Αν σκέφτεσαι να ονομάσεις το μωρό σου Γιώργο ή Μαρία, ίσως να κάνεις μια πιο «τολμηρή» επιλογή απ’ όσο νομίζεις. Όχι επειδή τα ονόματα αυτά είναι σπάνια, αλλά επειδή σήμερα το να διαλέγει κανείς ένα όνομα που έχουν επιλέξει χιλιάδες άλλοι γονείς γίνεται ολοένα και πιο ασυνήθιστο.
Νέα ανάλυση δεδομένων από επτά χώρες δείχνει ότι γονείς σε όλο τον κόσμο – από το Τόκιο και το Παρίσι μέχρι τη Νέα Υόρκη – εγκαταλείπουν με ταχύ ρυθμό τα παραδοσιακά, δημοφιλή ονόματα. Τα «Μαρία» και «Γιάννης» των προηγούμενων γενεών υποχωρούν, δίνοντας τη θέση τους σε ονόματα που παλαιότερα θα θεωρούνταν αδιανόητα.
Ο ερευνητής Yuji Ogihara από το Aoyama Gakuin University μελέτησε περισσότερα από 100 χρόνια στοιχείων ονοματοδοσίας και διαπίστωσε ότι, από το 1880 έως το 2019, σε όλες τις χώρες που εξετάστηκαν μειώθηκε δραστικά το ποσοστό παιδιών που έπαιρναν κοινά ονόματα, ενώ αυξήθηκαν εντυπωσιακά τα σπάνια και ασυνήθιστα. Το πιο εντυπωσιακό στοιχείο είναι ότι το ίδιο μοτίβο εμφανίστηκε σχεδόν ταυτόχρονα σε διαφορετικούς πολιτισμούς – από τη Δυτική Ευρώπη και τη Βόρεια Αμερική έως την Ανατολική και Νοτιοανατολική Ασία.
Τι κρύβεται πίσω από την απομάκρυνση από τα «κοινά» ονόματα
Τα ονόματα αντικατοπτρίζουν το πώς αντιλαμβανόμαστε τον εαυτό μας και τις αξίες της κοινωνίας μας. Όταν οι γονείς επιλέγουν ένα όνομα από μια μικρή, παραδοσιακή λίστα ή τιμούν έναν μεγαλύτερο συγγενή, δίνουν έμφαση στη συνέχεια και το «ανήκειν». Όταν, όμως, εκατομμύρια γονείς επιλέγουν ονόματα που δεν μοιάζουν με κανενός άλλου, κάτι βαθύτερο συμβαίνει.
Ο Ogihara ερμηνεύει αυτή την τάση ως ένδειξη μιας παγκόσμιας στροφής προς τον ατομικισμό. Όπως επισημαίνει, η επιλογή ασυνήθιστων ονομάτων αποτελεί έναν έγκυρο δείκτη της ανάγκης για διαφοροποίηση. Οι γονείς φαίνεται να θέλουν το παιδί τους να έχει από την αρχή μια ξεχωριστή ταυτότητα.
Οι αιτίες δεν έχουν αποδειχθεί πλήρως, όμως οι ερευνητές θεωρούν πιθανό ρόλο των social media, που κάνουν τα σπάνια ονόματα πιο ορατά, αλλά και των οικονομικών και επαγγελματικών αλλαγών, όπου η «προσωπική ταυτότητα» λειτουργεί σχεδόν σαν brand. Σε έναν παγκοσμιοποιημένο κόσμο, το να ξεχωρίζεις ίσως μοιάζει πιο απαραίτητο από ποτέ.
Πώς εκφράζεται η τάση σε διαφορετικές χώρες
Η γενική κατεύθυνση είναι κοινή, όμως κάθε χώρα βρίσκει τον δικό της τρόπο. Στην Ιαπωνία, οι γονείς άρχισαν να χρησιμοποιούν συνηθισμένους χαρακτήρες με εξαιρετικά ασυνήθιστες προφορές. Έτσι, το όνομα φαίνεται παραδοσιακό γραπτά, αλλά ακούγεται εντελώς διαφορετικό. Μεταξύ 2004 και 2018, αυξήθηκε η χρήση κοινών χαρακτήρων, αλλά μειώθηκαν οι κοινές προφορές τους.
Στη Γαλλία, δεδομένα 220 ετών δείχνουν σταθερή μείωση της χρήσης των πιο δημοφιλών ονομάτων, ανεξάρτητα από πολέμους, κοινωνικές αναταραχές ή περιόδους ευημερίας. Στις ΗΠΑ, τα κορυφαία ονόματα του 19ου αιώνα δίνονταν σε τεράστιο ποσοστό παιδιών – κάτι που δεν ισχύει πλέον, ούτε καν σε επίπεδο πολιτειών.
Η Κίνα ακολούθησε διαφορετικό δρόμο, με γονείς να επιλέγουν πιο σπάνιους χαρακτήρες και να «σπάνε» τον παραδοσιακό κανόνα των δύο χαρακτήρων, αυξάνοντας τα μονοσύλλαβα ή τρισύλλαβα ονόματα.
Τι σημαίνει αυτό για τους γονείς σήμερα
Οι σημερινοί γονείς καλούνται να επιλέξουν όνομα σε ένα τοπίο πολύ πιο περίπλοκο από αυτό που γνώρισαν οι προηγούμενες γενιές. Δεν αναζητούν απλώς ένα όνομα που τους αρέσει, αλλά ένα που να είναι αρκετά σπάνιο, να «αντέχει» στον χρόνο και να μη μοιράζεται από πολλά παιδιά.
Η μελέτη, που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Humanities and Social Sciences Communications, εξηγεί και γιατί οι πλατφόρμες εύρεσης ονομάτων έχουν γνωρίσει τεράστια άνθηση: οι γονείς θέλουν δεδομένα, συγκρίσεις και προβλέψεις.
Υπάρχει, ωστόσο, μια ειρωνεία. Όταν όλοι προσπαθούν να ξεχωρίσουν, η διαφορετικότητα γίνεται ο κανόνας. Ίσως τελικά η πιο αντισυμβατική επιλογή σήμερα να είναι ένα απλό, παραδοσιακό όνομα.
