Όλη η αλήθεια για το πόσο επικίνδυνο είναι το νερό που πίνουμε εμείς και τα παιδιά μας

Πολλά ακούγονται τελευταία αναφορικά με το πόσο ασφαλές είναι το νερό που πίνουμε, τόσο εμείς όσο και τα παιδιά μας, αφού σε διάφορα δημοσιεύματα αναφέρθηκε, ότι η περιεκτικότητά του σε νιτρικά, σε ορισμένες περιοχές της χώρας, ξεπερνά κατά πολύ το άτυπο όριο που η Ε.Ε. έχει θέσει.

Όπως ήταν αναμενόμενο, τα δημοσιεύματα αυτά προκάλεσαν ένονη αναστάτωση στους γονείς, ειδικά όσων έχουν μωρά, τα οποία τρέφονται με γάλα φόρμουλας που για να παρασκευαστεί χρειάζεται νερό. Και όχι άδικα: Η αυξημένη περιεκτικότητα νιτρικών, ειδικά στην διατροφή των μωρών και των παιδιών, βάζει σε κίνδυνο τη φυσική αιμοσφαιρίνη, μειώνοντας την ικανότητα των ερυθρών αιμοσφαιρίων να μεταφέρουν το οξυγόνο στο σώμα (“Σύνδρομο του μπλε μωρού”*). Σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Αρχή για την Ασφάλεια των Τροφίμων (EFSA), μάλιστα, τα νιτρικά μπορεί να συμβάλουν στον σχηματισμό των λεγόμενων νιτροζαμινών, κάποιες από τις οποίες είναι καρκινογόνες.

Δεν είναι τυχαίο, μάλιστα, ότι τον τελευταίο καιρό στην αγορά εμφανίστηκαν νέα εμφιαλωμένα νερά, τα οποία διαφημίζονται ακριβώς ως ασφαλέστερα για τη βρεφική διατροφή, αφού είναι απαλλαγμένα από νιτρικά…

Είναι το νερό στην Ελλάδα ακατάλληλο εξαιτίας των νιτρικών;

Προκειμένου να διαπιστώσουμε αν πράγματι τα δημοσιεύματα αυτά στέκουν, αν η ποιότητα του πόσιμου νερού βρύσης είναι αμφισβητούμενη σε αστικά κέντρα της χώρας και αν θα πρέπει όντως να επιλέγουμε εμφιαλωμένα νερά με την ένδειξη “κατάλληλο για βρέφη” για τα παιδιά μας, επικοινωνήσαμε με τον καθηγητή Υγιεινής, Διευθυντή του Εργαστηρίου Υγιεινής του Ιατρικού Τμήματος του Πανεπιστημίου Πατρών κ. Μιχάλη Λεοτσινίδη, ο οποίος απευθυνόμενος στους γονείς λέει να μην ανησυχούν και ότι δεν υπάρχει κανένα πρόβλημα με το νερό που δίνουν στα παιδιά τους, εφόσον αυτό έχει ελεγχθεί. Διευκρινίζει δε το εξής:

«Το νερό της ‘βρύσης’ όταν διατίθεται ως πόσιμο από τον εκάστοτε φορέα διαχείρισης που είναι συνήθως οι κατά τόπους ΔΕΥΑ ή η ΕΥΔΑΠ, έχει ελεγχθεί ως προς τα ποιοτικά του χαρακτηριστικά (φυσικά, μικροβιολογικά, χημικά) από διαπιστευμένα εργαστήρια όπως ορίζει η σχετική ΚΥΑ. Η συχνότητα δε ελέγχου καθορίζεται και αυτή από την ίδια ΚΥΑ και είναι ανάλογος της κατανάλωσης. Το νερό χαρακτηρίζεται ως πόσιμο μόνο αν πληρούνται όλες οι σχετικές προϋποθέσεις. Πιο απλά θα πρέπει όλες οι παράμετροι να είναι εντός των ορίων συμπεριλαμβανομένων βεβαίως και των νιτρικών ιόντων.

Τα ανώτατα επιτρεπτά όρια για διάφορες παραμέτρους καθορίζονται λαμβάνοντας υπόψιν είτε την ανώτατη επιτρεπτή ημερήσια πρόσληψη για τις τοξικές ενώσεις είτε τη μέση ημερήσια δια βίου δόση για τις καρκινογόνες, όπως αυτές εξάγονται από τοξικολογικά δεδομένα και εφαρμόζοντας παράγοντες ασφαλείας ή την αρχή του “de minimis risk”, αντίστοιχα. Για την εξαγωγή των ορίων έχουν ληφθεί υπόψη και οι πιθανές επιδράσεις σε ευαίσθητες ομάδες πληθυσμού, όπως τα παιδιά. Όσον αφορά στο νερό, η παραδοχή είναι ότι η μέση κατανάλωση ανά άτομο είναι 2 λίτρα ημερησίως για τους ενήλικες και 1 λίτρο για τα παιδιά. Επιπλέον, θεωρείται ότι μέσω του νερού θα ληφθεί το 20%, κατά μέσο όρο, της ανώτατης πρόσληψης και έτσι καθορίζεται η ανώτατη επιτρεπτή συγκέντρωση.

Με τα υπάρχοντα επιστημονικά δεδομένα, τα υφιστάμενα όρια θεωρούνται ασφαλή, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι δεν υπόκεινται σε αναθεώρηση, εάν προκύψουν νέα στοιχεία. Το θέμα που πιθανόν χρήζει διερεύνησης είναι για τις περιπτώσεις εκείνες που σε ορισμένα επιτραπέζια ή φυσικά μεταλλικά νερά, η παραγωγός εταιρεία επιθυμεί να αναγράψει “κατάλληλο για παρασκευή βρεφικών τροφών” ή κάτι ανάλογο. Στην περίπτωση αυτή, η παραδοχή ότι μέσω του νερού θα ληφθεί το 20% της ανώτατης επιτρεπτής πρόσληψης διαφοροποιείται και μπορεί να ανέλθει στο 50% ή και στο 80%. Σε αυτή την περίπτωση, τα όρια πρέπει να μειωθούν, όχι μόνο για τα νιτρικά, αλλά και για αρκετές από τις υπόλοιπες παραμέτρους, π.χ. χαλκό, νικέλιο, κλπ. Το θέμα είναι υπό διερεύνηση από επιστημονικές επιτροπές σε διάφορες χώρες.

Επομένως το νερό της βρύσης μπορεί να το πίνουν όλες οι πληθυσμιακές ομάδες με τη προϋπόθεση βεβαίως ότι γίνονται οι σχετικοί έλεγχοι από το φορέα και τα αποτελέσματα είναι διαθέσιμα για κάθε ενδιαφερόμενο, όπως άλλωστε ο νόμος ορίζει. Υπάρχουν όμως και ειδικές περιπτώσεις όπου πρέπει να λαμβάνονται υπόψη και διάφοροι άλλοι παράγοντες. Για παράδειγμα ένα νερό μπορεί να περιέχει νάτριο εντός των ορίων αλλά μπορεί να διαταράξει μία “πτωχή σε νάτριο διατροφή” που επιβάλλεται για ιατρικούς λόγους.»

Τι είναι το Σύνδρομο του Μπλε Μωρού (*)

Το Σύνδρομο του Μπλε Μωρού είναι μια ασθένεια που παρατηρείται όταν υπάρχει έλλειψη οξυγόνου στην κυκλοφορία του αίματος. Το μολυσμένο με νιτρικά νερό μπορεί να ευθύνεται για την πάθηση αυτή, όπως είχε αποδειχτεί να συμβαίνει στα Γάζα πριν από 3 περίπου χρόνια, όπου περισσότερο από το 95% του νερού δεν είναι πόσιμο.

Όπως είχε δηλώσει τότε σε ρεπορτάζ του Al Jazeera ο Δρ Mohamad Abu Samia, διευθυντής παιδιατρικής ιατρικής του νοσοκομείου Al Nassar στην πόλη της Γάζας, «τα περισσότερα μωρά πάσχουν από αφυδάτωση, από έμετο, από διάρροια, από πυρετό. Τους τελευταίους μήνες, παρατηρείται έντονη αύξηση της γαστρεντερίτιδας, της βρεφικής διάρροιας, του τυφοειδούς πυρετού, της νεφρικής ανεπάρκειας, του παιδικού καρκίνου, του μαρασμού – μια ασθένεια σοβαρού υποσιτισμού που εμφανίζεται στα βρέφη – και το «σύνδρομο μπλε μωρών», μια ασθένεια που προκαλεί γαλαζωπά χείλη, πρόσωπο και δέρμα. Κι επειδή ζούμε στη Γάζα, δηλαδή σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης … Έχουμε χρόνο μόνο για να ανακουφίσουμε το πρόβλημα, όχι για να το ερευνήσουμε».