριση που λαμβάνουμε από τους γονείς μας και το αν νιώθουμε ότι μας αποδέχονται και μας αγαπούν μπορούν να επηρεάσουν βαθιά τον τρόπο που βλέπουμε τον εαυτό μας και συνδεόμαστε με τους άλλους όταν ενηλικιωθούμε.
Δεν χρειάζεται πάντα να υπάρχει μια έντονα τραυματική εμπειρία για να αφήσει αποτύπωμα. Μερικές φορές, αυτό που λείπει είναι η αγκαλιά, η ενθάρρυνση, η επιβεβαίωση ή το ενδιαφέρον για όσα νιώθει ένα παιδί. Η συναισθηματική παραμέληση μπορεί να είναι δυσδιάκριτη, όμως οι επιπτώσεις της ενδέχεται να γίνουν εμφανείς πολλά χρόνια αργότερα.
Άνθρωποι που μεγάλωσαν σε περιβάλλοντα όπου η τρυφερότητα δεν εκφραζόταν συχνά μπορεί να δυσκολεύονται να εμπιστευτούν, να δεχτούν αγάπη ή να αισθανθούν ασφαλείς μέσα στις σχέσεις τους. Κάποιες από αυτές τις συμπεριφορές είναι πιθανό να εκδηλώνονται με τους παρακάτω τρόπους.
1. Η σωματική τρυφερότητα τούς προκαλεί αμηχανία
Για κάποιον που δεν έμαθε να εκφράζει ή να δέχεται τρυφερότητα κατά την παιδική ηλικία, μια αγκαλιά, ένα χάδι ή ένα κομπλιμέντο μπορεί να μοιάζει ασυνήθιστο. Ακόμη και όταν προέρχεται από έναν άνθρωπο που αγαπά, ενδέχεται να μην ξέρει πώς να αντιδράσει.
Η στοργή δεν είναι κάτι που όλοι έχουν μάθει να βιώνουν με τον ίδιο τρόπο. Όταν έλειπε από το οικογενειακό περιβάλλον, η έκφρασή της στην ενήλικη ζωή μπορεί να χρειάζεται χρόνο και προσπάθεια για να γίνει οικεία.
2. Προσπαθούν να είναι αρεστοί σε όλους
Η ανάγκη να μην απογοητεύσουν κανέναν μπορεί να γίνει ιδιαίτερα έντονη. Κάποιοι ενήλικες δυσκολεύονται να πουν «όχι», φοβούνται να εκφράσουν τη διαφωνία τους και αναλαμβάνουν περισσότερες υποχρεώσεις από όσες πραγματικά αντέχουν.
Πίσω από αυτή τη συμπεριφορά μπορεί να κρύβεται η ανάγκη να νιώσουν αποδεκτοί και σημαντικοί. Η ευχαρίστηση των άλλων γίνεται προτεραιότητα, ακόμη κι όταν αυτό σημαίνει ότι παραμελούν τις δικές τους ανάγκες.
3. Φοβούνται ότι οι άνθρωποι που αγαπούν θα τους εγκαταλείψουν
Μια αλλαγή στον τόνο της φωνής, ένα μήνυμα που καθυστερεί να απαντηθεί ή μια πιο απόμακρη συμπεριφορά μπορεί να προκαλέσει έντονη ανησυχία.
Όταν η αγάπη και η συναισθηματική ασφάλεια δεν ήταν σταθερές στην παιδική ηλικία, ορισμένοι άνθρωποι μεγαλώνουν έχοντας την αίσθηση ότι οι σχέσεις μπορούν να τελειώσουν ξαφνικά. Έτσι, αναζητούν διαρκώς επιβεβαίωση και προσπαθούν να εντοπίσουν σημάδια απόρριψης, ακόμη κι όταν δεν υπάρχει πραγματικός λόγος ανησυχίας.
4. Απομακρύνονται όταν μια σχέση γίνεται πιο ουσιαστική
Η οικειότητα δεν προκαλεί πάντα μόνο χαρά. Για ανθρώπους που έχουν συνηθίσει να προστατεύουν τον εαυτό τους από συναισθηματικές απογοητεύσεις, η δημιουργία ενός στενού δεσμού μπορεί να φέρει στην επιφάνεια φόβους και ανασφάλειες.
Μπορεί να επιθυμούν μια σχέση, αλλά όταν αυτή αρχίζει να γίνεται πιο βαθιά και ουσιαστική, να νιώθουν την ανάγκη να απομακρυνθούν. Η εγγύτητα ενδέχεται να τους κάνει να αισθάνονται ευάλωτοι, με αποτέλεσμα να κρατούν αποστάσεις ή να δυσκολεύονται να αφεθούν.
5. Δίνουν περισσότερα από όσα μπορούν να αντέξουν
Ορισμένοι άνθρωποι αισθάνονται ότι πρέπει διαρκώς να προσφέρουν για να διατηρήσουν μια σχέση. Αναλαμβάνουν τη φροντίδα των άλλων, προσπαθούν να λύνουν τα προβλήματά τους και είναι πάντα διαθέσιμοι, ακόμη κι όταν οι ίδιοι χρειάζονται υποστήριξη.
Η προσφορά μπορεί να είναι ένας τρόπος έκφρασης αγάπης, αλλά όταν συνδέεται με την ανάγκη να αποδείξει κάποιος την αξία του, γίνεται εξαντλητική. Η συναισθηματική υπερπροσπάθεια μπορεί να οδηγήσει σε κόπωση, θυμό και απογοήτευση, ιδιαίτερα όταν δεν υπάρχει αμοιβαιότητα.
6. Δυσκολεύονται να πιστέψουν ότι αξίζουν πραγματικά την αγάπη
Η χαμηλή αυτοεκτίμηση μπορεί να επηρεάσει τον τρόπο με τον οποίο ένας άνθρωπος αντιμετωπίζει τον εαυτό του, τις επιλογές του και τις σχέσεις του. Όταν δεν έχει εισπράξει αρκετή αποδοχή και ενθάρρυνση στα πρώτα χρόνια της ζωής του, ενδέχεται να έχει αναπτύξει την πεποίθηση ότι δεν είναι αρκετά καλός.
Αυτό μπορεί να εκδηλώνεται με έντονη αυτοκριτική, αμφιβολίες για τις ικανότητές του, φόβο αποτυχίας ή την τάση να υποτιμά τα επιτεύγματά του. Ακόμη και όταν οι άλλοι τού αναγνωρίζουν την αξία, μπορεί να δυσκολεύεται να το πιστέψει.
7. Αναζητούν κρυφά νοήματα πίσω από τις πράξεις των άλλων
Η εμπιστοσύνη δεν είναι πάντα εύκολη υπόθεση για ανθρώπους που έχουν βιώσει συναισθηματική απόσταση. Μπορεί να αναρωτιούνται αν κάποιος είναι πραγματικά ειλικρινής μαζί τους ή αν η αγάπη και το ενδιαφέρον που λαμβάνουν συνοδεύονται από κάποιο αντάλλαγμα.
Ακόμη και μια σταθερή σχέση μπορεί να τους δημιουργεί αμφιβολίες. Ένα θετικό σχόλιο μπορεί να θεωρηθεί υπερβολή, μια καλή πράξη να αντιμετωπιστεί με καχυποψία και η φροντίδα να προκαλέσει το ερώτημα «γιατί το κάνει;».
Αυτή η δυσκολία να εμπιστευτούν τις προθέσεις των άλλων μπορεί να εμποδίσει τη δημιουργία ουσιαστικών και ασφαλών δεσμών.
8. Δεν ξέρουν πάντα τι αισθάνονται και πώς να το εκφράσουν
Όταν τα συναισθήματα ενός παιδιού δεν αναγνωρίζονται ή δεν αντιμετωπίζονται με ενδιαφέρον, μπορεί να μάθει να τα κρατά μέσα του. Αν δεν υπήρχε χώρος να εκφράσει φόβο, θυμό, λύπη ή απογοήτευση, ίσως μεγαλώσει χωρίς να έχει αναπτύξει την ικανότητα να κατανοεί εύκολα τον εσωτερικό του κόσμο.
Ως ενήλικας, ενδέχεται να δυσκολεύεται να περιγράψει τι τον ενοχλεί, να ζητήσει βοήθεια ή να αναγνωρίσει τις συναισθηματικές του ανάγκες. Κάποιες φορές αντιλαμβάνεται ότι κάτι δεν πάει καλά, αλλά δεν μπορεί να εντοπίσει ακριβώς τι νιώθει.
Η ψυχολόγος δρ Jonice Webb περιγράφει την συναισθηματική παραμέληση ως κάτι που συχνά δεν γίνεται εύκολα αντιληπτό, καθώς σχετίζεται περισσότερο με όσα δεν συνέβησαν παρά με όσα συνέβησαν. Όπως χαρακτηριστικά αναφέρει: «Η συναισθηματική παραμέληση είναι το κενό στη φωτογραφία μιας οικογένειας: βρίσκεται στο φόντο και όχι στο προσκήνιο».
Η έλλειψη συναισθηματικής φροντίδας στην παιδική ηλικία δεν καθορίζει αναπόφευκτα το μέλλον ενός ανθρώπου. Οι σχέσεις, η αυτογνωσία, η υποστήριξη και η ψυχοθεραπεία μπορούν να βοηθήσουν στην κατανόηση παλιών μοτίβων και στη δημιουργία μιας διαφορετικής σχέσης με τον εαυτό μας και τους ανθρώπους γύρω μας.
