Σταματά αυτομάτως στα 18 η οικονομική υποχρέωση των γονέων απέναντι στα παιδιά τους; Η απάντηση είναι όχι. Η ενηλικίωση δεν σημαίνει από μόνη της ότι ένας νέος θεωρείται οικονομικά ανεξάρτητος, καθώς το δικαίωμα διατροφής μπορεί να συνεχιστεί και μετά την ενηλικίωση, όταν το παιδί δεν είναι σε θέση να καλύψει μόνο του τις ανάγκες του και εξακολουθεί να εκπαιδεύεται.
Αυτό προκύπτει και από πρόσφατη απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών, η οποία αφορούσε έναν 18χρονο που έχει ολοκληρώσει το Λύκειο και προετοιμάζεται για τις εξετάσεις εισαγωγής στη Σχολή Καλών Τεχνών.
Τα 600 ευρώ διατροφής παρέμειναν ως είχαν
Στην υπόθεση, ο πατέρας ζήτησε να μειωθεί η προσωρινή διατροφή που είχε οριστεί για τον γιο του από 600 ευρώ σε 180 ευρώ τον μήνα.
Το επιχείρημά του ήταν, μεταξύ άλλων, ότι ο 18χρονος είχε πλέον ολοκληρώσει τις υποχρεώσεις της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης, δεν χρειαζόταν πλέον τα προηγούμενα φροντιστηριακά μαθήματα και μπορούσε πλέον να εργαστεί.
Το δικαστήριο, ωστόσο, απέρριψε το αίτημα για μείωση. Έκρινε ότι δεν είχε προκύψει τέτοια μεταβολή των συνθηκών που να δικαιολογεί την αλλαγή του ποσού της προσωρινής διατροφής.
Ο 18χρονος προετοιμάζεται για τη Σχολή Καλών Τεχνών
Ο νεαρός είχε ολοκληρώσει το Λύκειο το καλοκαίρι του 2026 και βρισκόταν σε περίοδο προετοιμασίας για τις ειδικές εξετάσεις εισαγωγής στη Σχολή Καλών Τεχνών.
Στο παρελθόν είχε γίνει δεκτός με μερική υποτροφία σε σχολή σχεδίου στη Νέα Υόρκη, όμως δεν μπόρεσε να παρακολουθήσει τα μαθήματα, καθώς το κόστος φοίτησης στο εξωτερικό δεν μπορούσε να καλυφθεί.
Παράλληλα, για την προετοιμασία του για τις εξετάσεις είχε ανάγκη από μαθήματα σχεδίου και άλλα ιδιαίτερα μαθήματα. Σύμφωνα με τα στοιχεία της υπόθεσης, μόνο τα μαθήματα σχεδίου κόστιζαν περίπου 250 ευρώ τον μήνα.
Έτσι, το γεγονός ότι ολοκλήρωσε το σχολείο δεν σήμαινε ότι σταμάτησαν και οι εκπαιδευτικές του ανάγκες.
Η ενηλικίωση δεν σημαίνει αυτόματα οικονομική ανεξαρτησία
Το ζήτημα έχει ευρύτερη σημασία, καθώς ο ελληνικός Αστικός Κώδικας δεν συνδέει το δικαίωμα διατροφής αποκλειστικά με την ηλικία των 18 ετών.
Σύμφωνα με το άρθρο 1486 ΑΚ, δικαίωμα διατροφής μπορεί να έχει και το ενήλικο τέκνο όταν δεν μπορεί να συντηρήσει τον εαυτό του από την περιουσία του ή από εργασία κατάλληλη για την ηλικία, την κατάσταση της υγείας και τις λοιπές βιοτικές του συνθήκες, με συνεκτίμηση και των αναγκών της εκπαίδευσής του.
Η νομολογία έχει επανειλημμένα δεχθεί ότι η υποχρέωση των γονέων μπορεί να συνεχίζεται και μετά την ενηλικίωση, όταν πληρούνται οι συγκεκριμένες προϋποθέσεις. Μάλιστα, το δικαστήριο εξετάζει μεταξύ άλλων αν το ενήλικο παιδί διαθέτει περιουσία, αν μπορεί να εργαστεί κατάλληλα και ποιες είναι οι πραγματικές ανάγκες της εκπαίδευσής του.
Τι έλαβε υπόψη το δικαστήριο
Στη συγκεκριμένη υπόθεση, το δικαστήριο έκρινε ότι ο νεαρός εξακολουθεί να μην μπορεί να εξασφαλίσει μόνος του τους απαραίτητους πόρους για τη συντήρηση και την εκπαίδευσή του.
Όπως αναφέρεται στην απόφαση, δεν διαθέτει δική του περιουσία ή εισοδήματα, ενώ οι ανάγκες του για συντήρηση, εκπαίδευση και ψυχαγωγία κρίθηκαν αντίστοιχες με τις συνήθεις ανάγκες ενός νέου της ηλικίας του.
Το δικαστήριο έλαβε επίσης υπόψη την προηγούμενη εκπαιδευτική του πορεία. Ο 18χρονος είχε αντιμετωπίσει δυσκολίες κατά τα σχολικά του χρόνια, είχε χάσει δύο σχολικές χρονιές και στη συνέχεια κατάφερε να επιστρέψει στη φοίτηση και να ολοκληρώσει το Λύκειο.
Επομένως, η προετοιμασία του για την επόμενη εκπαιδευτική του πορεία δεν θεωρήθηκε στοιχείο που θα έπρεπε να αγνοηθεί μόνο και μόνο επειδή είχε πλέον συμπληρώσει το 18ο έτος της ηλικίας του.
Δεν υπάρχει ένα συγκεκριμένο «όριο ηλικίας» για τη διατροφή
Η συγκεκριμένη υπόθεση δεν σημαίνει ότι κάθε γονέας υποχρεούται να καταβάλλει διατροφή στο παιδί του ανεξάρτητα από την ηλικία του.
Το δικαίωμα του ενήλικου τέκνου εξαρτάται από συγκεκριμένες προϋποθέσεις. Κρίσιμο είναι αν μπορεί πράγματι να αυτοσυντηρηθεί, αν διαθέτει περιουσία ή εισοδήματα, αν μπορεί να ασκήσει κατάλληλη εργασία και, όταν συνεχίζει την εκπαίδευσή του, αν οι σχετικές ανάγκες δικαιολογούν τη συνέχιση της οικονομικής στήριξης.
Στην υπόθεση του 18χρονου, το Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών έκρινε ότι δεν είχε αποδειχθεί ουσιαστική μεταβολή των συνθηκών που να δικαιολογεί τη μείωση της ήδη επιδικασμένης προσωρινής διατροφής.
Έτσι, τα 600 ευρώ τον μήνα παρέμειναν ως προσωρινή διατροφή, ενώ το αίτημα του πατέρα για μείωση στα 180 ευρώ απορρίφθηκε.
