Πολλές φορές οι γονείς λένε πράγματα με την πρόθεση να παρηγορήσουν ή να προστατέψουν το παιδί τους, όμως κάποιες φράσεις –χωρίς να το καταλαβαίνουμε– μειώνουν την αξία των συναισθημάτων του και τραυματίζουν την αυτοπεποίθησή του.
Μια Ισπανίδα παιδοψυχολόγος εξηγεί ποιες είναι οι 5 πιο συνηθισμένες φράσεις που ακούγονται στα περισσότερα σπίτια και πώς επηρεάζουν την ψυχολογία των παιδιών.
7 «αθώες» φράσεις που πληγώνουν τα παιδιά χωρίς να το καταλαβαίνουμε
1. «Είσαι καλά» ή «Δεν έχεις τίποτα»
Ακούγεται καθησυχαστικό, όμως το παιδί ακούει: «Αυτό που νιώθεις δεν είναι αλήθεια».
Όταν το παιδί κλαίει, τρομάζει ή πονάει και ο ενήλικας το διαψεύδει, μαθαίνει να αγνοεί τα σημάδια του σώματός του και να κρύβει τα συναισθήματά του για να μην ενοχλεί.
Στην κλινική της θεραπεύτριας, 6 στα 10 αγχώδη παιδιά άκουγαν αυτή τη φράση καθημερινά.
Όπως είπε: «Δεν τα ηρεμεί. Τα διδάσκει να κρύβουν τον πόνο και να μην εμπιστεύονται τον εαυτό τους».
2. «Να είσαι καλό παιδί»
Ακούγεται σωστό, αλλά δημιουργεί φόβο απόρριψης. Το παιδί σταματά να κάνει αυτό που νιώθει σωστό και αρχίζει να προσαρμόζεται για να μην χάσει την αγάπη και την αποδοχή των άλλων.
Η θεραπεύτρια παρατήρησε ότι αυτά τα παιδιά κοιτούν συνεχώς τα πρόσωπα των ενηλίκων για έγκριση. Δεν είναι υπακοή — είναι ανάγκη ασφαλείας. Με τον καιρό, η ανάγκη για επιβεβαίωση μετατρέπεται σε άγχος.
3. «Δεν είναι τίποτα» ή «Υπερβάλλεις»
Οι γονείς το λένε για να ηρεμήσουν την κατάσταση, αλλά το παιδί ακούει: «Τα συναισθήματά σου είναι υπερβολικά και δεν είναι σωστό να τα δείχνεις».
Παιδιά που μεγάλωσαν με αυτή τη φράση συχνά μαθαίνουν:
- να αποφεύγουν συναισθηματικές συζητήσεις
- να ντρέπονται για τα έντονα συναισθήματα
- να θεωρούν την έκφραση “αδυναμία”
Το αποτέλεσμα δεν είναι ανθεκτικότητα — είναι σιωπή.
4. «Μην κλαις» ή «Είσαι ΟΚ»
Το κλάμα δεν είναι δράμα — είναι τρόπος με τον οποίο το παιδί ρυθμίζει το στρες και την ένταση.
Όταν το σταματάμε βιαστικά, του στερούμε τον τρόπο αποφόρτισης.
Η θεραπεύτρια παρατήρησε ότι παιδιά που οι γονείς απλώς τα κρατούσαν στην αγκαλιά χωρίς εντολές ή πιέσεις, έκλαιγαν 40% λιγότερο, χωρίς να ειπωθεί ούτε μία λέξη.
Τα παιδιά χρειάζονται συν-ρύθμιση, όχι φράσεις που κόβουν το συναίσθημα.
5. «Μην είσαι ντροπαλός/ή»
Η ντροπαλότητα δεν είναι ελάττωμα ούτε αδυναμία. Είναι απλώς ένας πιο ευαίσθητος τρόπος προσαρμογής σε νέα ερεθίσματα.
Όταν λέμε «μην είσαι ντροπαλός», το παιδί μαθαίνει ότι ο φυσικός του χαρακτήρας “ενοχλεί” ή πρέπει να διορθωθεί.
Όπως είπε η θεραπεύτρια: «Η αυτοπεποίθηση δεν είναι θάρρος. Είναι ασφάλεια». Τα παιδιά ανθίζουν όταν νιώθουν πως έχουν χώρο να είναι ο εαυτός τους, χωρίς πίεση.
Τι μπορούμε να λέμε αντί για αυτά;
Μερικές υγιείς, ενισχυτικές εναλλακτικές:
- «Σε ακούω – θες να μου πεις τι έγινε;»
- «Είναι εντάξει να νιώθεις έτσι»
- «Είμαι εδώ μαζί σου»
- «Πάρε τον χρόνο σου»
- «Θες αγκαλιά;»
Η αυτοπεποίθηση των παιδιών δεν χτίζεται με τέλειες απαντήσεις, αλλά με αποδοχή, ασφάλεια και σεβασμό στα συναισθήματά τους.
