Δεν είναι μόνο οι φωνές που επηρεάζουν ένα παιδί – ακόμη και φαινομενικά αθώες φράσεις μπορούν να αφήσουν αποτύπωμα
«Μην κλαις, δεν έγινε και τίποτα». «Τα άλλα παιδιά δεν κάνουν έτσι». «Είσαι μεγάλο παιδί πια». «Αν συνεχίσεις έτσι, θα φύγω».
Οι περισσότεροι γονείς έχουν πει κάποια από αυτές τις φράσεις κάποια στιγμή. Συνήθως όχι επειδή θέλουν να πληγώσουν το παιδί τους, αλλά επειδή προσπαθούν να το ηρεμήσουν, να το κάνουν να συνεργαστεί ή να το βοηθήσουν να διαχειριστεί μια δύσκολη κατάσταση.
Όμως, σύμφωνα με τους ειδικούς, ο τρόπος με τον οποίο μιλάμε στα παιδιά όταν είναι αναστατωμένα μπορεί να επηρεάσει τον τρόπο με τον οποίο μαθαίνουν να διαχειρίζονται τα συναισθήματά τους.
«Μην κλαις» – μια φράση που δεν βοηθά όσο νομίζουμε
Όταν ένα παιδί κλαίει, ο γονιός συχνά θέλει να σταματήσει γρήγορα το κλάμα.
Το παιδί, όμως, δεν χρειάζεται απαραίτητα να «κόψει» το συναίσθημά του. Χρειάζεται πρώτα να νιώσει ότι κάποιος καταλαβαίνει τι του συμβαίνει.
Αντί για:
«Μην κλαις, δεν είναι τίποτα»
μπορούμε να πούμε:
«Βλέπω ότι στενοχωρήθηκες πολύ. Θες να μου πεις τι έγινε;»
Με αυτόν τον τρόπο δεν επιβραβεύουμε το ξέσπασμα, αλλά δείχνουμε στο παιδί ότι το συναίσθημά του μπορεί να εκφραστεί με ασφάλεια.
«Τα άλλα παιδιά το κάνουν χωρίς πρόβλημα»
Οι συγκρίσεις είναι ένας εύκολος τρόπος για έναν γονιό να προσπαθήσει να παρακινήσει το παιδί.
«Ο φίλος σου κοιμάται μόνος του».
«Η αδερφή σου τρώει τα πάντα».
«Όλα τα παιδιά στην τάξη σου διαβάζουν».
Το μήνυμα που μπορεί να πάρει το παιδί, όμως, είναι διαφορετικό:
«Δεν είμαι αρκετά καλός».
Αντί να συγκρίνουμε το παιδί με κάποιο άλλο, είναι προτιμότερο να συγκρίνουμε την τωρινή συμπεριφορά του με τη δική του προηγούμενη προσπάθεια.
«Θυμάσαι που την προηγούμενη εβδομάδα δυσκολευόσουν και σήμερα κατάφερες να το κάνεις μόνος σου;»
«Είσαι μεγάλο παιδί, δεν πρέπει να φοβάσαι»
Ο φόβος δεν εξαφανίζεται επειδή λέμε σε ένα παιδί ότι «είναι μεγάλο».
Αντίθετα, μπορεί να αισθανθεί ότι δεν επιτρέπεται να φοβάται.
Ειδικά σε μικρότερες ηλικίες, οι φόβοι για το σκοτάδι, τον αποχωρισμό, τους γιατρούς ή νέες καταστάσεις είναι συχνοί.
Μια πιο βοηθητική απάντηση είναι:
«Καταλαβαίνω ότι φοβάσαι. Είμαι εδώ και θα το αντιμετωπίσουμε μαζί».
«Αν δεν έρθεις τώρα, θα φύγω»
Η απειλή εγκατάλειψης μπορεί να κάνει ένα παιδί να υπακούσει άμεσα, όμως δεν είναι ένας τρόπος που βοηθά να δημιουργηθεί αίσθημα ασφάλειας.
Αντί για:
«Φεύγω και θα σε αφήσω εδώ»
μπορούμε να βάλουμε ένα σαφές όριο:
«Πρέπει να φύγουμε τώρα. Θες να βάλεις πρώτα τα παπούτσια σου ή να πάρεις το παιχνίδι σου;»
Το όριο παραμένει. Αυτό που αλλάζει είναι ο τρόπος με τον οποίο το επικοινωνούμε.
«Με απογοήτευσες»
Ακόμη και όταν ένα παιδί έχει κάνει κάτι πραγματικά λάθος, είναι σημαντικό να ξεχωρίζουμε τη συμπεριφορά από το ίδιο το παιδί.
Άλλο:
«Αυτό που έκανες δεν ήταν σωστό».
Και άλλο:
«Με απογοήτευσες».
Στην πρώτη περίπτωση διορθώνουμε μια πράξη. Στη δεύτερη υπάρχει κίνδυνος το παιδί να αισθανθεί ότι απογοήτευσε τον γονιό ως άνθρωπος.
Τι χρειάζεται περισσότερο ένα παιδί από τους γονείς του;
Δεν χρειάζεται ένας γονιός που δεν κάνει ποτέ λάθη.
Χρειάζεται έναν γονιό που μπορεί να αναγνωρίζει το λάθος του και να επανέρχεται.
Αν κάποια στιγμή φωνάξατε ή είπατε κάτι που δεν εννοούσατε, μπορείτε να επιστρέψετε στο παιδί και να πείτε:
«Πριν σου μίλησα απότομα. Ήμουν πολύ εκνευρισμένος, αλλά δεν ήταν σωστό να σου μιλήσω έτσι. Συγγνώμη».
Για ένα παιδί, αυτή η φράση μπορεί να γίνει ένα πολύ σημαντικό μάθημα: οι άνθρωποι κάνουν λάθη, ζητούν συγγνώμη και μπορούν να επανορθώσουν.
