Νέα δεδομένα δημιουργούνται γύρω από τη λειτουργία των μη κρατικών πανεπιστημίων στην Ελλάδα, μετά τις πρόσφατες αποφάσεις του Συμβουλίου της Επικρατείας που ακύρωσαν τις άδειες λειτουργίας τριών παραρτημάτων, καθώς και τις αντίστοιχες αποφάσεις πιστοποίησης των προγραμμάτων σπουδών τους.
Ο καθηγητής της Νομικής Σχολής του ΕΚΠΑ Παναγιώτης Λαζαράτος, ο οποίος είχε προσφύγει στο ΣτΕ κατά των συγκεκριμένων αδειοδοτήσεων και έχει κινηθεί δικαστικά και κατά άλλων επτά ιδρυμάτων, υποστηρίζει ότι οι συνέπειες των αποφάσεων είναι ευρύτερες από ένα ζήτημα τυπικής ή διαδικαστικής φύσης.
Σε συνέντευξή του στην «Αυγή», εκτιμά ότι οι αποφάσεις δημιουργούν σοβαρό ζήτημα για το κανονιστικό πλαίσιο που χρησιμοποιήθηκε από την Εθνική Αρχή Ανώτατης Εκπαίδευσης (ΕΘΑΑΕ) για την πιστοποίηση των προγραμμάτων.
Τι αποφάσισε το ΣτΕ
Το Γ΄ Τμήμα του Συμβουλίου της Επικρατείας ακύρωσε τις άδειες λειτουργίας τριών παραρτημάτων ΝΠΠΕ στην Ελλάδα, ενώ παράλληλα ακυρώθηκαν και οι αποφάσεις πιστοποίησης των προγραμμάτων σπουδών τους.
Οι υποθέσεις αφορούν τα CITY College University of York, Keele University και Anatolia College.
Σύμφωνα με την επίσημη ανακοίνωση του ΣτΕ, οι λόγοι δεν ήταν ίδιοι σε όλες τις περιπτώσεις. Σε δύο υποθέσεις διαπιστώθηκαν ζητήματα σχετικά με τον έλεγχο και τη συμμόρφωση των κτιριακών εγκαταστάσεων, ενώ σε άλλη υπόθεση κρίθηκε ότι η σχετική διαδικασία είχε βασιστεί σε γνώμη επιτροπής στην οποία συμμετείχε πρόσωπο με σχέση με τον ενδιαφερόμενο εκπαιδευτικό φορέα.
Το ΣτΕ έκρινε επίσης ότι τα στοιχεία που περιλαμβάνονταν στην απόφαση της ΕΘΑΑΕ για την πιστοποίηση των προγραμμάτων δεν αποτελούσαν τα συγκεκριμένα ποσοτικά και ποιοτικά κριτήρια που απαιτούσε το σχετικό νομοθετικό πλαίσιο.
«Τα τρία πανεπιστήμια έχασαν και την άδειά τους»
Ο Παναγιώτης Λαζαράτος δίνει ιδιαίτερη έμφαση στο γεγονός ότι οι αποφάσεις δεν περιορίστηκαν στην ακύρωση επιμέρους πράξεων.
Όπως υποστηρίζει, τα τρία ιδρύματα έχασαν τις άδειες λειτουργίας τους, ενώ ακυρώθηκαν και τα προγράμματα σπουδών τους.
Κατά την εκτίμησή του, απαιτείται πλέον νέα διαδικασία, η οποία θα πρέπει να βασιστεί σε ένα εκ νέου διαμορφωμένο και νομικά έγκυρο κανονιστικό πλαίσιο.
Αυτό, σύμφωνα με τον ίδιο, σημαίνει ότι θα πρέπει να καθοριστούν εκ νέου τα απαιτούμενα κριτήρια και στη συνέχεια να ακολουθήσουν οι απαραίτητοι έλεγχοι και οι διαδικασίες πιστοποίησης.
Θα λειτουργήσουν τον Σεπτέμβριο;
Ένα από τα βασικά ερωτήματα που έχουν προκύψει αφορά το εάν τα συγκεκριμένα ιδρύματα μπορούν να ξεκινήσουν κανονικά τη λειτουργία τους με την έναρξη του νέου ακαδημαϊκού έτους.
Ο καθηγητής εκτιμά ότι, με βάση τις αποφάσεις του ΣτΕ και τα βήματα που απαιτούνται για την επανεκκίνηση της διαδικασίας, δεν μπορούν να λειτουργήσουν στις αρχές Σεπτεμβρίου, όπως είχε προγραμματιστεί.
Η θέση αυτή, πάντως, αποτελεί εκτίμηση του ίδιου του καθηγητή και όχι ανακοίνωση του ΣτΕ.
Από την πλευρά του, το υπουργείο Παιδείας έχει δηλώσει ότι οι αποφάσεις αφορούν την εφαρμογή του θεσμικού πλαισίου και έχει διαβεβαιώσει ότι δεν θα χαθεί το ακαδημαϊκό έτος για κανέναν φοιτητή.
Τι υποστηρίζει για τα άλλα επτά ιδρύματα
Ο καθηγητής θέτει παράλληλα ζήτημα και για τα επτά ακόμη μη κρατικά πανεπιστήμια που έχουν αδειοδοτηθεί.
Η άποψή του είναι ότι θα πρέπει να εξεταστεί εάν οι διαδικασίες αδειοδότησης και πιστοποίησής τους επηρεάζονται από την ακύρωση του κανονιστικού πλαισίου που χρησιμοποιήθηκε για την αξιολόγηση των προγραμμάτων.
Σύμφωνα με τον ίδιο, ενδέχεται να απαιτηθούν νέες διαδικασίες αξιολόγησης, με βάση το πλαίσιο που θα διαμορφωθεί μετά τις αποφάσεις του ΣτΕ.
Το ζήτημα αυτό, ωστόσο, δεν ταυτίζεται με την ακύρωση των τριών συγκεκριμένων αδειών που αποφάσισε ήδη το ΣτΕ. Οι ακριβείς συνέπειες για τα υπόλοιπα ιδρύματα αποτελούν αντικείμενο της ευρύτερης νομικής και διοικητικής εξέλιξης της υπόθεσης.
Η περίπτωση του Πανεπιστημίου Λευκωσίας
Ξεχωριστή είναι η περίπτωση του Πανεπιστημίου Λευκωσίας, για την οποία ο Λαζαράτος αναφέρει ότι απέσυρε την προσφυγή του.
Όπως έχει εξηγήσει, η απόφαση συνδέεται με το γεγονός ότι τα προγράμματα σπουδών είχαν λάβει επικύρωση και από την αρμόδια κυπριακή αρχή.
Ο ίδιος θεωρεί, πάντως, ότι μετά τις τελευταίες εξελίξεις χρειάζεται προσεκτική αντιμετώπιση του συνολικού ζητήματος από την Πολιτεία.
Οι φοιτητές και τα δίδακτρα
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και το ζήτημα των φοιτητών που έχουν ήδη εγγραφεί ή έχουν καταβάλει δίδακτρα.
Ο καθηγητής υποστηρίζει ότι, εάν η εξέλιξη της υπόθεσης οδηγήσει σε απώλεια χρόνου σπουδών, θα πρέπει να εξεταστεί και το ζήτημα της επιστροφής των διδάκτρων.
Παράλληλα, θεωρεί πιθανό να προκύψουν και αξιώσεις των ίδιων των εκπαιδευτικών ιδρυμάτων έναντι του Δημοσίου ή άλλων αρμόδιων φορέων, εφόσον θεωρήσουν ότι υπέστησαν οικονομική ζημία.
Πρόκειται, ωστόσο, για νομική εκτίμηση και όχι για απόφαση που έχει ήδη κριθεί από δικαστήριο.
Οι καταγγελίες για τα προγράμματα σπουδών
Στη συνέντευξή του ο καθηγητής αναφέρεται και σε ζητήματα που, όπως υποστηρίζει, εντόπισε κατά την εξέταση φακέλων συγκεκριμένων προγραμμάτων.
Μεταξύ άλλων κάνει λόγο για ελλείψεις σε στοιχεία που αφορούν τον φόρτο εργασίας των φοιτητών, τα ECTS, τη σύνδεση με την αγορά εργασίας και τις προοπτικές απασχόλησης των αποφοίτων.
Αναφέρεται επίσης σε ζητήματα που σχετίζονται με τις εγκαταστάσεις, τις αίθουσες και τις βιβλιοθήκες.
Οι συγκεκριμένες αναφορές αποτελούν ισχυρισμούς του καθηγητή και δεν πρέπει να συγχέονται με το σύνολο των λόγων που περιλαμβάνονται στις αποφάσεις του ΣτΕ.
«Είμαι υπέρ των ιδιωτικών πανεπιστημίων»
Παρά το γεγονός ότι έχει προσφύγει κατά συγκεκριμένων αδειοδοτήσεων, ο Παναγιώτης Λαζαράτος δηλώνει ότι δεν τάσσεται συνολικά κατά των ιδιωτικών πανεπιστημίων.
Αντίθετα, όπως υποστηρίζει, ένα ιδιωτικό πανεπιστήμιο μπορεί να λειτουργήσει θετικά για την ανώτατη εκπαίδευση, εφόσον υπάρχουν αυστηροί κανόνες, διαφανή κριτήρια και ουσιαστικός έλεγχος.
Η βασική του θέση είναι ότι η λειτουργία των μη κρατικών πανεπιστημίων θα πρέπει να συνοδεύεται από σαφές και αυστηρό πλαίσιο εποπτείας, ώστε να διασφαλίζεται η ποιότητα των σπουδών και η ακαδημαϊκή ελευθερία.
Οι τελευταίες αποφάσεις του ΣτΕ, πάντως, έχουν ήδη ανοίξει έναν νέο κύκλο συζήτησης για το πώς θα προχωρήσει το θεσμικό πλαίσιο και τι θα γίνει με την αδειοδότηση και πιστοποίηση των μη κρατικών πανεπιστημίων στην Ελλάδα.
