Η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν ανακοίνωσε από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ένα νέο, αυστηρό πλαίσιο για την παρουσία των παιδιών στα social media. Η Ελλάδα κινείται ήδη προς την ίδια κατεύθυνση, με την απαγόρευση της πρόσβασης για παιδιά κάτω των 15 ετών από την 1η Ιανουαρίου 2027. Αρκούν, όμως, τα ηλικιακά όρια;
Ως μέλη δημοσιογραφικής αποστολής στο Στρασβούργο, ακούσαμε από πρώτο χέρι την Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν να τοποθετεί την προστασία των παιδιών από τα social media ψηλά στην ευρωπαϊκή ατζέντα.
Από το βήμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, κατά την ομιλία της για την Κατάσταση της Ένωσης, η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής ανακοίνωσε ότι η Κομισιόν θα προτείνει την ευρωπαϊκή Πράξη για τα Παιδιά, το λεγόμενο KidS Act. Πρόκειται για ένα πλαίσιο με διαφορετικούς κανόνες ανάλογα με την ηλικία του παιδιού.
Η ίδια εξήγησε ότι κάθε ηλικιακή ομάδα έχει διαφορετικές ανάγκες και ευαισθησίες και, επομένως, χρειάζεται διαφορετικό επίπεδο προστασίας.
Τι προβλέπει η ευρωπαϊκή πρόταση
Σύμφωνα με όσα ανακοίνωσε η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν:
Τα παιδιά κάτω των 13 ετών δεν θα έχουν πρόσβαση στα social media.
Από τα 13 έως τα 15 έτη δεν θα επιτρέπονται προσωπικοί λογαριασμοί. Θα μπορούν να δημιουργούνται μόνο ειδικοί λογαριασμοί υπό την επίβλεψη γονέα ή κηδεμόνα, με περιορισμένες λειτουργίες και μέγιστο χρόνο χρήσης τη μία ώρα ημερησίως.
Για τους εφήβους από 15 έως 18 ετών, οι πλατφόρμες θα είναι υποχρεωμένες να εφαρμόζουν ασφαλή σχεδιασμό.
Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής αναφέρθηκε ακόμη στις εθιστικές λειτουργίες των εφαρμογών, στην προώθηση ολοένα πιο ακραίου περιεχομένου και στη χρήση φωτογραφιών ανήλικων κοριτσιών για τη δημιουργία σεξουαλικοποιημένων εικόνων μέσω τεχνητής νοημοσύνης.
Η σημαντικότερη αλλαγή, ωστόσο, αφορά την ευθύνη των ίδιων των εταιρειών.
«Αντιστρέφουμε το βάρος της απόδειξης. Οι πλατφόρμες θα πρέπει πλέον να μας αποδεικνύουν ότι είναι ασφαλείς», ανέφερε η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, προσθέτοντας ότι η Ευρώπη αποφασίζει τους κανόνες της και όχι οι τεχνολογικοί κολοσσοί.
Η διατύπωση έχει ιδιαίτερη σημασία. Μέχρι σήμερα, μεγάλο μέρος της ευθύνης μεταφερόταν στους γονείς, οι οποίοι καλούνταν να ελέγχουν τη χρήση, να ενεργοποιούν ρυθμίσεις ασφαλείας και να προσπαθούν να παρακολουθούν ένα ψηφιακό περιβάλλον που αλλάζει συνεχώς. Η νέα ευρωπαϊκή προσέγγιση μεταφέρει μεγαλύτερο μέρος της υποχρέωσης στις πλατφόρμες που σχεδιάζουν τα προϊόντα και τους αλγορίθμους.
Η Ελλάδα προχωρά στην απαγόρευση για τους κάτω των 15
Η Ελλάδα έχει ήδη ανακοινώσει ότι από την 1η Ιανουαρίου 2027 θα απαγορεύεται η πρόσβαση στα social media για παιδιά κάτω των 15 ετών.
Το μέτρο ανακοινώθηκε τον Απρίλιο του 2026 από τον Κυριάκο Μητσοτάκη και επαναβεβαιώθηκε στη συνέντευξη Τύπου της ΔΕΘ. Ο πρωθυπουργός υποστήριξε ότι ο περιορισμός της πρόσβασης των ανηλίκων, ιδιαίτερα σε πλατφόρμες που χρησιμοποιούν εθιστικούς αλγορίθμους, αποτελεί μέτρο το οποίο υποστηρίζεται από μεγάλο μέρος της κοινωνίας και κυρίως από τους γονείς.
Σε συνέντευξή του στο Infokids, είχε εξηγήσει ότι οι πλατφόρμες θα κληθούν να διασταυρώνουν την ηλικία των χρηστών με τη βοήθεια των διαθέσιμων ψηφιακών εργαλείων, χωρίς να αποκτούν πρόσβαση στα προσωπικά στοιχεία του παιδιού.
Όπως είχε επισημάνει, η συζήτηση δεν αφορά την απομάκρυνση των παιδιών από την τεχνολογία. Αφορά κυρίως τον περιορισμό των εθιστικών μηχανισμών, του αδιάκοπου scrolling και ενός επιχειρηματικού μοντέλου που βασίζεται στην όσο το δυνατόν μεγαλύτερη παραμονή του χρήστη στην οθόνη.
Αρκεί μια απαγόρευση;
Η αποδοχή του προβλήματος είναι πλέον ευρεία. Γονείς και εκπαιδευτικοί βλέπουν καθημερινά τις συνέπειες της υπερβολικής χρήσης, ενώ ακόμη και παιδιά και έφηβοι περιγράφουν την πίεση της συνεχούς σύνδεσης, της σύγκρισης, των σχολίων και της ανάγκης να είναι μονίμως παρόντες.
Οι ηλικιακοί περιορισμοί, όμως, δεν μπορούν από μόνοι τους να λύσουν το πρόβλημα. Η αποτελεσματικότητά τους θα εξαρτηθεί από τον τρόπο επαλήθευσης της ηλικίας, την προστασία των προσωπικών δεδομένων, τον έλεγχο των πλατφορμών και τις κυρώσεις σε περίπτωση παραβίασης.
Παράλληλα, απαιτείται ουσιαστική εκπαίδευση παιδιών, γονέων και εκπαιδευτικών. Οι οικογένειες χρειάζονται πρακτικά εργαλεία, ενημέρωση και υποστήριξη για να θέτουν όρια, να αναγνωρίζουν τους κινδύνους και να συζητούν με τα παιδιά χωρίς η συζήτηση να περιορίζεται σε απαγορεύσεις.
Το πιο κρίσιμο βήμα αφορά, πάντως, τις ίδιες τις πλατφόρμες. Ο ασφαλής σχεδιασμός, η κατάργηση εθιστικών λειτουργιών για ανήλικους χρήστες, ο περιορισμός των αλγοριθμικών προτάσεων και η άμεση αντιμετώπιση επιβλαβούς περιεχομένου δεν μπορούν να παραμένουν προαιρετικές επιλογές.
Η Ευρώπη δείχνει ότι προετοιμάζεται να περάσει από τις συστάσεις στους δεσμευτικούς κανόνες. Μένει να φανεί πόσο γρήγορα θα ολοκληρωθεί η σχετική νομοθεσία, πώς θα εφαρμοστεί από τις πλατφόρμες και αν τα νέα μέτρα θα μπορούν πράγματι να προστατεύσουν τα παιδιά σε ένα ψηφιακό περιβάλλον που εξελίσσεται ταχύτερα από τη νομοθεσία.
