Υπάρχει μια φράση που κυκλοφορεί συχνά και κάνει κάθε γονιό να σταματήσει για λίγο: «Το μεγαλύτερο μέρος του χρόνου που θα περάσεις με το παιδί σου σε όλη σου τη ζωή έχει ήδη περάσει μέχρι να γίνει 12 ετών».
Το ακριβές ποσοστό του 75% δεν αποτελεί ένα καθολικά τεκμηριωμένο επιστημονικό μέτρο και εξαρτάται από τον τρόπο με τον οποίο υπολογίζεται ο «χρόνος μαζί». Ωστόσο, η βασική ιδέα πίσω από τη φράση αποτυπώνεται και σε πραγματικά δεδομένα: όσο τα παιδιά μεγαλώνουν, ο καθημερινός χρόνος που περνούν με τους γονείς τους μειώνεται σημαντικά.
Και αυτό δεν συμβαίνει επειδή τα παιδιά αγαπούν λιγότερο την οικογένειά τους. Συμβαίνει επειδή μεγαλώνουν.
Από τα ατελείωτα παιχνίδια στις δικές τους ζωές
Τα πρώτα χρόνια είναι γεμάτα στιγμές που μπορεί να μοιάζουν καθημερινές και συνηθισμένες: το πρωινό μαζί, το παιχνίδι στο πάτωμα, μια βόλτα στην παιδική χαρά, μια ιστορία πριν από τον ύπνο, οι διακοπές, ακόμα και οι μικρές διαδρομές με το αυτοκίνητο.
Κάποια στιγμή, όμως, όλα αυτά αρχίζουν να αλλάζουν.
Το σχολείο γίνεται πιο απαιτητικό, οι φίλοι αποκτούν μεγαλύτερη σημασία, εμφανίζονται νέες δραστηριότητες και ενδιαφέροντα και τα παιδιά αρχίζουν σταδιακά να διεκδικούν περισσότερο την ανεξαρτησία τους.
Τα στοιχεία του American Time Use Survey αποτυπώνουν αυτή την αλλαγή. Το 2021 οι γονείς περνούσαν κατά μέσο όρο περίπου 6,5 ώρες την ημέρα με παιδιά ηλικίας 0-5 ετών, περίπου 5 ώρες με παιδιά 6-12 ετών και περίπου 3,4 ώρες με εφήβους 13-17 ετών.
Η διαφορά είναι ακόμη πιο εμφανής στον ελεύθερο χρόνο και στις δραστηριότητες αναψυχής: από περίπου 1 ώρα και 53 λεπτά την ημέρα με παιδιά 0-5 ετών, ο χρόνος πέφτει περίπου στη 1 ώρα και 24 λεπτά για παιδιά 6-12 ετών και στη 1 ώρα και 24 λεπτά για εφήβους 13-17 ετών.
Και μετά έρχεται η εφηβεία
Η ηλικία των 12 ετών δεν είναι κάποιο «μαγικό όριο». Για κάθε παιδί η μετάβαση είναι διαφορετική.
Είναι όμως περίπου η περίοδος κατά την οποία αρχίζει μια μεγάλη αλλαγή στη σχέση του παιδιού με την οικογένεια. Οι φίλοι, οι παρέες, τα ενδιαφέροντα και η ανάγκη για προσωπικό χώρο αποκτούν ολοένα μεγαλύτερη θέση.
Αυτό είναι φυσιολογικό και υγιές.
Ο στόχος δεν είναι να κρατήσουμε τα παιδιά μικρά για πάντα. Αντίθετα, θέλουμε να τα δούμε να μεγαλώνουν, να αποκτούν αυτοπεποίθηση και να μπορούν κάποια στιγμή να σταθούν μόνα τους.
Απλώς, μέχρι να φτάσει εκείνη η στιγμή, αξίζει να συνειδητοποιήσουμε πόσο πολύτιμες είναι οι μικρές στιγμές που έχουμε σήμερα.
Δεν χρειάζονται ακριβές δραστηριότητες
Το σημαντικότερο δεν είναι να γεμίσετε κάθε Σαββατοκύριακο με εκδρομές, δραστηριότητες και οργανωμένες εξόδους.
Μπορεί να είναι:
- ένα πρωινό όλοι μαζί στην κουζίνα,
- μια βόλτα με ποδήλατο,
- ένα επιτραπέζιο παιχνίδι,
- μια ταινία στον καναπέ,
- μαγείρεμα μαζί,
- μια βόλτα στη θάλασσα,
- ένα παγωτό μετά το σχολείο,
- μια συζήτηση πριν από τον ύπνο.
Αυτό που μένει στα παιδιά δεν είναι απαραίτητα το πόσα χρήματα ξοδέψαμε ή πόσα πράγματα οργανώσαμε. Είναι η αίσθηση ότι ήμασταν πραγματικά εκεί.
Και η έρευνα του Πανεπιστημίου του Τορόντο είναι ενδιαφέρουσα ακριβώς σε αυτό το σημείο: εξετάζοντας τον χρόνο που περνούν οι μητέρες με παιδιά και εφήβους, οι ερευνητές ξεχώρισαν τον χρόνο της πραγματικής αλληλεπίδρασης από την απλή παρουσία στον ίδιο χώρο.
Δεν χρειάζεται να είσαι ο «τέλειος» γονιός
Αυτές οι στατιστικές δεν πρέπει να γίνουν άλλη μία πηγή άγχους για τους γονείς.
Δεν είναι δυνατό ούτε απαραίτητο να περνάμε κάθε λεπτό με τα παιδιά μας.
Οι γονείς εργάζονται, κουράζονται, έχουν υποχρεώσεις και χρειάζονται και οι ίδιοι χρόνο για τον εαυτό τους.
Αυτό που αξίζει να θυμόμαστε είναι κάτι πολύ πιο απλό:
ο χρόνος με τα παιδιά δεν είναι ανεξάντλητος.
Και όσο μεγαλώνουν, αλλάζει μορφή.
Τα παιχνίδια στο πάτωμα μπορεί να γίνουν συζητήσεις στο αυτοκίνητο. Οι οικογενειακές διακοπές μπορεί να δώσουν τη θέση τους σε διακοπές με φίλους. Το «μαμά, έλα να παίξουμε» μπορεί να γίνει ένα μήνυμα στο κινητό: «Μπορείς να έρθεις να με πάρεις;».
Και αυτό είναι μέρος του μεγαλώματος.
Το σημαντικό είναι να είμαστε παρόντες τώρα
Δεν χρειάζεται να μετράμε τα καλοκαίρια ούτε να αγχωνόμαστε αν «χάσαμε» κάποια χρόνια.
Χρειάζεται απλώς να μην περιμένουμε την κατάλληλη στιγμή για να περάσουμε χρόνο μαζί.
Γιατί τελικά η παιδική ηλικία δεν αποτελείται μόνο από τις μεγάλες οικογενειακές στιγμές. Αποτελείται κυρίως από τις μικρές, καθημερινές στιγμές που εκείνη την ώρα μοιάζουν ασήμαντες.
Και είναι ακριβώς αυτές που, χρόνια αργότερα, μπορεί να θυμόμαστε περισσότερο.
