Ο ιός του Δυτικού Νείλου βρίσκεται και φέτος σε κυκλοφορία στην Ελλάδα, με τον ΕΟΔΥ να συστήνει αυξημένη προσοχή και σχολαστική τήρηση των μέτρων προστασίας από τα κουνούπια σε όλη τη χώρα. Τι πρέπει να κάνουν οι γονείς στο σπίτι, στις διακοπές και στις βραδινές εξόδους με τα παιδιά.
Το καλοκαίρι και οι αρχές του φθινοπώρου είναι η περίοδος κατά την οποία τα κουνούπια βρίσκονται σε έντονη δραστηριότητα και μαζί τους αυξάνεται και η πιθανότητα μετάδοσης του ιού του Δυτικού Νείλου.
Στην Ελλάδα η κυκλοφορία του ιού έχει καταγραφεί επανειλημμένα τα τελευταία χρόνια και ο ΕΟΔΥ επισημαίνει ότι η εμφάνιση κρουσμάτων δεν μπορεί να προβλεφθεί με ακρίβεια από περιοχή σε περιοχή. Για τον λόγο αυτό συστήνει τη λήψη μέτρων προστασίας σε ολόκληρη τη χώρα και καθ’ όλη την περίοδο κυκλοφορίας των κουνουπιών.
Η ανάγκη για προσοχή είναι ακόμη μεγαλύτερη φέτος, καθώς σύμφωνα με την εβδομαδιαία έκθεση του ΕΟΔΥ με ημερομηνία 19 Αυγούστου 2026, είχαν καταγραφεί στην Ελλάδα 157 εγχώρια κρούσματα, από τα οποία 116 παρουσίασαν εκδηλώσεις από το κεντρικό νευρικό σύστημα, ενώ είχαν καταγραφεί και 13 θάνατοι. Συνολικά 42 ασθενείς νοσηλεύονταν, εκ των οποίων 23 σε ΜΕΘ.
Αυτό δεν σημαίνει ότι πρέπει να πανικοβληθούν οι γονείς. Σημαίνει όμως ότι αξίζει να γίνει η προστασία από τα κουνούπια σταθερή οικογενειακή συνήθεια.
Τι είναι ο ιός του Δυτικού Νείλου;
Ο ιός του Δυτικού Νείλου είναι ένας ιός που μεταδίδεται κυρίως μέσω του τσιμπήματος μολυσμένου κουνουπιού.
Στη φύση, ο κύκλος του ιού συνδέεται κυρίως με τα κουνούπια και τα πτηνά. Τα κουνούπια μολύνονται όταν τρέφονται από μολυσμένα πτηνά και στη συνέχεια μπορούν να μεταδώσουν τον ιό στον άνθρωπο με το τσίμπημά τους.
Σημαντικό για τους γονείς: ο ιός δεν μεταδίδεται από άνθρωπο σε άνθρωπο με την καθημερινή επαφή, όπως το άγγιγμα ή το φιλί. Ο άνθρωπος θεωρείται «αδιέξοδος ξενιστής» και δεν μπορεί να συνεχίσει τον κύκλο μετάδοσης μέσω των κουνουπιών.
Κινδυνεύουν περισσότερο τα παιδιά;
Η σοβαρή λοίμωξη μπορεί να εμφανιστεί σε άτομα οποιασδήποτε ηλικίας. Ωστόσο, σύμφωνα με τον ΕΟΔΥ, οι σημαντικότεροι παράγοντες κινδύνου για σοβαρή νόσηση είναι η μεγαλύτερη ηλικία, η ανοσοκαταστολή και ορισμένα χρόνια υποκείμενα νοσήματα.
Επομένως, δεν χρειάζεται οι γονείς να θεωρούν ότι ένα παιδί που θα τσιμπηθεί από κουνούπι κινδυνεύει αυτομάτως από σοβαρή νόσο. Η συντριπτική πλειονότητα των ανθρώπων που μολύνονται δεν εμφανίζει συμπτώματα ή παρουσιάζει ήπια νόσο.
Παρόλα αυτά, επειδή σοβαρή νόσος μπορεί να συμβεί και σε νεότερες ηλικίες, η πρόληψη του τσιμπήματος παραμένει σημαντική για όλη την οικογένεια.
Πώς εκδηλώνεται η λοίμωξη;
Σύμφωνα με τον ΕΟΔΥ, περίπου 80% των μολυσμένων δεν εμφανίζουν κανένα σύμπτωμα, ενώ περίπου 20% παρουσιάζουν ήπια νόσο. Λιγότερο από 1% εμφανίζει σοβαρή νόσο που προσβάλλει το κεντρικό νευρικό σύστημα.
Η ήπια μορφή μπορεί να προκαλέσει:
- πυρετό,
- πονοκέφαλο,
- έντονη κόπωση,
- μυϊκούς και αρθρικούς πόνους,
- ναυτία ή εμετούς,
- διάρροια ή κοιλιακό πόνο,
- εξάνθημα,
- διογκωμένους λεμφαδένες.
Σε σπάνιες περιπτώσεις μπορεί να εμφανιστεί σοβαρή προσβολή του νευρικού συστήματος, όπως εγκεφαλίτιδα ή μηνιγγίτιδα.
Σημάδια που χρειάζονται άμεση ιατρική αξιολόγηση είναι, μεταξύ άλλων, υψηλός πυρετός σε συνδυασμό με έντονο πονοκέφαλο, δυσκαμψία στον αυχένα, σύγχυση ή αλλαγές στο επίπεδο συνείδησης, σπασμοί, διαταραχές στη βάδιση ή την κίνηση και έντονη μυϊκή αδυναμία.
Τα συμπτώματα, όταν εμφανίζονται, συνήθως εκδηλώνονται 2 έως 14 ημέρες μετά το τσίμπημα.
Το σημαντικότερο όπλο: να μην τσιμπήσουν τα παιδιά
Δεν υπάρχει σήμερα διαθέσιμο εμβόλιο για την πρόληψη της λοίμωξης από τον ιό του Δυτικού Νείλου στους ανθρώπους, ενώ δεν υπάρχει και ειδική αντι-ιική θεραπεία. Για αυτό η αποφυγή των τσιμπημάτων αποτελεί το σημαντικότερο μέτρο προστασίας.
Οι γονείς μπορούν να δημιουργήσουν ένα απλό «οικογενειακό σχέδιο» προστασίας.
1. Εντομοαπωθητικό με σωστή χρήση
Χρησιμοποιείτε εγκεκριμένα εντομοαπωθητικά, ακολουθώντας πιστά τις οδηγίες που αναγράφονται στην ετικέτα του προϊόντος.
Ιδιαίτερα σημαντικό όταν πρόκειται για παιδιά: το εντομοαπωθητικό πρέπει να εφαρμόζεται από ενήλικα στα μικρά παιδιά και να αποφεύγεται η εφαρμογή στα χέρια τους, καθώς και κοντά στα μάτια και το στόμα. Αυτό αποτελεί και σύσταση του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας για την προστασία των παιδιών.
Δεν χρειάζεται να βάζουμε μεγαλύτερη ποσότητα από αυτή που προβλέπει η ετικέτα.
2. Μακριά ρούχα όταν υπάρχουν πολλά κουνούπια
Όταν η οικογένεια βρίσκεται σε εξωτερικό χώρο, ιδιαίτερα τις ώρες αυξημένης δραστηριότητας των κουνουπιών, προτιμήστε μακριά μανίκια και μακριά παντελόνια.
Ο ΠΟΥ συστήνει ρούχα που καλύπτουν όσο το δυνατόν μεγαλύτερο μέρος του σώματος.
Για τα παιδιά, ένα λεπτό μακρύ παντελόνι και μια μπλούζα με μακριά μανίκια μπορούν να κάνουν σημαντική διαφορά, χωρίς να χρειάζεται να περιοριστεί το παιχνίδι τους.
3. Προσοχή ιδιαίτερα την αυγή και το σούρουπο
Ο ΠΟΥ συστήνει να περιορίζεται η παραμονή σε εξωτερικούς χώρους την αυγή και το σούρουπο, όταν τα κουνούπια είναι περισσότερο δραστήρια.
Αυτό είναι ιδιαίτερα χρήσιμο για οικογένειες που συνηθίζουν να κάνουν βόλτες, ποδήλατο ή παιχνίδι στην πλατεία και στην αυλή τις απογευματινές και βραδινές ώρες.
4. Σήτες σε παράθυρα και πόρτες
Οι σήτες αποτελούν έναν απλό τρόπο να κρατήσουμε τα κουνούπια έξω από το σπίτι.
Ελέγξτε αν υπάρχουν τρύπες ή ανοίγματα και επισκευάστε τα. Ο ΠΟΥ συστήνει επίσης τη χρήση κλιματιστικού, όταν υπάρχει δυνατότητα.
5. Κουνουπιέρα για μωρά και μικρά παιδιά
Για τα βρέφη και τα μικρά παιδιά, η κουνουπιέρα μπορεί να αποτελέσει ένα επιπλέον προστατευτικό μέτρο, ιδιαίτερα όταν κοιμούνται ή βρίσκονται σε καρότσι.
Ο ΠΟΥ αναφέρει τη χρήση κουνουπιέρας πάνω από κρεβάτια και βρεφικά καρότσια ως μέτρο περιορισμού της έκθεσης στα κουνούπια.
Το μπαλκόνι και η αυλή μπορεί να κρύβουν εστίες κουνουπιών
Ένα από τα πιο σημαντικά πράγματα που μπορούν να κάνουν οι γονείς είναι να ελέγξουν το ίδιο τους το σπίτι.
Τα κουνούπια χρειάζονται νερό για να αναπαραχθούν. Ακόμη και μικρές ποσότητες στάσιμου νερού μπορούν να αποτελέσουν εστία.
Ο ΕΟΔΥ συστήνει:
- να αδειάζουμε τα πιατάκια κάτω από τις γλάστρες,
- να αναποδογυρίζουμε ή να καλύπτουμε αντικείμενα που συγκρατούν νερό,
- να ανανεώνουμε το νερό σε δοχεία τουλάχιστον μία φορά την εβδομάδα,
- να καθαρίζουμε υδρορροές, φρεάτια και λούκια,
- να ελέγχουμε τακτικά αυλές, μπαλκόνια, βεράντες και ταράτσες.
Ένας γρήγορος έλεγχος 5 λεπτών
Πριν αφήσετε τα παιδιά να παίξουν στην αυλή ή στο μπαλκόνι, κοιτάξτε:
Γλάστρες → κουβάδες → παιδικά παιχνίδια → ποτιστήρια → φρεάτια → δοχεία → τέντες/υδρορροές → μικρές λιμνούλες νερού.
Οτιδήποτε μπορεί να συγκρατεί στάσιμο νερό αξίζει να ελεγχθεί.
Και στις διακοπές ισχύουν οι ίδιοι κανόνες
Η προστασία δεν σταματά επειδή η οικογένεια βρίσκεται σε διακοπές.
Είτε πρόκειται για χωριό, νησί, κάμπινγκ, εξοχικό ή ξενοδοχείο, καλό είναι να συνεχίζονται τα ίδια μέτρα.
Πριν αφήσετε τα παιδιά να κοιμηθούν σε δωμάτιο ή εξοχικό, ελέγξτε ότι οι σήτες είναι κλειστές και λειτουργούν σωστά. Σε χώρους χωρίς επαρκή προστασία, η χρήση κουνουπιέρας μπορεί να είναι ιδιαίτερα χρήσιμη.
Αν η οικογένεια περνά αρκετές ώρες έξω, ειδικά κατά τις ώρες αυξημένης δραστηριότητας των κουνουπιών, χρειάζεται ακόμη μεγαλύτερη συνέπεια στα μέτρα προστασίας.
Μην περιμένετε να εμφανιστούν κρούσματα στη γειτονιά σας
Αυτό είναι ίσως ένα από τα σημαντικότερα μηνύματα του ΕΟΔΥ.
Οι περιοχές όπου θα εμφανιστεί ο ιός δεν μπορούν να προβλεφθούν με ασφάλεια. Για τον λόγο αυτό, ο Οργανισμός συστήνει μέτρα προστασίας σε όλη την Ελλάδα και καθ’ όλη τη διάρκεια της περιόδου κυκλοφορίας των κουνουπιών.
Στην τελευταία εβδομαδιαία έκθεση του ΕΟΔΥ, έως τις 19 Αυγούστου 2026, κρούσματα είχαν καταγραφεί σε δήμους της Αττικής, της Θεσσαλίας, της Κεντρικής Μακεδονίας, της Πελοποννήσου και της Στερεάς Ελλάδας, ενώ υπήρχαν και περιοχές που χαρακτηρίζονταν υψηλού κινδύνου.
Μάλιστα, ο ΕΟΔΥ επισημαίνει ότι η κυκλοφορία του ιού έχει καταγραφεί ιστορικά σε όλες τις Περιφέρειες της χώρας.
Υπάρχει λόγος να φοβόμαστε κάθε τσίμπημα;
Όχι.
Ένα τσίμπημα κουνουπιού δεν σημαίνει ότι το κουνούπι ήταν μολυσμένο και, ακόμη και στην περίπτωση λοίμωξης, οι περισσότεροι άνθρωποι δεν εμφανίζουν συμπτώματα ή παρουσιάζουν ήπια νόσο.
Το σωστό μήνυμα προς τα παιδιά δεν είναι «φοβόμαστε τα κουνούπια», αλλά «μαθαίνουμε να προστατευόμαστε από αυτά».
Οι γονείς μπορούν μάλιστα να μετατρέψουν την προστασία σε παιχνίδι: πριν βγουν όλοι έξω, κάνουν έναν γρήγορο έλεγχο στο μπαλκόνι για στάσιμα νερά, θυμούνται το εντομοαπωθητικό και φορούν τα κατάλληλα ρούχα.
Τι να θυμάται κάθε οικογένεια
Ο ιός του Δυτικού Νείλου δεν είναι λόγος για να σταματήσουν τα παιδιά το παιχνίδι, τις βόλτες και τις καλοκαιρινές δραστηριότητές τους.
Είναι όμως ένας καλός λόγος για να γίνει η προστασία από τα κουνούπια μέρος της καθημερινής οικογενειακής ρουτίνας.
Κρατάμε λοιπόν 6 βασικούς κανόνες:
- Αποφεύγουμε όσο μπορούμε τα τσιμπήματα.
- Χρησιμοποιούμε εγκεκριμένο εντομοαπωθητικό σύμφωνα με τις οδηγίες.
- Προτιμάμε μακριά ρούχα όταν υπάρχουν πολλά κουνούπια.
- Χρησιμοποιούμε σήτες, κουνουπιέρες και κλιματισμό/ανεμιστήρες όπου είναι δυνατό.
- Δεν αφήνουμε στάσιμα νερά σε αυλή, μπαλκόνι ή κήπο.
- Αν εμφανιστούν ύποπτα συμπτώματα, ιδιαίτερα υψηλός πυρετός μαζί με έντονο πονοκέφαλο, σύγχυση, αυχενική δυσκαμψία, σπασμούς ή άλλα νευρολογικά συμπτώματα, επικοινωνούμε άμεσα με γιατρό.
Ο ΕΟΔΥ τονίζει ότι η ατομική προστασία από τα κουνούπια, σε συνδυασμό με τα προγράμματα ελέγχου των κουνουπιών από τις αρμόδιες αρχές, αποτελεί βασικό πυλώνα πρόληψης της λοίμωξης.
