Κάθε φορά που δημοσιεύονται οι παγκόσμιες λίστες με τα καλύτερα εκπαιδευτικά συστήματα στον κόσμο, οι χώρες της Σκανδιναβίας –και κυρίως η Φινλανδία και η Σουηδία– φιγουράρουν σταθερά στις πρώτες θέσεις. Την ίδια στιγμή, στην Ελλάδα, οι γονείς έρχονται αντιμέτωποι με το άγχος των βαθμών, τις βαριές σχολικές τσάντες, τις ατέλειωτες ώρες homework και τα φροντιστήρια.
Τι είναι όμως αυτό που κάνει τα σχολεία στον ευρωπαϊκό Βορρά τόσο ξεχωριστά και αποτελεσματικά, χωρίς να εξαντλούν ψυχικά τα παιδιά; Δείτε 5 καθημερινές πρακτικές των Σκανδιναβών που στα μάτια ενός Έλληνα γονιού φαντάζουν… επιστημονική φαντασία:
1. Μπαίνουν στην τάξη χωρίς παπούτσια (Μόνο με τις κάλτσες!)
Στα περισσότερα σχολεία της Φινλανδίας και της Σουηδίας, τα παιδιά και οι δάσκαλοι βγάζουν τα παπούτσια τους στην είσοδο και κυκλοφορούν στις τάξεις με τις κάλτσες τους ή με ανατομικές παντόφλες. Ο λόγος δεν είναι μόνο η καθαριότητα. Οι Σκανδιναβοί πιστεύουν ότι όταν το παιδί νιώθει «σαν στο σπίτι του», χαλαρώνει, μειώνεται το στρες του και είναι πολύ πιο δεκτικό στη μάθηση.
2. Δεν υπάρχουν παραδοσιακά θρανία και «μαύροι πίνακες»
Ξεχάστε την κλασική εικόνα με τα παιδιά προσηλωμένα σε μια έδρα. Οι αίθουσες διδασκαλίας θυμίζουν σύγχρονους, διαδραστικούς χώρους. Τα παιδιά μπορούν να καθίσουν σε μεγάλες μπάλες πιλάτες, σε αναπαυτικούς καναπέδες, σε χαλιά ή ακόμα και σε κινούμενα καθίσματα. Δεν υπάρχει «σωστή» στάση σώματος, αρκεί το παιδί να νιώθει άνετα για να συγκεντρωθεί. Η παράδοση του μαθήματος γίνεται μέσα από συζήτηση, projects και ομαδικά παιχνίδια.
3. Όχι βαθμοί, όχι ανταγωνισμός μέχρι τα 12
Στη Φινλανδία, οι μαθητές δεν παίρνουν αριθμητικούς βαθμούς (π.χ. 9, 10, Α, Β) μέχρι να φτάσουν στην ηλικία των 11-12 ετών. Η αξιολόγηση είναι καθαρά περιγραφική. Ο δάσκαλος συζητά με το παιδί και τους γονείς για την πρόοδό του, τα δυνατά του σημεία και τις δεξιότητες που χρειάζονται βελτίωση. Με αυτόν τον τρόπο εξαφανίζεται ο νοσηρός ανταγωνισμός και τα παιδιά δεν ταυτίζουν την αξία τους με έναν αριθμό.
4. Διάλειμμα κάθε 45 λεπτά – Ακόμα και με χιόνι!
Το σκανδιναβικό ρητό λέει: «Δεν υπάρχει κακός καιρός, μόνο κακά ρούχα». Στη Φινλανδία, για κάθε 45 λεπτά μαθήματος, τα παιδιά δικαιούνται υποχρεωτικά 15 λεπτά διαλείμματος στο ύπαιθρο. Είτε βρέχει, είτε χιονίζει, είτε η θερμοκρασία είναι στους -10°C, οι μαθητές φορούν τα ισοθερμικά και τα μπουφάν τους και βγαίνουν έξω για να τρέξουν και να παίξουν. Το παιχνίδι στη φύση θεωρείται απαραίτητο συστατικό για την οξυγόνωση του εγκεφάλου.
5. Μηδενικό homework για το σπίτι
Οι Σκανδιναβοί θεωρούν ότι ο χρόνος μετά το σχολείο ανήκει αποκλειστικά στην οικογένεια, στο παιχνίδι, στα σπορ και στην ξεκούραση του παιδιού. Οι εργασίες για το σπίτι είναι ελάχιστες έως ανύπαρκτες και μπορούν να ολοκληρωθούν μέσα σε 10-15 λεπτά. Το σχολείο ξεκινά και τελειώνει μέσα στο σχολικό κτίριο – δεν μεταφέρεται στο σπίτι, «μπλοκάροντας» τη ζωή όλης της οικογένειας.
Το παράδειγμα της Σκανδιναβίας αποδεικνύει ότι η εκπαίδευση μπορεί να είναι αποτελεσματική χωρίς να είναι καταπιεστική. Αντί να γεμίζουν τα παιδιά με στείρα αποστήθιση, τα βοηθούν να αναπτύξουν την κριτική τους σκέψη, την αυτονομία και, πάνω από όλα, να αγαπήσουν τη γνώση.
