Σοβαρά ερωτήματα για την πραγματική εμβολιαστική κάλυψη στη Βουλγαρία προκαλούν τα ευρήματα από την περιοχή του Λόβετς, την ώρα που η χώρα βρίσκεται αντιμέτωπη με μεγάλη έξαρση ιλαράς. Σχεδόν 6 στα 10 παιδιά που εξετάστηκαν και εμφανίζονταν στα αρχεία ως εμβολιασμένα δεν είχαν ανιχνεύσιμα αντισώματα κατά της ιλαράς, της παρωτίτιδας και της ερυθράς.
Το εύρημα έχει προκαλέσει έρευνα για το ενδεχόμενο να καταχωρίστηκαν εμβολιασμοί που δεν πραγματοποιήθηκαν ποτέ. Ωστόσο, το υπουργείο Υγείας της Βουλγαρίας διευκρινίζει ότι η απουσία αντισωμάτων δεν αποτελεί από μόνη της απόδειξη ότι ένα παιδί δεν εμβολιάστηκε και ότι κάθε περίπτωση πρέπει να διερευνηθεί ξεχωριστά πριν αποδοθούν ευθύνες.
Η έξαρση της ιλαράς στη χώρα είναι πάντως μεγάλη. Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία του υπουργείου Υγείας της Βουλγαρίας, από την αρχή του 2026 έως το τέλος Ιουλίου είχαν καταγραφεί 502 κρούσματα σε 11 περιφέρειες, έναντι μόλις ενός κρούσματος την αντίστοιχη περίοδο του 2025.
Η Βουλγαρία έχει τον υψηλότερο δείκτη κρουσμάτων στην ΕΕ/ΕΟΧ
Τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία του Ευρωπαϊκού Κέντρου Πρόληψης και Ελέγχου Νοσημάτων – ECDC δείχνουν το μέγεθος του προβλήματος. Τον Ιούνιο του 2026 η Βουλγαρία κατέγραψε 102 κρούσματα ιλαράς, τα περισσότερα μεταξύ των χωρών της ΕΕ/ΕΟΧ για τον συγκεκριμένο μήνα. Στο δωδεκάμηνο από την 1η Ιουλίου 2025 έως τις 30 Ιουνίου 2026 είχε καταγράψει 441 κρούσματα και, κυρίως, τον υψηλότερο δείκτη κοινοποίησης στην ΕΕ/ΕΟΧ, με 68,5 κρούσματα ανά εκατομμύριο κατοίκων.
Τι βρέθηκε στα παιδιά του Λόβετς
Η υπόθεση που έχει προκαλέσει τη μεγαλύτερη ανησυχία αφορά την περιφέρεια Λόβετς. Σύμφωνα με το βουλγαρικό πρακτορείο ειδήσεων BTA και δημοσίευμα στο Euractiv, ο επικεφαλής κρατικός επιθεωρητής Υγείας της Βουλγαρίας, Angel Kunchev, ανακοίνωσε ότι το 59,6% των παιδιών που εξετάστηκαν στην περιοχή και εμφανίζονταν ως εμβολιασμένα δεν είχαν αντισώματα όχι μόνο κατά της ιλαράς αλλά και κατά της παρωτίτιδας και της ερυθράς, δηλαδή και για τα τρία νοσήματα από τα οποία προστατεύει το εμβόλιο MMR.
Όσο για τον συνολικό αριθμό των παιδιών που ελέγχθηκαν, σύμφωνα με στοιχεία της Περιφερειακής Επιθεώρησης Υγείας του Λόβετς που δημοσίευσε επίσης το BTA, εξετάστηκαν για αντισώματα 40 παιδιά, για τα οποία υπήρχαν στοιχεία ότι είχαν λάβει μία ή δύο δόσεις εμβολίου. Σχεδόν στο 60% δεν ανιχνεύθηκαν τα αντισώματα που θα υποδείκνυαν ότι είχε αναπτυχθεί ανοσία έναντι των τριών νοσημάτων.
Τα αποτελέσματα δημιούργησαν στις τοπικές υγειονομικές αρχές υποψίες ότι ορισμένοι εμβολιασμοί ενδέχεται να είχαν καταχωριστεί χωρίς να έχουν πραγματοποιηθεί.
Τρεις γιατροί ερευνώνται
Οι υποψίες δεν έμειναν μόνο στο επίπεδο των δηλώσεων. Η Περιφερειακή Επιθεώρηση Υγείας του Λόβετς ενημέρωσε την Κρατική Υπηρεσία Εθνικής Ασφάλειας και το Περιφερειακό Ταμείο Ασφάλισης Υγείας για τρεις γιατρούς, σχετικά με πιθανή καταχώριση υποχρεωτικών εμβολιασμών MMR που δεν είχαν πραγματοποιηθεί.
Οι αρχικές επιτόπιες και κυρίως διοικητικές έρευνες στις τρεις ιατρικές πρακτικές δεν εντόπισαν παρατυπίες στα έγγραφα, ενώ τα στοιχεία των γιατρών, του εθνικού πληροφοριακού συστήματος υγείας και του ασφαλιστικού φορέα συμφωνούσαν μεταξύ τους. Ακριβώς γι’ αυτό η υπόθεση είναι δύσκολο να αποδειχθεί. Όπως εξήγησε η Darinka Docheva, διευθύντρια της αρμόδιας υπηρεσίας επιτήρησης μεταδοτικών νοσημάτων στο Λόβετς, είναι ιδιαίτερα δύσκολο να εξακριβωθεί εκ των υστέρων αν ένα εμβόλιο χορηγήθηκε πραγματικά ή απλώς καταχωρίστηκε.
Τι λέει το υπουργείο Υγείας για την απουσία αντισωμάτων
Το βουλγαρικό υπουργείο Υγείας παρενέβη στην υπόθεση, βάζοντας μια σημαντική επιστημονική παράμετρο στη συζήτηση.
Όπως ανέφερε σε δήλωσή του που μετέδωσε το BTA, η απουσία αντισωμάτων δεν αποδεικνύει από μόνη της ότι ο εμβολιασμός δεν πραγματοποιήθηκε. Πριν επιβληθούν κυρώσεις, πρέπει να διαπιστωθεί σε κάθε μεμονωμένη περίπτωση εάν υπήρξε πράγματι ψευδής καταχώριση ή άλλη παρατυπία.
Το υπουργείο ξεκαθάρισε, πάντως, ότι εφόσον αποδειχθεί πως δηλώθηκαν ως πραγματοποιημένοι εμβολιασμοί που δεν έγιναν, πρέπει να υπάρξουν πραγματικές συνέπειες, καθώς τέτοιες πρακτικές θέτουν σε κίνδυνο την υγεία των παιδιών και υπονομεύουν την εμπιστοσύνη στο εθνικό πρόγραμμα εμβολιασμών.
502 κρούσματα, τα 415 σε παιδιά
Τα νεότερα στοιχεία του βουλγαρικού υπουργείου Υγείας δείχνουν ότι από τα 502 κρούσματα που καταγράφηκαν έως το τέλος Ιουλίου, τα 415 αφορούσαν παιδιά. Η Βράτσα είχε τα περισσότερα κρούσματα, 238, και ακολουθούσαν το Πλέβεν με 158 και το Λόβετς με 77. Οι τρεις αυτές περιφέρειες συγκέντρωναν τη συντριπτική πλειονότητα των περιστατικών.
Από το σύνολο των ασθενών, 250 δεν είχαν εμβολιαστεί, είτε επειδή ήταν πολύ μικροί για να έχουν λάβει το εμβόλιο είτε για άλλους λόγους, ενώ για 41 άτομα η εμβολιαστική κατάσταση ήταν άγνωστη. Για τους υπόλοιπους υπήρχε καταγεγραμμένος εμβολιασμός.
Από την έναρξη της έξαρσης έχουν χορηγηθεί στη χώρα περισσότερες από 56.000 δόσεις εμβολίου MMR.
Η εμβολιαστική κάλυψη έχει υποχωρήσει
Σύμφωνα με στοιχεία του Εθνικού Κέντρου Δημόσιας Υγείας και Αναλύσεων της Βουλγαρίας, τα οποία επικαλείται το Euractiv, η εμβολιαστική κάλυψη έχει μειωθεί σημαντικά. Το 2025 το 88,3% των παιδιών είχε λάβει το MMR στην ηλικία των 13 μηνών, έναντι 94,2% το 2024. Πρόκειται για πτώση σχεδόν έξι ποσοστιαίων μονάδων μέσα σε έναν χρόνο.
Μείωση καταγράφηκε και στην τρίτη δόση του εμβολίου κατά της ηπατίτιδας Β, με την κάλυψη να υποχωρεί από 97,6% το 2024 σε 89,3% το 2025.
Γιατί το 95% είναι τόσο σημαντικό για την ιλαρά
Η ιλαρά είναι μία από τις πιο μεταδοτικές λοιμώξεις και απαιτεί πολύ υψηλή εμβολιαστική κάλυψη για να αποτρέπεται η διασπορά της. Ο στόχος βρίσκεται στο 95% με δύο δόσεις εμβολίου που περιέχει το αντιγόνο της ιλαράς.
Τα δεδομένα του ECDC δείχνουν πόσο καθοριστικός παραμένει ο εμβολιασμός. Από τα κρούσματα που καταγράφηκαν στην ΕΕ/ΕΟΧ το δωδεκάμηνο έως τις 30 Ιουνίου 2026 και για τα οποία ήταν γνωστά τόσο η ηλικία όσο και η εμβολιαστική κατάσταση, το 74% αφορούσε ανεμβολίαστα άτομα.
Η έρευνα στο Λόβετς έχει πλέον μια δεύτερη διάσταση. Οι αρχές δεν καλούνται μόνο να περιορίσουν την έξαρση της ιλαράς, αλλά και να διαπιστώσουν εάν τα επίσημα αρχεία εμβολιασμού ανταποκρίνονται στην πραγματικότητα. Μέχρι να ολοκληρωθούν οι έρευνες, τα ευρήματα για τα αντισώματα αποτελούν σοβαρή ένδειξη που χρειάζεται διερεύνηση, όχι απόδειξη ότι όλοι οι συγκεκριμένοι εμβολιασμοί ήταν πλασματικοί.
