10 ερωτήσεις που κάθε έφηβος θέλει να κάνει για το σεξ και την αντισύλληψη

Με αφορμή τη σημερινή Παγκόσμια Ημέρα Αντισύλληψης συγκεντρώσαμε τα συχνότερα και πιο φλέγοντα ερωτήματα εφήβων για το ζήτημα αυτό που τόσο τους απασχολεί, στα οποία απάντηση δίνει ο ειδικός παιδογυναικολόγος Παντελής Τσιμάρης (*).

1. Επιτρέπεται να κάνω σεξ όταν έχω περίοδο;
Πρέπει να αποφεύγεται το σεξ στην περίοδο (έμμηνο ρύση) διότι εγκυμονεί κινδύνους για νοσήματα όπως η ενδομητρίωση και οι λοιμώξεις των έσω γεννητικών οργάνων.

2. Μπορεί να μείνω έγκυος ακόμα και την πρώτη φορά;
Παρόλο που είναι εξαιρετικά σπάνιο δεν είναι απίθανο να συμβεί. Προτιμότερο είναι να γίνεται χρήση κάποιας αντισυλληπτικής μεθόδου και ευκολότερη φαίνεται να είναι η χρήση του ανδρικού προφυλακτικού.

3. Πόσες φορές μπορώ να χρησιμοποιήσω ένα προφυλακτικό;
Το προφυλακτικό πρέπει να χρησιμοποιείται από την αρχή της σεξουαλικής πράξης και πρέπει να αλλάζει αμέσως μετά την εκσπερμάτιση του άρρενος συντρόφου. Σε περίπτωση συνέχισης / επανέναρξης της επαφής απαιτείται ΑΜΕΣΗ τοποθέτηση νέου αχρησιμοποίητου προφυλακτικού.

4. Θα πονέσω την πρώτη φορά που θα κάνω έρωτα;
Είναι αρκετά συχνό σύμπτωμα το ήπιο άλγος κατά την έναρξη των επαφών αλλά δεν είναι απαραίτητο ότι θα συμβεί. Πολλές φορές, με την βοήθεια και του συντρόφου, μπορεί ο πόνος να είναι ηπιότατος, ανεπαίσθητος έως και μη διακριτός.

5. Αν απέχω από το σεξ τις «επικίνδυνες» ημέρες, μπορώ να νιώθω ασφαλής;
Αποτελεί σίγουρα μια «αντισυλληπτική μέθοδο» η αποχή από το σεξ τις «επικίνδυνες» ημέρες ΑΛΛΑ υπάρχουν δύο μεγάλα προβλήματα. Πρώτον είναι δύσκολο να υπολογισθούν από την έφηβη οι «επικίνδυνες» ημέρες, ειδικά επειδή συχνότατα υπάρχει αστάθεια στην διάρκεια του κύκλου. Δεύτερον ο ορθός υπολογισμός των επικίνδυνών ημερών δεν αποκλείει την σύλληψη στις υπόλοιπες ημέρες εφόσον επισυμβεί πρώιμη ή καθυστερημένη ωοθυλακιορρηξία. Δεν πρέπει να στηρίζεται αποκλειστικά σε αυτή την αντισυλληπτική μέθοδο μια έφηβη κοπέλα.

6. Αν ο φίλος μου «τραβιέται» πριν την εκσπερμάτιση, μπορώ να είμαι σίγουρη;
Η απόσυρση του συντρόφου πριν την εκσπερμάτιση αποτελεί την πλέον επικίνδυνη – επισφαλή αντισυλληπτική μέθοδο. Απαιτεί ιδιαίτερη προσοχή και εμπειρία του άρρενος συντρόφου. Μετά την εκσπερμάτιση συχνά ακολουθεί επόμενη επαφή στην οποία μεγιστοποιείται ο κίνδυνος ανεπιθύμητης εγκυμοσύνης.

7. Να πάρω το χάπι της επόμενης ημέρας ως λύση επείγουσας αντισύλληψης;
Το χάπι της επόμενης ημέρας αποτελεί την πλέον γνωστή μέθοδο επείγουσας αντισύλληψης αλλά δεν θα πρέπει να αποτελεί μέθοδο αντισύλληψης σε χρόνια βάση. Η χρήση του πρέπει να περιορίζεται στις περιπτώσεις εκείνες όπου υπάρχει διαπιστωμένη αποτυχία της εφαρμοζόμενης αντισυλληπτικής μεθόδου («σπάσιμο» του προφυλακτικού, αποτυχία έγκαιρης απόσυρσης του άρρενος προ της εκσπερμάτωσης, μη λήψη περισσοτέρων από 2 συνεχόμενων αντισυλληπτικών δισκίων σε έναν καταμήνιο κύκλο, κ.α.). Η λήψη του χαπιού της επόμενης ημέρας, έχει κατά περιόδους δαιμονοποιηθεί και του έχουν αποδοθεί φοβερές και τρομερές παρενέργειες. Δεν επιφέρει κανένα απολύτως πρόβλημα στον καταμήνιο κύκλο της λήπτριας και είναι ιδιαίτερα ασφαλής μέθοδος. Παροδικά μπορεί να παρατηρηθεί μια σταγονοειδής κολπική αιμόρροια αλλά και αυτή τελειώνει με την έλευση της εμμήνου ρύσεως. Το χάπι αυτό εμπεριέχει μια ποσότητα ανδρογόνου (ορμόνης) και δεν χρειάζεται ιατρική συνταγή πριν την λήψη του. Η επαναλαμβανόμενη συχνή χρήση του καταδεικνύει, όπως προαναφέρθηκε, την ανάγκη εφαρμογής μιας επιτυχέστερης αντισυλληπτικής μεθόδου σε σχέση με την ήδη εφαρμοζόμενη. Το χάπι της επόμενης ημέρας αποτελεί επικουρική και όχι κύρια μέθοδο αντισύλληψης.

8. Ποια είναι η κατάλληλη ηλικία για να ξεκινήσει ένα κορίτσι τα αντισυλληπτικά χάπια;
Η έναρξη της σεξουαλικής δραστηριότητας μίας έφηβης θα ήταν ιδανικό να συνδυαστεί με την έναρξη λήψης των αντισυλληπτικών δισκίων (ΑΔ). Τα ΑΔ μπορούν να χορηγηθούν με ασφάλεια αμέσως μετά την εμμηναρχή (έναρξη της εμμήνου ρύσεως) αρκεί να προηγηθεί η λήψη ενός ενδελεχούς ατομικού και οικογενειακού ιστορικού, και η μέτρηση της αρτηριακής πίεσης, από έναν επαγγελματία υγείας. Σε επιλεγμένες περιπτώσεις, προ της ενάρξεως λήψης των ΑΔ, πρέπει να διενεργείται εργαστηριακός έλεγχος αίματος. Στο σημείο αυτό αξίζει να τονισθεί ότι τα ΑΔ δεν πρέπει να αποτελούν την μοναδική αντισυλληπτική μέθοδο στην εφηβεία.

9. Ποια είναι η καταλληλότερη μέθοδος αντισύλληψης για έναν/μια έφηβο;
Η καταλληλότερη μέθοδος αντισύλληψης για την εφηβική περίοδο είναι αυτή στην οποία ο/η έφηβος εκδηλώνουν την μέγιστη συμμορφωσιμότητα, ταυτόχρονα με την μεγαλύτερη δυνατή ασφάλεια. Το ανδρικό προφυλακτικό πέραν της αντισύλληψης προσφέρει μοναδική προστασία και από τα σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα (ΣΜΝ). Δυστυχώς στην εφηβική περίοδο έχει αποδειχθεί μεγάλο ποσοστό λανθασμένης εφαρμογής του προφυλακτικού και υψηλό ποσοστό αποτυχίας στην αντισύλληψη. Ιδανικός συνδυασμός αντισυλληπτικών μεθόδων έχει προταθεί από την Ελληνική Εταιρεία Παιδικής & Νεανικής Γυναικολογίας, σύμφωνα με την οποία, στα πρώτα χρόνια της σεξουαλικής ζωής των εφήβων, πρέπει να χρησιμοποιείται το ανδρικό προφυλακτικό (προστασία από τα ΣΜΝ) και το ΑΔ (προστασία από ανεπιθύμητη εγκυμοσύνη) ταυτόχρονα.

10. Αν τελικά προκύψει ανεπιθύμητη εγκυμοσύνη τι θα πρέπει να κάνω;
Η κύηση στην εφηβεία αποτελεί μια ιδιαίτερα τραυματική εμπειρία για την έφηβη αλλά και για το περιβάλλον της. Αδιαμφισβήτητα, των αποφάσεων για αυτή την κύηση, πρέπει να προηγείται μια συμβουλευτική, υποστηρικτική και ενημερωτική διαδικασία από μία ομάδα γιατρών στην οποία περιλαμβάνεται εξειδικευμένος παιδογυναικολόγος, ψυχολόγος, γενετιστής και εφηβίατρος. Στην διαδικασία αυτή ο ρόλος και η ενεργός συμμετοχή των γονέων είναι πρωταρχικής σημασίας.

(*) Οι παραπάνω απαντήσεις δόθηκαν από τον Δρ. Παντελή Α. Τσίμαρη, ειδικό παιδογυναικολόγο, IFEPAG fellow. Μέλος: της Διεθνούς Εταιρείας Παιδικής & Εφηβικής Γυναικολογίας (FIGIJ), της Ευρωπαϊκής Εταιρείας Παιδικής & Εφηβικής Γυναικολογίας (EURAPAG) και της Ελληνικής Εταιρείας Παιδικής & Νεανικής Γυναικολογίας. Επιστημονικός Συνεργάτης Τμήματος Παιδικής – Εφηβικής Γυναικολογίας ΠΑΙΔΩΝ ΜΗΤΕΡΑ