Το ηλικιακό όριο για την πρόσβαση των παιδιών στα social media ανοίγει μια μεγαλύτερη συζήτηση για την καθημερινότητα των παιδιών. Αρκούν όμως οι απαγορεύσεις για να αλλάξει κάτι ουσιαστικά στη ζωή των παιδιών και των οικογενειών τους; Μία μεγάλη συζήτηση ανοίγει και ως αφορμή σας προσκαλούμε σε μία δωρεάν ενημερωτική ημερίδα για την τεχνητή νοημοσύνη στη ζωή μας.
Η απαγόρευση πρόσβασης στα social media για παιδιά κάτω των 15 ετών έχει έναν συγκεκριμένο ορίζοντα εφαρμογής στην Ελλάδα: την 1η Ιανουαρίου 2027. Για τις οικογένειες, όμως, η αλλαγή θα φέρει μαζί της ζητήματα που ξεπερνούν τον έλεγχο της ηλικίας σε μια εφαρμογή. Πώς θα επικοινωνούν τα παιδιά με την παρέα τους; Πού θα συναντιούνται μετά το σχολείο; Τι επιλογές θα έχουν όταν τελειώνει το διάβασμα και αρχίζει ο ελεύθερος χρόνος; Και κυρίως, πώς θα είμαστε σίγουροι ότι τα παιδιά δεν θα βρουν εναλλακτικές πλατφόρμες, λιγότερο ελέγξιμες από τις «παραδοσιακές»;
Η οθόνη έχει βρει θέση σε όλες αυτές τις στιγμές. Για να μειωθεί η παρουσία της, χρειάζονται χώροι, χρόνος και ευκαιρίες που θα κάνουν την καθημερινότητα των παιδιών πιο ενδιαφέρουσα. Χρειάζεται, επίσης, να αλλάξουν οι ίδιες οι ψηφιακές υπηρεσίες, ώστε η προστασία των ανηλίκων να αποτελεί υποχρέωση των εταιρειών που τις σχεδιάζουν.
Αυτές οι δύο πλευρές αναδεικνύονται τόσο στις επισημάνσεις του Γιώργου Παπαπροδρόμου, αντιστρατήγου ε.α. και πρώην διευθυντή της Δίωξης Ηλεκτρονικού Εγκλήματος στα Παραπολιτικά όσο και στην ευρωπαϊκή πρωτοβουλία για την ασφάλεια των παιδιών στο διαδίκτυο, την οποία παρουσίασε η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν στην ολομέλεια του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου τον Σεπτέμβριο.
Μπλόκο στα social media για τα παιδιά: Η επόμενη μέρα χρειάζεται χώρους και παρέες
«Μπορεί να βοηθήσει στη διαχείριση του θέματος τώρα, αλλά δεν θεωρώ πως αποτελεί οριστική λύση», αναφέρει για την απαγόρευση ο Γιώργος Παπαπροδρόμου. Ο ίδιος δίνει ιδιαίτερη βαρύτητα στις αθλητικές και πολιτιστικές δραστηριότητες και στις δυσκολίες πρόσβασης που αντιμετωπίζουν αρκετά παιδιά. Συνδέει, επίσης, τη χρήση της οθόνης με τη ζωή στις μεγάλες πόλεις, όπου οι δυνατότητες για ελεύθερο παιχνίδι και αυθόρμητες συναντήσεις είναι συχνά περιορισμένες.
Για έναν γονιό, το «βρες κάτι άλλο να κάνεις» προϋποθέτει ότι υπάρχει πράγματι κάτι διαθέσιμο: ένα γήπεδο κοντά στο σπίτι, μια προσιτή δραστηριότητα, ένας ασφαλής χώρος συνάντησης. Προϋποθέτει και χρόνο για μετακινήσεις, που συχνά πρέπει να χωρέσουν ανάμεσα στη δουλειά και στις υπόλοιπες οικογενειακές υποχρεώσεις.
Η προετοιμασία για την επόμενη μέρα αφορά, επομένως, και τα σχολεία, τους δήμους, τις υποδομές της γειτονιάς. Το παιδί χρειάζεται δυνατότητες να συνεχίσει την κοινωνική του ζωή και να καλλιεργήσει ενδιαφέροντα πέρα από τις εφαρμογές.
Οι συνήθειες στο σπίτι αφορούν και εμάς τους γονείς
Ο κ. Παπαπροδρόμου επισημαίνει ότι τα παιδιά διαμορφώνουν τη σχέση τους με τα κοινωνικά δίκτυα παρατηρώντας αρχικά τους γονείς τους και στη συνέχεια τους συνομηλίκους τους. «Τα παιδιά σήμερα, στην ψηφιακή πραγματικότητα, δυστυχώς, συναντούν πρώτα απ’ όλα τους γονείς τους να μετέχουν στα social media, και με έναν τρόπο πολλές φορές όχι πάντοτε επιτυχημένο», σημειώνει.
Η παρατήρηση αυτή μας αφορά άμεσα, όσο κι αν οι περισσότεροι από εμάς δεν το παραδεχόμαστε… Το κινητό στο τραπέζι, η διακοπή μιας συζήτησης για να ελέγξουμε μια ειδοποίηση, η συνήθεια να γεμίζουμε κάθε διάλειμμα με περιήγηση στις εφαρμογές αποτελούν μέρος του παραδείγματος που δίνουμε.
Οι οικογενειακοί κανόνες αποκτούν μεγαλύτερη συνέπεια όταν τους ακολουθούμε και εμείς. Χρόνος χωρίς κινητά, κοινές δραστηριότητες και προσοχή όταν το παιδί μάς μιλά είναι αλλαγές που μπορούν να αρχίσουν πριν από την εφαρμογή οποιουδήποτε ηλικιακού περιορισμού.
Τι ζήτησε η φον ντερ Λάιεν από τις πλατφόρμες
Στην ομιλία της για την Κατάσταση της Ένωσης, στις 16 Σεπτεμβρίου 2026, η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στάθηκε στον χρόνο που χρειάζονται τα παιδιά για να μεγαλώσουν μαζί με άλλους, να συζητήσουν, να διαφωνήσουν και να χρησιμοποιήσουν τη φαντασία τους. Αναφέρθηκε ακόμη και στην ανάγκη να έχουν χρόνο για να βαρεθούν, αντί κάθε κενό να καλύπτεται από μια οθόνη.
Παράλληλα, έθεσε στο επίκεντρο τον σχεδιασμό των ψηφιακών υπηρεσιών: τις λειτουργίες που ενθαρρύνουν τη συνεχή χρήση, την έκθεση σε όλο και πιο ακραίο περιεχόμενο και την αξιοποίηση φωτογραφιών κοριτσιών για τη δημιουργία σεξουαλικοποιημένων εικόνων με τεχνητή νοημοσύνη.
«Οι πλατφόρμες θα πρέπει να μας αποδεικνύουν ότι είναι ασφαλείς», τόνισε, παρουσιάζοντας την κατεύθυνση της νέας ευρωπαϊκής πρωτοβουλίας. Η θέση αυτή συνδέεται με μια επισήμανση του κ. Παπαπροδρόμου: «Οι πλατφόρμες δεν είναι φιλανθρωπικά ιδρύματα που προάγουν τα συμφέροντα του παιδιού». Η προστασία των ανηλίκων χρειάζεται κανόνες για τη λειτουργία τους και έλεγχο της εφαρμογής τους.
Τι προβλέπει η ευρωπαϊκή πρόταση για κάθε ηλικία
Η πρόταση EU KIDS Act, που παρουσίασε η Επιτροπή στις 17 Σεπτεμβρίου, προβλέπει σταδιακή πρόσβαση στα κοινωνικά δίκτυα:
- Κάτω των 13 ετών: απαγόρευση λογαριασμών κοινωνικής δικτύωσης.
- Στα 13 και 14 έτη: περιορισμένοι λογαριασμοί που δημιουργούνται και εποπτεύονται από γονέα ή κηδεμόνα, με περιορισμένες λειτουργίες και ημερήσιο όριο έως μία ώρα.
- Από τα 15 έτη: δυνατότητα αυτόνομου λογαριασμού, με απαιτήσεις ασφαλούς σχεδιασμού για τους ανήλικους χρήστες.
Η πρόταση περιλαμβάνει, επίσης, περιορισμούς σε λειτουργίες όπως η αδιάκοπη κύλιση περιεχομένου και οι ειδοποιήσεις που παρακινούν τα παιδιά να επιστρέφουν στην εφαρμογή, καθώς και προστασία από ανεπιθύμητες επαφές. Προβλέπει επαλήθευση ηλικίας μέσω πιστοποιημένων λύσεων ανεξάρτητων από τις πλατφόρμες.
Ποιος θα ελέγξει αν οι κανόνες εφαρμόζονται;
Ο κ. Παπαπροδρόμου υπενθυμίζει ότι οι πλατφόρμες είχαν ήδη ηλικιακούς περιορισμούς, χωρίς να διασφαλίζουν αποτελεσματικά την τήρησή τους. Θέτει, επίσης, το ζήτημα της εφαρμογής του Κανονισμού για τις Ψηφιακές Υπηρεσίες, του DSA, ο οποίος προβλέπει υποχρεώσεις προστασίας των ανηλίκων. Στο πλαίσιο αυτό, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει εκδώσει κατευθυντήριες γραμμές για ιδιωτικούς λογαριασμούς ως προεπιλογή, ασφαλέστερες προτάσεις περιεχομένου και περιορισμό λειτουργιών που ενθαρρύνουν την υπερβολική χρήση.
Άρα, μετά την απαγόρευση των social media στα παιδιά, τι;
Το ερώτημα αυτό παραμένει χωρίς απάντηση. Η κοινωνία έχει αλλάξει, οι συνήθειές μας, προσωπικές και οικογενειακές, έχουν αλλάξει ενσωματώνοντας τη χρήση των smartphones στην καθημερινότητα. Η απαγόρευση της πρόσβασης στα παιδιά κάτω των 15 ετών στα social media δεν μπορεί να απαντήσει στα ερωτήματα και τα πρακτικά θέματα που θα δημιουργηθούν.
Υπάρχει χρόνος για να στρώσουμε το έδαφος ώστε όταν τεθεί η απαγόρευση να είμαστε έτοιμοι να προσφέρουμε λύσεις στα παιδιά μας; Έχουμε «εκπαιδευτεί» εμείς οι γονείς; Οι καθηγητές, οι άνθρωποι που φροντίζουν τα παιδιά μας, οι παππούδες; Ξέρουμε τι να απαντάμε στα ερωτήματά τους ή είμαστε «έτοιμοι» να μας ξεγελάσουν τα genius στα social media και τις πλατφόρμες παιδιά μας;
Εδώ ο καθένας μας πρέπει να απαντήσει για τον εαυτό του. Αυτό όμως που μπορούμε και πρέπει να κάνουμε ως κοινωνία -και εμείς από τη δική μας πλευρά ως ΜΜΕ με ευθύνη απέναντι στην οικογένεια- είναι να εντείνουμε την προσπάθεια για ενημέρωση.
Μία πρώτη τέτοια προσπάθεια, μία ημερίδα με δωρεάν παρακολούθηση, πραγματοποιείται στις 31 Οκτωβρίου στο Public Συντάγματος. Ελάτε να ενημερωθούμε μαζί για την τεχνητή νοημοσύνη και τις εφαρμογές της και να συνομιλήσουμε με επιστήμονες και ανθρώπους μέσα από την αγορά που μπορεί να μας βοηθήσουν να καταλάβουμε καλύτερα το άμεσο μέλλον.
