Το 31% από εμάς θεωρεί ότι ο τρόπος με τον οποίο μια άλλη οικογένεια μεγαλώνει τα παιδιά της δεν αποτελεί δική του υπόθεση… Το 27% θα δίσταζε να ζητήσει βοήθεια αν υποψιαζόταν ότι ένα παιδί κακοποιείται, χωρίς να είναι βέβαιο, από φόβο μήπως κατηγορήσει άδικα κάποιον… Και το 48% δεν πιστεύει ότι οι αρμόδιοι φορείς θα προχωρούσαν σε ουσιαστική παρέμβαση, ακόμη κι αν ζητούσε βοήθεια…
Τα ευρήματα της πανελλαδικής έρευνας της Focus Bari για «Το Χαμόγελο του Παιδιού» μας βοηθούν να διαβάσουμε διαφορετικά τους αριθμούς που βλέπουν τη δημοσιότητα σχετικά με την κακοποίηση παιδιών, σε κάθε μορφή της. Γιατί, δεν θα πρέπει να υποτιμούμε το γεγονός ότι μαζί με τις αναφορές και τις παρεμβάσεις που καταγράφονται, υπάρχει το ερώτημα πόσα παιδιά εξακολουθούν να ζουν με τη βία χωρίς να φτάνει η εμπειρία τους σε κάποια υπηρεσία προστασίας.
Με αφορμή τη 18η Νοεμβρίου, Ευρωπαϊκή Ημέρα για την Προστασία των Παιδιών από τη Σεξουαλική Εκμετάλλευση και Κακοποίηση, και τη 19η Νοεμβρίου, Παγκόσμια Ημέρα κατά της Κακοποίησης των Παιδιών, το «Χαμόγελο του Παιδιού» παρουσιάζει στοιχεία για το διάστημα από την 1η Ιανουαρίου έως τις 31 Οκτωβρίου 2026, μαζί με ευρήματα για τις στάσεις της ελληνικής κοινωνίας και διεθνή δεδομένα, όπως αυτά προκύπτουν από την έρευνα της Focus Bari.
Αναγνωρίζουμε τη βία, αλλά πόσο εύκολα ζητάμε βοήθεια;
Η πανελλαδική έρευνα της Focus Bari, που πραγματοποιήθηκε τον Νοέμβριο του 2026 με τίτλο «Τα Παιδιά στο Επίκεντρο: Οικογένεια | Τεχνητή Νοημοσύνη | Βία», αποτυπώνει μια απόσταση ανάμεσα στην αναγνώριση της κακοποίησης και στην προθυμία παρέμβασης.
Το 89% των συμμετεχόντων στην έρευνα συμφωνεί ότι ένα παιδί που βλέπει τους γονείς του να ασκούν βία μεταξύ τους είναι και το ίδιο θύμα βίας. Το 88% θεωρεί παραμελημένο ένα παιδί που έχει όλα όσα χρειάζεται σε υλικό επίπεδο, αλλά δεν λαμβάνει την προσοχή των γονιών του. Αντίστοιχα, το 81% αναγνωρίζει ότι οι προσβολές ενός γονιού προς το παιδί του, όπως «είσαι χαζός» ή «δεν είσαι για τίποτα», αποτελούν μορφή βίας.
Ωστόσο, το 21% εξακολουθεί να θεωρεί ότι κάποιες φορές μια ξυλιά είναι ο μόνος τρόπος για να καταλάβει ένα παιδί.
Όταν η ερώτηση αφορά την αναζήτηση βοήθειας, το 78% δηλώνει ότι θα ζητούσε καθοδήγηση από αρμόδιο φορέα εάν υποψιαζόταν κακοποίηση παιδιού στο περιβάλλον του, ακόμη κι αν δεν ήταν βέβαιο για το τι συμβαίνει. Μάλιστα, το 61% δηλώνει ότι γνωρίζει πού να απευθυνθεί.
Στην ίδια έρευνα, όμως, καταγράφονται η δυσπιστία απέναντι στην αποτελεσματικότητα των φορέων, ο φόβος μιας άδικης κατηγορίας και η αντίληψη ότι όσα συμβαίνουν σε μια άλλη οικογένεια δεν μας αφορούν.
Τα καταγεγραμμένα συμβάνται από τις υπηρεσίες του «Χαμόγελου του Παιδιού»
Στο δεκάμηνο Ιανουαρίου-Οκτωβρίου 2026, στις έξι Γραμμές Υποστήριξης και Βοήθειας του Οργανισμού καταγράφηκαν συνολικά 164.669 κλήσεις, ενώ μέσω του Chat1056 ελήφθησαν 6.830 μηνύματα. Συμβουλευτική υποστήριξη έλαβαν 4.420 άτομα, εκ των οποίων 2.145 ήταν παιδιά, ποσοστό 48%. Ειδικά για θέματα βίας και κακοποίησης, συμβουλευτική υποστήριξη έλαβαν 225 άτομα.
Μέσω της Εθνικής Γραμμής για τα Παιδιά SOS 1056 πραγματοποιήθηκαν 1.319 αναφορές που αφορούσαν 2.415 παιδιά, εκ των οποίων 31 περιπτώσεις αφορούσαν σεξουαλική κακοποίηση. Μέσω του Cyber Tipline Hellas καταγράφηκαν 689 αναφορές για 770 παιδιά, με 27 περιπτώσεις σεξουαλικής κακοποίησης.
Παράλληλα, πραγματοποιήθηκαν 111 επιτόπιες παρεμβάσεις για 182 παιδιά που βρίσκονταν σε άμεσο κίνδυνο, ενώ το Ψυχοθεραπευτικό Κέντρο Ημέρας «Το Σπίτι του Παιδιού» παρείχε εξειδικευμένες υπηρεσίες σε 185 παιδιά.
Στη σχετική ανακοίνωσή του, το «Χαμόγελο του Παιδιού» υπογραμμίζει επίσης ότι οι παραπάνω αριθμοί αφορούν σε διαφορετικές υπηρεσίες και κατηγορίες καταγραφής. Ως εκ τούτου, δεν πρέπει να αθροίζονται ως διαφορετικά παιδιά ή ως ένα ενιαίο σύνολο περιστατικών, ούτε να διαβάζονται ως αποτύπωση της συνολικής έκτασης της κακοποίησης στη χώρα.
Η σεξουαλική κακοποίηση που παραμένει αδήλωτη
«Το Χαμόγελο του Παιδιού» επισημαίνει ιδιαίτερα το ζήτημα της μη καταγγελίας της σεξουαλικής κακοποίησης, η οποία εξακολουθεί να παραμένει μυστικό πίσω από κλειστές πόρτες. Όπως αναφέρει ο Οργανισμός, τα παιδιά συχνά δυσκολεύονται να μιλήσουν, φοβούνται, αισθάνονται ενοχή ή δεν γνωρίζουν πού και σε ποιον μπορούν να απευθυνθούν. Στο ίδιο περιβάλλον, οι δισταγμοί των ενηλίκων που αποτυπώνει η έρευνα αποκτούν ιδιαίτερη σημασία: ένα παιδί μπορεί να δυσκολεύεται να αποκαλύψει όσα βιώνει, ενώ ένας ενήλικος που υποψιάζεται κάτι μπορεί να μην αναζητά καθοδήγηση.
Για να περάσουμε στα νούμερα, στις υπηρεσίες υποστήριξης του Οργανισμού, 511 παιδιά υποστηρίχθηκαν για περιστατικά βίας και κακοποίησης. Από αυτά, 454 για οικονομική εκμετάλλευση (trafficking), 17 για σωματική κακοποίηση, 2 για ψυχολογική κακοποίηση και 38 για σεξουαλική κακοποίηση.
Η εικόνα αυτή υπενθυμίζει και το εύρος του ζητήματος. Η κακοποίηση περιλαμβάνει, πέρα από τη σωματική βία, τη σεξουαλική και ψυχολογική κακοποίηση, την παραμέληση, την οικονομική και σεξουαλική εκμετάλλευση, καθώς και τις μορφές διαδικτυακής κακοποίησης.
Σεξουαλικός εκβιασμός και αποπλάνηση στο διαδίκτυο
Για περιστατικά διαδικτυακής βίας και κακοποίησης υποστηρίχθηκαν από τον Οργανισμό 125 παιδιά. Οι περιπτώσεις αφορούσαν 12 παιδιά για διαδικτυακή βία, 65 που αντιμετώπισαν ηλεκτρονικό σεξουαλικό εκβιασμό (sextortion), 18 που έλαβαν ηλεκτρονικά μηνύματα σεξουαλικού περιεχομένου (sexting), 3 που αντιμετώπισαν ηλεκτρονικό ψάρεμα (phishing) και 27 που ήρθαν αντιμέτωπα με ηλεκτρονική αποπλάνηση (grooming).
Σε διαφορετικό επίπεδο καταγραφής, σύμφωνα με τα στοιχεία του Εθνικού Κέντρου για τα Εξαφανισμένα και τα Θύματα Εκμετάλλευσης Παιδιών (National Center for Missing and Exploited Children – NCMEC), μέσω του CyberTipline εστάλησαν το 2025 προς διερεύνηση στις αρμόδιες ελληνικές Αρχές 16.000 αναφορές για διακίνηση οπτικού ή ψηφιακού υλικού που απεικονίζει τη σεξουαλική κακοποίηση και εκμετάλλευση ανηλίκων. Το 2024 είχαν καταγραφεί αντίστοιχα 15.000 αναφορές.
Η διεθνής εικόνα και η χρήση της τεχνητής νοημοσύνης
Τα διεθνή στοιχεία που παραθέτει ο Οργανισμός αποτυπώνουν την έκταση της διαδικτυακής σεξουαλικής κακοποίησης και εκμετάλλευσης παιδιών, καθώς και τις πρόσθετες προκλήσεις που δημιουργεί η τεχνητή νοημοσύνη.
Σύμφωνα με την Ετήσια Έκθεση του INHOPE για το 2025, εντοπίστηκαν περισσότερες από 4 εκατομμύρια ύποπτες ηλεκτρονικές καταχωρήσεις υλικού σεξουαλικής κακοποίησης παιδιών, με αύξηση άνω του 450% σε σύγκριση με το 2024. Τα παιδιά ηλικίας 3 έως 13 ετών αποτελούσαν τη συντριπτική πλειονότητα των θυμάτων που απεικονίζονταν στο συγκεκριμένο υλικό, σε ποσοστό 91%.
Αντίστοιχα, σύμφωνα με την Ετήσια Έκθεση του Internet Watch Foundation (IWF) για το 2025, καταγράφηκε αύξηση 29% στη σοβαρότερη μορφή κακοποίησης που εντοπίστηκε σε βίντεο σεξουαλικής κακοποίησης παιδιών, σε σύγκριση με το 2024.
Εντοπίστηκαν επίσης 3.443 βίντεο σεξουαλικής κακοποίησης παιδιών που δημιουργήθηκαν με τη χρήση τεχνητής νοημοσύνης, έναντι 13 το 2024, δηλαδή περισσότερα από 260 φορές. Η Ευρωπαϊκή Ένωση φιλοξένησε το 63% των URL με περιεχόμενο σεξουαλικής κακοποίησης παιδιών που εντοπίστηκαν παγκοσμίως.
Μια ακόμη καταγραφή για την ευαλωτότητα παιδιών και εφήβων
Στο υλικό του, ο Οργανισμός παρουσιάζει ξεχωριστά και τα στοιχεία για την αυτοκτονικότητα και τον αυτοτραυματισμό. Τα δεδομένα αυτά αφορούν μια ακόμη διάσταση της ευαλωτότητας των παιδιών και των εφήβων, χωρίς να τεκμηριώνεται από το συγκεκριμένο υλικό ότι όλα αυτά τα περιστατικά συνδέονται με κακοποίηση.
Από την 1η Ιανουαρίου έως τις 31 Οκτωβρίου 2026 καταγράφηκαν 882 περιστατικά αυτοκτονικότητας και μη αυτοκτονικής αυτοτραυματικής συμπεριφοράς, μέσω των Γραμμών Υποστήριξης και Βοήθειας, του Chat1056, ηλεκτρονικής αλληλογραφίας ή των μέσων κοινωνικής δικτύωσης.
Τα 578 περιστατικά αφορούσαν αυτοκτονικότητα και τα 304 μη αυτοκτονική αυτοτραυματική συμπεριφορά. Το 72% των περιστατικών αφορούσε εφήβους ηλικίας 13 έως 18 ετών, εκ των οποίων το 96% ήταν κορίτσια.
Για τον εντοπισμό και την προστασία παιδιών και εφήβων σε κίνδυνο, σε 499 περιπτώσεις ζητήθηκε η συνδρομή της Διεύθυνσης Δίωξης Κυβερνοεγκλήματος της Ελληνικής Αστυνομίας και σε 25 περιπτώσεις η συνδρομή άλλων αρμόδιων Αρχών και φορέων, όπως η Άμεση Δράση, οι Αστυνομικές Διευθύνσεις και το ΕΚΑΒ. Σε 69 περιπτώσεις απαιτήθηκε κατεπείγουσα κινητοποίηση για τη διαχείριση άμεσης κρίσης, λόγω σοβαρότατων ενδείξεων κινδύνου για τη ζωή, απόπειρας αυτοκτονίας ή αυτοτραυματισμού κατά τη διάρκεια της επικοινωνίας με το επιστημονικό προσωπικό.
Η προστασία αρχίζει και από τη δική μας στάση
Στο πλαίσιο διαδραστικών παρεμβάσεων του Οργανισμού για τη βία, την κακοποίηση και την παραμέληση παιδιών, ενημερώθηκαν και ευαισθητοποιήθηκαν 4.653 μαθητές και μαθήτριες, 469 γονείς και κηδεμόνες, 583 εκπαιδευτικοί και 2.598 επαγγελματίες.
Παράλληλα, για 10η συνεχή χρονιά υλοποιείται πανελλαδικά η εκστρατεία «Μένει Μυστικό», υπό την αιγίδα της Α.Ε. του Προέδρου της Δημοκρατίας, με στόχο την ενημέρωση και την ευαισθητοποίηση για τη σεξουαλική κακοποίηση των παιδιών.
Για εμάς τους γονείς, αλλά και για κάθε ενήλικο που βρίσκεται κοντά σε παιδιά, τα ευρήματα της έρευνας θέτουν ένα συγκεκριμένο ζήτημα: πώς περνάμε από την αναγνώριση της βίας στην αναζήτηση βοήθειας. Όταν έχουμε μια υποψία, μπορούμε να απευθυνθούμε σε αρμόδιο φορέα για καθοδήγηση, όπως στην Εθνική Γραμμή για τα Παιδιά SOS1056.
Το πόσα περιστατικά μένουν αδήλωτα παραμένει αναπάντητο από τις συγκεκριμένες καταγραφές. Ο φόβος μήπως κάνουμε λάθος, όμως, είναι ακριβώς ένας λόγος για να ζητήσουμε καθοδήγηση από τους ανθρώπους που μπορούν να αξιολογήσουν την κατάσταση.
