ΑΝΤΑΠΟΚΡΙΣΗ ΣΤΡΑΣΒΟΥΡΓΟ
Μία στις πέντε γυναίκες στην Ένωση έχουν υποστεί σεξουαλική βία και μία στις είκοσι έχουν βιαστεί, με χρήση βίας, ενώ η πλειοψηφία των περιστατικών δεν καταγγέλλεται λόγω ντροπής ή φόβου.
Με συντριπτική πλειοψηφία εγκρίθηκε χθες 28 Απριλίου στο ευρωκοινοβούλιο έκθεση που καλεί τα κράτη μέλη που εξακολουθούν να στηρίζονται σε ορισμούς του βιασμού με βάση τη χρήση βίας ή εξαναγκασμού, να εναρμονίσουν τη νομοθεσία τους με τα διεθνή πρότυπα – συμπεριλαμβανομένης της Σύμβασης της Κωνσταντινούπολης, η οποία κυρώθηκε από την ΕΕ το 2023. Παράλληλα, τα μέλη του ευρωκοινοβουλίου ζητούν επαρκή στήριξη και προστασία για τα θύματα και τους επιζώντες σε ολόκληρη την ΕΕ. Το Κοινοβούλιο υπογραμμίζει ότι η σιωπή, η έλλειψη αντίστασης, η απουσία ρητής άρνησης, η προηγούμενη συναίνεση, η προγενέστερη σεξουαλική συμπεριφορά ή οποιαδήποτε υφιστάμενη ή προηγούμενη σχέση δεν πρέπει να ερμηνεύονται ως συναίνεση.
Ελεονώρα Μελέτη στην Ολομέλεια: «Η σιωπή δεν είναι συναίνεση»!
Η Ελεονώρα Μελέτη, ευρωβουλευτής της Νέας Δημοκρατία, καταχειροκροτήθηκε στην Ολομέλεια του Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο μετά από μια ομιλία-γροθιά για την ανάγκη άμεσης θέσπισης κοινού ευρωπαϊκού ορισμού του βιασμού με βάση τη συναίνεση. Με λόγο αιχμηρό και βαθιά ανθρώπινο, η κ. Μελέτη ανέδειξε πως η ακινησία δεν είναι συναίνεση, η σιωπή δεν είναι αποδοχή και πως ο φόβος δεν μπορεί να ερμηνεύεται ως συγκατάθεση. Τόνισε ότι ο βιασμός δεν κρίνεται από μώλωπες, κραυγές ή «αντίσταση», αλλά από το αν υπήρξε ελεύθερη, σαφής και πραγματική συναίνεση. Η παρέμβασή της προκάλεσε έντονη συγκίνηση στην αίθουσα και απέσπασε θερμό χειροκρότημα από ευρωβουλευτές διαφορετικών πολιτικών ομάδων. Η Ελεονώρα Μελέτη κάλεσε την Ευρώπη να σταθεί στο ύψος των αξιών της, προστατεύοντας ουσιαστικά τα θύματα και στέλνοντας ξεκάθαρο μήνυμα μηδενικής ανοχής στη σεξουαλική βία.
Έλενα Κουντουρά στην Ολομέλεια: «Το σεξ χωρίς συναίνεση είναι βιασμός»
Υπέρ της άμεσης νομοθετικής πρότασης από την Κομισιόν που θα ορίζει τον βιασμό με βάση την απουσία συναίνεσης στην Ευρωπαϊκή Ένωση, τάχθηκε η Ευρωβουλευτής του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ Έλενα Κουντουρά, μιλώντας στην Ολομέλεια του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου στο Στρασβούργο. Απευθυνόμενη προς την Επίτροπο Ισότητας Χατζά Λαμπίμπ, η Έλενα Κουντουρά τόνισε ότι σχεδόν μία στις πέντε γυναίκες στην Ένωση έχουν υποστεί σεξουαλική βία και μία στις είκοσι έχουν βιαστεί, με χρήση βίας, ενώ η πλειοψηφία των περιστατικών δεν καταγγέλλεται λόγω ντροπής ή φόβου.
Σε πολλά ευρωπαϊκά κράτη ο ορισμός του βιασμού απαιτεί την απόδειξη βίας ή αντίστασης. Αυτό δημιουργεί κενά προστασίας και μένουν εκτός νομικής κάλυψης πραγματικές περιπτώσεις βιασμού, τόνισε η Έλενα Κουντουρά. Όπως ανέφερε, η διαφορετική αντιμετώπιση στα κράτη-μέλη, αφήνει απροστάτευτα θύματα στα οποία έχουν χορηγηθεί χημικές ουσίες με σκοπό την αποδυνάμωση της αντίστασής τους ή την απώλεια συνείδησης. Αφήνει απροστάτευτα θύματα, επειδή ο δράστης βρίσκεται σε θέση ισχύος και αυτά λόγω φόβου παραλύουν, παγώνουν και δεν μπορούν να αντισταθούν.
Η Έλενα Κουντουρά τόνισε κατηγορηματικά ότι το σεξ χωρίς συναίνεση είναι βιασμός. «Μόνο το ναι σημαίνει ναι».
Νέο νομικό πλαίσιο για τον βιασμό στην Ευρωπαϊκή Ένωση
Οι ευρωβουλευτές επισημαίνουν ότι η συναίνεση πρέπει να αξιολογείται εντός του εκάστοτε πλαισίου, συμπεριλαμβανομένων των περιπτώσεων που αφορούν βία, απειλή, κατάχρηση εξουσίας, φόβο, εκφοβισμό, κατάσταση απώλειας συνείδησης, μέθη, υποβολή σε χημικές ουσίες, ύπνο, ασθένεια, αναπηρία ή άλλη κατάσταση ευαλωτότητας. Υπογραμμίζουν ότι οι τραυματικές αντιδράσεις (όπως το «πάγωμα» ή η «παραίτηση») πρέπει να αποτυπώνονται στη νομοθεσία και τη δικαστική πρακτική και επαναλαμβάνουν την έκκλησή τους να προστεθεί η έμφυλη βία στον κατάλογο ποινικών αδικημάτων υπό το δίκαιο της ΕΕ.
Προσέγγιση με επίκεντρο το θύμα
Το Κοινοβούλιο υπογραμμίζει ότι για τον βιασμό, μόνο μία νομοθεσία με βάση τη συναίνεση μπορεί να διασφαλίσει ουσιαστική δυνατότητα προσφυγής στη δικαιοσύνη. Οι ευρωβουλευτές ζητούν μια διαθεματική και θυματοκεντρική προσέγγιση, η οποία να περιλαμβάνει άμεση ιατρική φροντίδα, σεξουαλική και αναπαραγωγική υγειονομική περίθαλψη, ασφαλή και νόμιμη άμβλωση, μετατραυματική περίθαλψη, ψυχολογική υποστήριξη και νομική συνδρομή. Ζητούν επίσης δωρεάν εξειδικευμένες υπηρεσίες υποστήριξης, συμπεριλαμβανομένων κέντρων αντιμετώπισης κρίσεων που λειτουργούν σε 24ωρη βάση και παρέχουν ιατρική, ψυχολογική και νομική στήριξη.
Κατάρτιση, εκπαίδευση και ευαισθητοποίηση
Η έκθεση ζητά την καθιέρωση τακτικής και εξειδικευμένης υποχρεωτικής κατάρτισης για επαγγελματίες που είναι πιθανό να έρθουν σε επαφή με θύματα βιασμού, μεταξύ των οποίων και αστυνομικοί, δικαστές, εισαγγελείς, δικηγόροι, επαγγελματίες υγείας και εργαζόμενοι στην πρώτη γραμμή. Οι ευρωβουλευτές καλούν την Επιτροπή να παρουσιάσει εντός του 2026 τις κατευθυντήριες γραμμές της ΕΕ για μια ολοκληρωμένη διαπαιδαγώγηση για τη σεξουαλικότητα και τις σχέσεις, καθώς και για εκστρατείες ευαισθητοποίησης σε επίπεδο ΕΕ σχετικά με τη συναίνεση, τις διαπροσωπικές σχέσεις, τη σεξουαλική ακεραιότητα και τη σωματική αυτονομία, καθώς και για την αποδόμηση μύθων γύρω από τον βιασμό, το περιεχόμενο που υπονομεύει την έμφυλη ισότητα και την διαδικτυακή προπαγάνδα που προωθεί στερεοτυπικές και μισογυνικές αντιλήψεις («incels»).
«Η συγκυρία είναι με το μέρος μας»
Η εισηγήτρια της Επιτροπής Πολιτικών Ελευθεριών Evin Incir (Σοσιαλιστές, Σουηδία) δήλωσε: «Είναι τόσο ηθικά όσο και νομικά απαράδεκτο το γεγονός ότι οι γυναίκες δεν προστατεύονται σε ολόκληρη την ΕΕ από νόμους με την αρχή ‘μόνο το ναι σημαίνει ναι’. Εδώ και χρόνια ζητάμε έναν κοινό ευρωπαϊκό ορισμό του βιασμού και, παρότι το Συμβούλιο απέτρεψε την υιοθέτησή του στο πλαίσιο της οδηγίας για την καταπολέμηση της βίας κατά των γυναικών, ολοένα και περισσότερες κυβερνήσεις αναγνωρίζουν την ανάγκη μίας τέτοιας προσέγγισης — από το 2023, η Γαλλία, η Φινλανδία, το Λουξεμβούργο και η Ολλανδία έχουν θεσπίσει σχετική νομοθεσία. Η συγκυρία είναι με το μέρος μας: ήρθε η ώρα να θεσπίσουμε έναν κοινό ευρωπαϊκό ορισμό του βιασμού με βάση την απουσία ελεύθερης και ανακλητής συναίνεσης».
Η εισηγήτρια της Επιτροπής Δικαιωμάτων των Γυναικών Joanna Scheuring-Wielgus (Σοσιαλιστές, Πολωνία) δήλωσε: «Μία στις τρεις γυναίκες στην ΕΕ έχει υποστεί έμφυλη βία. Μία στις είκοσι, έχει υπάρξει θύμα βιασμού. Χάρη στο θάρρος γυναικών όπως η Gisèle Pelicot, οι φωνές που ζητούν δράση, πυκνώνουν. Ωστόσο, γνωρίζουμε ότι στις κοινωνίες μας υπάρχουν αμέτρητα θύματα, πολλά από τα οποία δεν θα βρουν ποτέ δικαίωση. Το Κοινοβούλιο υψώνει την φωνή του υπέρ της δικαιοσύνης, καλώντας την Επιτροπή να προτείνει νομοθεσία, ώστε να μπορέσουμε να βελτιώσουμε ουσιαστικά την κατάσταση που βιώνουν οι γυναίκες και να υπερβούμε παρωχημένους νόμους προκειμένου να διασφαλίσουμε το ίδιο επίπεδο προστασίας σε ολόκληρη την ΕΕ».
