Νέα δεδομένα για την έκθεση των παιδιών σε χημικές ουσίες φέρνει στο φως πιλοτική επιστημονική μελέτη, στην οποία οι ερευνητές εντόπισαν υψηλότερες συγκεντρώσεις 19 ουσιών στα νεογιλά δόντια παιδιών με αυτισμό, σε σύγκριση με παιδιά χωρίς τη συγκεκριμένη διάγνωση.
Οι επιστήμονες προσπαθούν εδώ και χρόνια να κατανοήσουν τους παράγοντες που σχετίζονται με τον αυτισμό, μια νευροαναπτυξιακή κατάσταση με σύνθετη αιτιολογία. Η γενετική φαίνεται να διαδραματίζει σημαντικό ρόλο, ενώ παράλληλα μελετάται η πιθανή συμβολή περιβαλλοντικών παραγόντων, μεταξύ των οποίων η έκθεση σε ορισμένες χημικές ουσίες.
Μέχρι σήμερα, ωστόσο, δεν έχει αποδειχθεί ότι κάποια συγκεκριμένη χημική ουσία προκαλεί αυτισμό. Τα νέα ευρήματα προσθέτουν στοιχεία στην επιστημονική έρευνα, χωρίς να τεκμηριώνουν σχέση αιτίας και αποτελέσματος.
Η μελέτη δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Neurotoxicology and Teratology και αξιοποίησε μια διαφορετική προσέγγιση για την εκτίμηση της έκθεσης των παιδιών σε χημικές ενώσεις: την ανάλυση των νεογιλών δοντιών.
Γιατί οι επιστήμονες εξέτασαν τα νεογιλά δόντια
Οι εξετάσεις αίματος και ούρων χρησιμοποιούνται συχνά για την ανίχνευση χημικών ουσιών στον οργανισμό. Ωστόσο, τα αποτελέσματά τους συνήθως αποτυπώνουν την έκθεση σε σχετικά περιορισμένο χρονικό διάστημα.
Αντίθετα, τα δόντια σχηματίζονται σταδιακά και μπορούν να διατηρήσουν ίχνη ουσιών που υπήρχαν στον οργανισμό κατά τη διάρκεια της ανάπτυξής τους. Έτσι, η ανάλυσή τους μπορεί να προσφέρει πληροφορίες για την έκθεση σε διαφορετικές περιόδους της πρώιμης ζωής.
«Τα δόντια αποτυπώνουν την έκθεση που συσσωρεύεται σε μεγάλα χρονικά διαστήματα», εξήγησε η Lynne Heilbrun, επιστήμονας περιβάλλοντος στο Πανεπιστήμιο του Τέξας στο Σαν Αντόνιο και πρώτη συγγραφέας της μελέτης. Όπως σημείωσε, τα δείγματα αίματος και ούρων καταγράφουν την έκθεση σε συγκεκριμένες χρονικές στιγμές, γι’ αυτό και οι δύο μέθοδοι μπορούν να συμπληρώνουν η μία την άλλη.
Τα νεογιλά δόντια αρχίζουν να σχηματίζονται πριν από τη γέννηση και συνεχίζουν να αναπτύσσονται κατά τα πρώτα χρόνια της ζωής. Επομένως, μπορούν να συμβάλουν στην ανασύσταση μέρους της έκθεσης ενός παιδιού σε χημικές ουσίες κατά την προγεννητική περίοδο και την πρώιμη παιδική ηλικία.
Τι εξέτασε η νέα μελέτη για τον αυτισμό
Οι ερευνητές ανέλυσαν νεογιλά δόντια από 38 παιδιά, τα οποία παραχώρησαν οι οικογένειές τους. Από αυτά, τα 22 είχαν διαγνωστεί με αυτισμό, ενώ τα υπόλοιπα 16 αποτέλεσαν την ομάδα ελέγχου.
Για την ανάλυση χρησιμοποιήθηκαν εξειδικευμένες εργαστηριακές τεχνικές, μεταξύ των οποίων δισδιάστατη αέρια χρωματογραφία και φασματομετρία μάζας χρόνου πτήσης.
Στόχος ήταν να εντοπιστούν χημικές ενώσεις που χρησιμοποιούνται σε διάφορα προϊόντα, όπως φυτοφάρμακα, πλαστικά, αρώματα, επιβραδυντικά φλόγας και αντηλιακά.
Σύμφωνα με τα αποτελέσματα, σε κάθε δείγμα εντοπίστηκαν κατά μέσο όρο περισσότερες από 300 χημικές ουσίες. Δεν ανιχνεύθηκαν, ωστόσο, όλες οι ενώσεις σε κάθε παιδί.
Οι επιστήμονες επικεντρώθηκαν στη συνέχεια σε 60 ουσίες που είχαν εντοπιστεί σε τουλάχιστον τα μισά παιδιά. Από αυτές, 39 είχαν χαρακτηριστεί από την Υπηρεσία Προστασίας του Περιβάλλοντος των ΗΠΑ (EPA) ως ουσίες που σχετίζονται με τοξικότητα στην ανάπτυξη ή την αναπαραγωγή ή ως ενδοκρινικοί διαταράκτες.
Οι 19 ουσίες που παρουσίασαν στατιστικά σημαντικές διαφορές
Η ανάλυση έδειξε ότι οι 57 από τις 60 ενώσεις, δηλαδή το 95%, παρουσίαζαν υψηλότερες συγκεντρώσεις στα δόντια των παιδιών με αυτισμό. Ωστόσο, μόνο για 19 ουσίες η διαφορά ήταν στατιστικά σημαντική.
Μεταξύ των κατηγοριών χημικών ενώσεων που παρουσίασαν σημαντικές διαφορές περιλαμβάνονταν οργανοφωσφορικοί εστέρες, φθαλικές ενώσεις, βενζοϊκά οξέα και εστέρες, σαλικυλικές ενώσεις και άλλες οργανικές ενώσεις.
Ένα από τα ευρήματα που ξεχώρισαν αφορούσε το βενζοϊκό βενζύλιο. Η ουσία αυτή χρησιμοποιείται, μεταξύ άλλων, σε προϊόντα προσωπικής φροντίδας, ως πρόσθετο τροφίμων και σε ορισμένα σκευάσματα για την αντιμετώπιση παρασιτώσεων του δέρματος.
Στα δείγματα των παιδιών με αυτισμό, η συγκέντρωσή της ήταν κατά 722% υψηλότερη σε σύγκριση με εκείνη της ομάδας ελέγχου, σύμφωνα με τα αποτελέσματα της μελέτης.
Η διαφορά αυτή αφορά τα συγκεκριμένα δείγματα και δεν αποδεικνύει ότι η ουσία ευθύνεται για την εμφάνιση αυτισμού.
Πιθανές πηγές έκθεσης σε χημικές ουσίες
Οι ερευνητές εντόπισαν επίσης 11 ενώσεις που, σύμφωνα με προηγούμενες έρευνες, μπορούν να απελευθερωθούν από εξαρτήματα μπιμπερό.
Στις πιθανές πηγές έκθεσης που συζητούν οι επιστήμονες περιλαμβάνονται προϊόντα που χρησιμοποιούνται στην καθημερινή ζωή, υλικά συσκευασίας τροφίμων, πλαστικά αντικείμενα, σωλήνες νερού από δικτυωμένο πολυαιθυλένιο (PEX) και ορισμένα έπιπλα ή είδη οικιακού εξοπλισμού.
Η ανίχνευση μιας χημικής ουσίας στα δόντια, ωστόσο, δεν προσδιορίζει από μόνη της το προϊόν από το οποίο προήλθε. Για να διαπιστωθούν οι πραγματικές πηγές έκθεσης απαιτούνται πρόσθετες μελέτες.
Οι συγγραφείς υπογραμμίζουν ότι η έκθεση σε χημικές ουσίες κατά την εγκυμοσύνη και την πρώιμη παιδική ηλικία αποτελεί σημαντικό πεδίο έρευνας, καθώς σε αυτές τις περιόδους αναπτύσσονται τα όργανα και το νευρικό σύστημα.
Αποδεικνύουν τα ευρήματα ότι οι χημικές ουσίες προκαλούν αυτισμό;
Η απάντηση είναι όχι. Η συγκεκριμένη έρευνα είναι πιλοτική και περιλαμβάνει μικρό αριθμό συμμετεχόντων. Τα αποτελέσματα δείχνουν συσχέτιση ανάμεσα στις συγκεντρώσεις ορισμένων χημικών ουσιών στα δόντια και στη διάγνωση αυτισμού, αλλά δεν αποδεικνύουν ότι οι ουσίες αυτές προκάλεσαν τη νευροαναπτυξιακή κατάσταση.
Επιπλέον, μια τέτοια μελέτη δεν μπορεί από μόνη της να αποσαφηνίσει εάν οι διαφορές οφείλονται στην έκθεση σε συγκεκριμένες ουσίες, σε άλλους περιβαλλοντικούς παράγοντες ή σε συνδυασμό διαφορετικών παραμέτρων.
Οι ερευνητές επισημαίνουν την ανάγκη για μεγαλύτερες μελέτες, με περισσότερα παιδιά και λεπτομερέστερη καταγραφή της έκθεσης σε χημικές ενώσεις, ώστε να επιβεβαιωθούν τα ευρήματα και να διερευνηθεί η πιθανή σημασία τους.
Η καλύτερη κατανόηση της έκθεσης των παιδιών σε χημικές ουσίες θα μπορούσε να συμβάλει στη διαμόρφωση μέτρων προστασίας της δημόσιας υγείας. Μέχρι να υπάρξουν περισσότερα δεδομένα, ωστόσο, δεν δικαιολογούνται συμπεράσματα ότι συγκεκριμένα καθημερινά προϊόντα προκαλούν αυτισμό ή ότι οι οικογένειες μπορούν να αποτρέψουν την εμφάνισή του αποφεύγοντας ορισμένες ουσίες.
