Μια νέα εθνική μελέτη για το πώς το ελληνικό σχολείο αναπτύσσει τις δεξιότητες των παιδιών και των εφήβων από το Νηπιαγωγείο έως το Λύκειο δρομολογεί το Υπουργείο Παιδείας.
Η Πράξη με τίτλο «Εθνική Αξιολόγηση Ανάπτυξης Δεξιοτήτων στην Πρωτοβάθμια και Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση» εντάσσεται στο Τομεακό Πρόγραμμα Ανάπτυξης 2026-2030 και χρηματοδοτείται με 539.400 ευρώ, ενώ δικαιούχος του έργου είναι ο Ειδικός Λογαριασμός του Πανεπιστημίου Πειραιώς.
Στόχος της είναι να αποτυπώσει, με επιστημονικά δεδομένα, σε ποιο βαθμό το ελληνικό εκπαιδευτικό σύστημα καλλιεργεί τις θεμελιώδεις και εγκάρσιες δεξιότητες που θεωρούνται απαραίτητες για τη ζωή, τη μάθηση και την κοινωνία του 21ου αιώνα.
Τι ακριβώς θα εξετάσει η εθνική μελέτη
Η μελέτη θα καλύψει ολόκληρη την εκπαιδευτική διαδρομή των μαθητών.
Από το Νηπιαγωγείο και το Δημοτικό μέχρι το Γυμνάσιο, το Γενικό και το Επαγγελματικό Λύκειο, αλλά και την Ειδική Αγωγή, θα εξεταστεί κατά πόσο τα σημερινά προγράμματα σπουδών συμβάλλουν στην ανάπτυξη βασικών γνώσεων και δεξιοτήτων.
Σύμφωνα με τον σχεδιασμό του έργου, η έρευνα θα επιχειρήσει να δώσει απαντήσεις σε τέσσερα βασικά ερωτήματα:
- ποιες δεξιότητες καλλιεργούνται σήμερα στο ελληνικό σχολείο,
- ποιες ανάγκες αναμένεται να προκύψουν για την περίοδο 2030-2035,
- ποια κενά υπάρχουν ανάμεσα στη σημερινή εκπαίδευση και στις μελλοντικές απαιτήσεις,
- ποιες προτάσεις εκπαιδευτικής πολιτικής μπορούν να προκύψουν μέσα από τα ευρήματα.
Με απλά λόγια, το Υπουργείο επιδιώκει να δημιουργήσει έναν αναλυτικό «χάρτη» των δεξιοτήτων που προσφέρει σήμερα το ελληνικό σχολείο και εκείνων που θα χρειάζονται οι αυριανοί πολίτες.
Θα αξιολογηθούν οι μαθητές;
Όχι.
Ένα σημαντικό στοιχείο της απόφασης είναι ότι δεν προβλέπεται πρωτογενής έρευνα σε μαθητές ή γονείς.
Η συλλογή των δεδομένων θα πραγματοποιηθεί μέσα από εκπαιδευτικούς και στελέχη της εκπαίδευσης, ώστε να αποτυπωθεί η λειτουργία του εκπαιδευτικού συστήματος και η εφαρμογή των προγραμμάτων σπουδών.
Η πρωτογενής ποσοτική έρευνα θα αφορά περίπου 2.350 επαγγελματίες της εκπαίδευσης από ολόκληρη τη χώρα.
Ποιοι θα συμμετάσχουν στην έρευνα
Στη μελέτη προβλέπεται να συμμετέχουν πέντε διαφορετικές ομάδες του εκπαιδευτικού συστήματος:
- εκπαιδευτικοί Νηπιαγωγείου και Δημοτικού,
- εκπαιδευτικοί Γυμνασίων, ΓΕΛ και ΕΠΑΛ,
- εκπαιδευτικοί Ειδικής Αγωγής,
- διευθυντές σχολικών μονάδων,
- Σύμβουλοι Εκπαίδευσης.
Παράλληλα θα πραγματοποιηθούν 50 ποιοτικές συνεντεύξεις και πέντε ομάδες εστιασμένης συζήτησης με στελέχη της εκπαίδευσης, εμπειρογνώμονες και κοινωνικούς εταίρους.
Με αυτόν τον τρόπο, η μελέτη θα επιχειρήσει να συνδυάσει ποσοτικά και ποιοτικά δεδομένα για μια πιο ολοκληρωμένη εικόνα του ελληνικού σχολείου.
Γιατί μπαίνει στο επίκεντρο η περίοδος 2030-2035
Η νέα μελέτη δεν περιορίζεται στη σημερινή πραγματικότητα.
Ένα σημαντικό μέρος του έργου θα αφορά την καταγραφή των δεξιοτήτων που αναμένεται να αποκτήσουν μεγαλύτερη σημασία τα επόμενα χρόνια, με ορίζοντα το 2030 και το 2035.
Στο πλαίσιο αυτό θα μελετηθούν διεθνείς τάσεις, σύγχρονες εκπαιδευτικές πρακτικές και παραδείγματα άλλων χωρών, ώστε να εντοπιστούν έγκαιρα οι αλλαγές που μπορεί να χρειαστεί το ελληνικό εκπαιδευτικό σύστημα.
Προβλέπεται μάλιστα διεθνής συγκριτική μελέτη με 10 χώρες, καθώς και ειδική έκθεση για τις αναδυόμενες απαιτήσεις σε δεξιότητες.
Τι σχέση έχει με τις διεθνείς αξιολογήσεις PISA και ICILS
Η ανάγκη για την εκπόνηση της μελέτης συνδέεται και με τα ευρήματα διεθνών αξιολογήσεων που εξετάζουν τις επιδόσεις και τις δεξιότητες των μαθητών.
Στην απόφαση γίνεται αναφορά στα αποτελέσματα της PISA 2022, αλλά και στη συμμετοχή της Ελλάδας στην έρευνα ICILS 2023 για τον ψηφιακό γραμματισμό.
Η λογική του έργου είναι ότι οι δεξιότητες των μαθητών δεν διαμορφώνονται μόνο στα τελευταία σχολικά χρόνια, αλλά οικοδομούνται σταδιακά από το Νηπιαγωγείο έως την ολοκλήρωση της Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης.
Γι’ αυτό η νέα μελέτη αντιμετωπίζει το ελληνικό σχολείο ως μια ενιαία εκπαιδευτική διαδρομή και όχι ως ξεχωριστές βαθμίδες.
Τι θα παραδώσει το Πανεπιστήμιο Πειραιώς
Το έργο περιλαμβάνει σειρά επιστημονικών παραδοτέων που θα αποτελέσουν τη βάση για τις μελλοντικές αποφάσεις του Υπουργείου.
Μεταξύ αυτών προβλέπονται:
- μεθοδολογικός οδηγός και εργαλεία έρευνας,
- διαγνωστική έκθεση για την υφιστάμενη κατάσταση,
- διεθνής συγκριτική έκθεση,
- έκθεση για τις μελλοντικές δεξιότητες,
- γεωγραφική αποτύπωση των ευρημάτων σε όλη τη χώρα,
- ανάλυση των κενών και των αναγκών,
- σχέδιο προτάσεων εκπαιδευτικής πολιτικής,
- βάση δεδομένων εθνικών και περιφερειακών δεικτών,
- ψηφιακό διαδραστικό εργαλείο ανοικτής πρόσβασης.
Προβλέπεται επίσης η παρουσίαση των αποτελεσμάτων σε ειδική ημερίδα και η δημιουργία υλικού ενημέρωσης για την εκπαιδευτική κοινότητα.
Πότε ξεκινά και πότε ολοκληρώνεται
Η επίσημη Πράξη προβλέπει έναρξη του έργου στις 20 Οκτωβρίου 2026 και ολοκλήρωση στις 19 Δεκεμβρίου 2027.
Μέχρι τότε αναμένεται να συγκεντρωθούν, να αναλυθούν και να παρουσιαστούν τα δεδομένα που θα αποτυπώνουν την εικόνα της ανάπτυξης δεξιοτήτων σε ολόκληρο το ελληνικό σχολικό σύστημα.
Για τις οικογένειες και τους εκπαιδευτικούς, το σημαντικό στοιχείο είναι ότι η συγκεκριμένη δράση δεν αποτελεί νέα εξέταση ή αξιολόγηση των μαθητών, αλλά μια εθνική επιστημονική μελέτη που θα εξετάσει το ίδιο το εκπαιδευτικό σύστημα και τον τρόπο με τον οποίο καλλιεργούνται οι δεξιότητες από τις πρώτες σχολικές ηλικίες έως το Λύκειο.
