Η εξωστρέφεια για τα δημόσια πανεπιστήμια είναι πλέον το μεγάλο ζητούμενο.
Το Εθνικό Απολυτήριο είναι ένα μεγάλο βήμα για την δημόσια εκπαίδευση τόνισε ο πρωθυπουργός στην καθιερωμένη συνέντευξή του στο πλαίσιο της ΔΕΘ όμως δεν σημαίνει και παράλληλη κατάργηση των Πανελλαδικών εξετάσεων τουλάχιστον όχι σε βάθος 4ετίας. Αυτό είναι ένα αγκάθι για όσους περίμεναν από τα χείλη του πρωθυπουργού να δώσει μια τέτοια προοπτική. Ίσως είναι δύσκολη η μετάβαση, από το σύστημα των Πανελλαδικών στην ανυπαρξία τους και μάλιστα παράλληλα να υπάρχουν εισαγωγές στα Πανεπιστήμια. Το επιτελείο της κυβέρνησης υποσχέθηκε ο πρωθυπουργός θα εξετάσει όλες τις παραμέτρους ειδικά τώρα που ξέρει και αναγνωρίζει ότι οι δυο τελευταίες τάξεις του Λυκείου έχουν πλήρως απαξιωθεί.
Ο πρωθυπουργός είπε συγκεκριμένα.
Α. Αυτό το οποίο συζητάμε αυτή τη στιγμή -γι’ αυτό και ανοίγω και τον διάλογο, δεν έρχομαι με προκαθορισμένες απόψεις- είναι το πώς θα μπορέσουμε να αναδείξουμε το Λύκειο ως έναν αυτοτελή εκπαιδευτικό ρόλο κι όχι μόνο ως έναν μηχανισμό προετοιμασίας για Πανελλαδικές εξετάσεις. Και αυτή προφανώς θα είναι μία μεταρρύθμιση σε βάθος χρόνου, αλλά θέλουμε το Λύκειο να μην είναι αυτό που είναι σήμερα.
Β. Αυτή τη συζήτηση ανοίγουμε. Έχουμε κάποιες πρώτες ιδέες και κάποιες πρώτες σκέψεις, αλλά δεν πρέπει να είναι στο μυαλό των πολιτών αυτή τη στιγμή ότι σε τέσσερα χρόνια από τώρα δεν θα υπάρχουν πανελλαδικές εξετάσεις. Δεν είμαι έτοιμος να το πω αυτό, σε καμία περίπτωση, ούτε νομίζω ότι οι σκέψεις κατ’ ανάγκην μας οδηγούν εκεί, γιατί ακριβώς σέβομαι και τιμώ τον θεσμό των πανελλαδικών εξετάσεων.
- Όμως, δεν μπορούμε να μην αναγνωρίσουμε ότι σήμερα το Λύκειο έχει γίνει ένας ουσιαστικά μηχανισμός, ειδικά στη Β’ και ακόμα περισσότερο στην Γ’ Λυκείου, προετοιμασίας και το απολυτήριο του Λυκείου έχει χάσει την αυτοτελή του αξία. Και αυτό νομίζω ότι πρέπει να το διορθώσουμε.
- Ανοίγουμε μια συζήτηση, θα την ανοίξουμε μέσα στον επόμενο μήνα, με μια ανοιχτή πρόσκληση προς τα κόμματα να καταθέσουν τις προτάσεις τους και προσπαθούμε να πάμε συναινετικά, διότι αυτή η μεταρρύθμιση δεν είναι μια μεταρρύθμιση η οποία μπορεί να γίνει μόνο από μία κυβέρνηση, γιατί σίγουρα ξεπερνά τον ορίζοντα ζωής αυτής της κυβέρνησης.
Μη Κρατικά Πανεπιστήμια
Σχετικά με τα Μη Κρατικά Πανεπιστήμια ο πρωθυπουργός τόνισε:
- Και είμαι και πολύ υπερήφανος που απέναντι στην κινδυνολογία των κομμάτων της αντιπολίτευσης αποδείξαμε ότι οι προδιαγραφές που έχουμε θέσει για τα πανεπιστήμια είναι πολύ αυστηρές. Εξ ου και στον πρώτο κύκλο πήραν άδεια λειτουργίας μόνο τέσσερα από τα έντεκα ή δώδεκα πανεπιστήμια τα οποία υπέβαλαν αίτηση. Και τα υπόλοιπα έχουν τη δυνατότητα να πάρουν, εφόσον, όμως, λάβουν υπόψη τις πολύ σημαντικές παρατηρήσεις της Ανεξάρτητης Αρχής, η οποία αξιολόγησε τις αιτήσεις τους.
- Θεωρώ ότι αυτή η μεταρρύθμιση έχει και εκπαιδευτικό αλλά και πολύ σημαντικό αναπτυξιακό πρόσημο, διότι θα μας δώσει τη δυνατότητα να μπορέσουμε να προσελκύσουμε και φοιτητές από το εξωτερικό και να κάνουμε πράξη κάτι το οποίο νομίζω ότι αποτελεί όραμα πολλών: να μετατρέψουμε την Ελλάδα σε έναν περιφερειακό εκπαιδευτικό «ηγεμόνα», με πολύ σημαντικές θετικές επιπτώσεις, όχι μόνο για τη δυνατότητα που θα δίνουμε στα παιδιά μας να σπουδάζουν εδώ αντί να φεύγουν στο εξωτερικό, αλλά και στη δυνατότητά μας να εισάγουμε συνάλλαγμα μέσω υπηρεσιών, που θα προσφέρουμε σε φοιτητές από το εξωτερικό.
- Και το Harvard και το Yale έχουν έρθει στην Ελλάδα, απλά έχουν έρθει σε συνεργασίες με δημόσια πανεπιστήμια και νομίζω ότι αυτό είναι κάτι το οποίο πρέπει να το αναδείξουμε.
Δημοσιογράφος: Κύριε Πρωθυπουργέ, επιτρέψτε μου μια διπλή ερώτηση όσον αφορά την παιδεία.
Για τα ιδιωτικά πανεπιστήμια, τα μη κρατικά. Ήρθαν τα μη κρατικά πανεπιστήμια στην Ελλάδα, δεν ήρθε βέβαια το Yale, δεν ήρθε το Harvard, δεν ήρθε το Princeton, που ακούγαμε, δεν ήρθε ούτε η Σορβόννη που έχει κάνει και αίτηση, μάλιστα.
Και επίσης σας καταγγέλλουν, σας κατηγορούν ότι τελικά ο μόνος ωφελημένος από αυτή την υπόθεση είναι κάποια κολλέγια, τα οποία ήταν παραρτήματα κολλεγίων του εξωτερικού, ήταν στην Ελλάδα και απλά αναβαθμίστηκαν σε πανεπιστήμια.
Ή άλλη κριτική, την έχετε ακούσει, επιτρέψτε μου δείχνω και μια ιδιαίτερη ευαισθησία για τη Νομική για παράδειγμα, ότι της είχε κλείσει η πόρτα να πάει στην Πάτρα, να πάει στο Πάντειο παλιότερα και της άνοιξε ένα παράθυρο για να μπει μέσω κρατικών ή μη κρατικών πανεπιστημίων.
Κυριάκος Μητσοτάκης: Σας ευχαριστώ για την ερώτηση, γιατί είναι πολύ ουσιαστική και ως προς τα δύο σκέλη της.
Καταρχάς, για τη Νέα Δημοκρατία η θεσμοθέτηση και η υλοποίηση της μεταρρύθμισης των μη κρατικών, μη κερδοσκοπικών πανεπιστημίων, έχει ταυτοτικό χαρακτήρα και είμαι πολύ υπερήφανος που επί δικής μας κυβέρνησης υλοποιείται.
Και είμαι και πολύ υπερήφανος που απέναντι στην κινδυνολογία των κομμάτων της αντιπολίτευσης αποδείξαμε ότι οι προδιαγραφές που έχουμε θέσει για τα πανεπιστήμια είναι πολύ αυστηρές. Εξ ου και στον πρώτο κύκλο πήραν άδεια λειτουργίας μόνο τέσσερα από τα έντεκα ή δώδεκα πανεπιστήμια τα οποία υπέβαλαν αίτηση. Και τα υπόλοιπα έχουν τη δυνατότητα να πάρουν, εφόσον, όμως, λάβουν υπόψη τις πολύ σημαντικές παρατηρήσεις της Ανεξάρτητης Αρχής, η οποία αξιολόγησε τις αιτήσεις τους.
Θεωρώ ότι αυτή η μεταρρύθμιση έχει και εκπαιδευτικό αλλά και πολύ σημαντικό αναπτυξιακό πρόσημο, διότι θα μας δώσει τη δυνατότητα να μπορέσουμε να προσελκύσουμε και φοιτητές από το εξωτερικό και να κάνουμε πράξη κάτι το οποίο νομίζω ότι αποτελεί όραμα πολλών: να μετατρέψουμε την Ελλάδα σε έναν περιφερειακό εκπαιδευτικό «ηγεμόνα», με πολύ σημαντικές θετικές επιπτώσεις, όχι μόνο για τη δυνατότητα που θα δίνουμε στα παιδιά μας να σπουδάζουν εδώ αντί να φεύγουν στο εξωτερικό, αλλά και στη δυνατότητά μας να εισάγουμε συνάλλαγμα μέσω υπηρεσιών, που θα προσφέρουμε σε φοιτητές από το εξωτερικό.
Και το Harvard και το Yale έχουν έρθει στην Ελλάδα, απλά έχουν έρθει σε συνεργασίες με δημόσια πανεπιστήμια και νομίζω ότι αυτό είναι κάτι το οποίο πρέπει να το αναδείξουμε. Όταν βρέθηκα στη Θεσσαλονίκη πριν από μία εβδομάδα συνομιλώντας με τους Πρυτάνεις των Πανεπιστημίων της Βόρειας Ελλάδος, και οι πέντε Πρυτάνεις ξεκίνησαν με μία λέξη: «εξωστρέφεια». Αυτή η λέξη δεν υπήρχε στο λεξιλόγιο των δημοσίων πανεπιστημίων πριν από πέντε χρόνια. Και όμως τα δημόσια πανεπιστήμια αντιλαμβάνονται ότι με την ευελιξία που τους έχουμε δώσει, πρέπει να μπορούν να κάνουν τέτοιου είδους συνεργασίες με σημαντικά πανεπιστήμια του εξωτερικού.
Το έκανε το Harvard με το ΑΠΘ, εξατομικευμένη ιατρική με έμφαση στις παθήσεις των ματιών. Το ΕΚΠΑ συνεργάζεται με το Yale για περιβαλλοντικές επιστήμες. Το Harvard έχει ήδη κέντρο στην Ελλάδα. Το Columbia απέκτησε Global Center στην πατρίδα μας που συνεργάζεται με δημόσια πανεπιστήμια.
Αποδίδω ακόμα μεγαλύτερη σημασία στην εξωστρέφεια των ελληνικών πανεπιστημίων. Επαναλαμβάνω, το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο έχει ένα εξαιρετικό πρόγραμμα ιατρικής στα Αγγλικά. Απευθύνεται σε ξένους φοιτητές, είναι ανταγωνιστικό και ποιοτικό. Και αυτή τη στιγμή έχει πολύ μεγαλύτερη προσφορά φοιτητών απ’ ότι μπορεί να ικανοποιήσει. Αυτό είναι το μοντέλο και για τα υπόλοιπα δημόσια πανεπιστήμια μας, τα οποία συνδέονται πια με την αγορά εργασίας με πολύ πιο ενεργό τρόπο, υποστηρίζουν spin off, που προκύπτουν από την ερευνητική δραστηριότητα η οποία γίνεται εντός των πανεπιστημίων, αποκτούν τη δική τους ταυτότητα.
Το Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο ασχολείται πολύ με τη λεγόμενη αγροτεχνολογία, το πώς θα αναπτύξουμε καινοτόμες τεχνολογίες που θα κάνουν τον πρωτογενή τομέα μας πιο δυναμικό. Το Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας θα αποκτήσει τον δεύτερο υπερυπολογιστή μετά από αυτόν ο οποίος γίνεται στο Λαύριο, για να μπορέσει να παίξει κεντρικό ρόλο σε ειδικότητες που συνδέονται με την τεχνητή νοημοσύνη.
Αυτό είναι το όραμά μου για το δημόσιο πανεπιστήμιο, το οποίο αλλάζει. Το ΕΚΠΑ αποκτά παράρτημα στην Κύπρο. Όλες αυτές είναι πολύ σημαντικές πρωτοβουλίες. Άρα, μη στεκόμαστε μόνο στο τι γίνεται στα μη κρατικά πανεπιστήμια, ας δούμε πώς αλλάζει όψη όλη η τριτοβάθμια δημόσια εκπαίδευση. Και νομίζω ότι τα πανεπιστήμια αντιλαμβάνονται ότι πρέπει να κινηθούν σε αυτή την κατεύθυνση.
Και σε αυτό έρχεται να προστεθεί και αυτό το οποίο είπα πριν, ότι φέτος θα ξεκινήσουμε τη χρονιά χωρίς καμία κατάληψη. Μα, έχει καμία σχέση αυτή η εικόνα του δημόσιου πανεπιστημίου με το πού ήταν το δημόσιο πανεπιστήμιο πριν από κάποια χρόνια; Συμβολικά, το κυλικείο της Νομικής έχει μετατραπεί σε έναν χώρο ο οποίος είναι προσβάσιμος στους φοιτητές και όχι τους μπαχαλάκηδες και στους καταληψίες.
Είμαι πολύ υπερήφανος γι’ αυτές τις πολιτικές. Αυτό σημαίνει «νομιμότητα παντού» και αυτό σημαίνει να αποδώσουμε το δημόσιο πανεπιστήμιο σε αυτούς στους οποίους πραγματικά ανήκει: τους φοιτητές, στους καθηγητές, στους εργαζόμενους.
Έρχομαι τώρα στο δεύτερο σκέλος της ερώτησής σας. Δεν συζητάει αυτή τη στιγμή κανείς για κατάργηση των πανελλαδικών εξετάσεων. Θα συμφωνήσω απόλυτα μαζί σας ότι οι πανελλαδικές εξετάσεις είναι ένα αξιοκρατικό, αντικειμενικό, αδιάβλητο σύστημα, το οποίο τελικά επιβραβεύει τους υποψήφιους οι οποίοι εργάζονται, δουλεύουν περισσότερο και επιβραβεύονται με το να εισαχθούν στο δημόσιο πανεπιστήμιο.
Αυτό το οποίο συζητάμε αυτή τη στιγμή -γι’ αυτό και ανοίγω και τον διάλογο, δεν έρχομαι με προκαθορισμένες απόψεις- είναι το πώς θα μπορέσουμε να αναδείξουμε το Λύκειο ως έναν αυτοτελή εκπαιδευτικό ρόλο κι όχι μόνο ως έναν μηχανισμό προετοιμασίας για Πανελλαδικές εξετάσεις. Και αυτή προφανώς θα είναι μία μεταρρύθμιση σε βάθος χρόνου, αλλά θέλουμε το Λύκειο να μην είναι αυτό που είναι σήμερα.
Αυτή τη συζήτηση ανοίγουμε. Έχουμε κάποιες πρώτες ιδέες και κάποιες πρώτες σκέψεις, αλλά δεν πρέπει να είναι στο μυαλό των πολιτών αυτή τη στιγμή ότι σε τέσσερα χρόνια από τώρα δεν θα υπάρχουν πανελλαδικές εξετάσεις. Δεν είμαι έτοιμος να το πω αυτό, σε καμία περίπτωση, ούτε νομίζω ότι οι σκέψεις κατ’ ανάγκην μας οδηγούν εκεί, γιατί ακριβώς σέβομαι και τιμώ τον θεσμό των πανελλαδικών εξετάσεων.
Όμως, δεν μπορούμε να μην αναγνωρίσουμε ότι σήμερα το Λύκειο έχει γίνει ένας ουσιαστικά μηχανισμός, ειδικά στη Β’ και ακόμα περισσότερο στην Γ’ Λυκείου, προετοιμασίας και το απολυτήριο του Λυκείου έχει χάσει την αυτοτελή του αξία. Και αυτό νομίζω ότι πρέπει να το διορθώσουμε.
Και βέβαια, να πω και κάτι ακόμα: με απασχολεί πολύ, όπως, νομίζω, έχετε αντιληφθεί, το πώς η τεχνητή νοημοσύνη αλλάζει την εκπαιδευτική διαδικασία. Και την αλλάζει δραστικά. Φιλοδοξώ η Ελλάδα να είναι στην πρώτη γραμμή και αντιμετώπισης των αρνητικών συνεπειών της, αλλά και αξιοποίησης των τεράστιων δυνατοτήτων που μας προσφέρει.
Η συμφωνία που υπογράψαμε με την OpenAI είναι πολύ μεγάλης σημασίας. Η OpenAI είναι παγκόσμιος πρωταγωνιστής αυτή τη στιγμή στην τεχνητή νοημοσύνη και το γεγονός ότι έρχεται και μας διαθέτει εκπαιδευτικά εργαλεία για το πώς θα βοηθήσουμε τους καθηγητές να προγραμματίζουν καλύτερα το μάθημα, για το πώς θα βοηθήσουμε τους μαθητές να αξιοποιούν την τεχνητή νοημοσύνη καλύτερα, για το πώς αύριο μπορεί ο κάθε υποψήφιος στο πανεπιστήμιο για τις πανελλαδικές εξετάσεις να αποκτήσει έναν ψηφιακό βοηθό εξειδικευμένο, ο οποίος θα τον βοηθήσει στην προετοιμασία του, αυτές είναι συγκλονιστικές αλλαγές.
Επειδή εμείς είμαστε στην πρώτη γραμμή της τεχνολογίας, θέλουμε να τις αγκαλιάσουμε και ταυτόχρονα να αντιληφθούμε ότι η τεχνητή νοημοσύνη παρουσιάζει και πάρα πολλούς κινδύνους, οι οποίοι πρέπει να ελεγχθούν, αλλά εδώ θέλω να μιλήσω για τη θετική της σκοπιά και για το πώς μπορεί να μας βοηθήσει.
Επομένως, ανοίγουμε μια συζήτηση, θα την ανοίξουμε μέσα στον επόμενο μήνα, με μια ανοιχτή πρόσκληση προς τα κόμματα να καταθέσουν τις προτάσεις τους και προσπαθούμε να πάμε συναινετικά, διότι αυτή η μεταρρύθμιση δεν είναι μια μεταρρύθμιση η οποία μπορεί να γίνει μόνο από μία κυβέρνηση, γιατί σίγουρα ξεπερνά τον ορίζοντα ζωής αυτής της κυβέρνησης.
