Μπορεί ένα παιδί που κοιμάται συστηματικά λιγότερο από όσο χρειάζεται να δυσκολεύεται περισσότερο να συγκεντρωθεί, να ελέγξει τη συμπεριφορά του ή να διαχειριστεί τα συναισθήματά του; Ερευνητές με συμμετοχή επιστημόνων του Harvard εξέτασαν τη σχέση ανάμεσα στη διάρκεια του ύπνου κατά την παιδική ηλικία και τη λειτουργία των παιδιών στα πρώτα σχολικά χρόνια, καταλήγοντας σε ευρήματα που αξίζει να προσέξουν οι γονείς.
Η μελέτη δημοσιεύτηκε το 2017 στο επιστημονικό περιοδικό Academic Pediatrics και συμπεριέλαβε 1.046 παιδιά. Στην ερευνητική ομάδα συμμετείχαν επιστήμονες με ακαδημαϊκές συνδέσεις με το Harvard Medical School και τη Σχολή Δημόσιας Υγείας Harvard T.H. Chan.
Τι εξέτασαν οι επιστήμονες του Harvard
Οι ερευνητές παρακολούθησαν τη διάρκεια του ύπνου των παιδιών σε διαφορετικές ηλικιακές περιόδους: από 6 μηνών έως 2 ετών, από 3 έως 4 ετών και από 5 έως 7 ετών.
Στη συνέχεια, όταν τα παιδιά έφτασαν περίπου στην ηλικία των 7 ετών, αξιολόγησαν τη συμπεριφορά, τη συναισθηματική τους λειτουργία και τις εκτελεστικές δεξιότητες, δηλαδή ικανότητες όπως η συγκέντρωση, η μνήμη εργασίας, ο προγραμματισμός και ο έλεγχος των παρορμήσεων.
Στην αξιολόγηση συμμετείχαν τόσο οι γονείς όσο και οι εκπαιδευτικοί, ώστε να υπάρχει εικόνα της συμπεριφοράς των παιδιών στο σπίτι και στο σχολείο.
Λιγότερος ύπνος, περισσότερες δυσκολίες στη συμπεριφορά
Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι τα παιδιά που κοιμούνταν λιγότερο από τις συνιστώμενες ώρες κατά την προσχολική και την πρώτη σχολική ηλικία εμφάνιζαν χειρότερες επιδόσεις σε δείκτες εκτελεστικής λειτουργίας και περισσότερες δυσκολίες συμπεριφοράς στην ηλικία των 7 ετών.
Ειδικότερα, τα παιδιά που κοιμούνταν λιγότερο από 10 ώρες την ημέρα στην ηλικία των 3-4 ετών είχαν υψηλότερες βαθμολογίες δυσκολιών στις αξιολογήσεις των γονέων, σε σύγκριση με παιδιά που κοιμούνταν τις προβλεπόμενες για την ηλικία τους ώρες.
Παρόμοια εικόνα καταγράφηκε και στα παιδιά ηλικίας 5-7 ετών που κοιμούνταν λιγότερο από 9 ώρες ημερησίως. Τα ευρήματα ήταν αντίστοιχα στις αξιολογήσεις των εκπαιδευτικών.
Οι επιστήμονες επισημαίνουν ότι η ανεπαρκής διάρκεια ύπνου κατά την προσχολική και την πρώτη σχολική ηλικία συνδέεται με δυσκολίες σε σημαντικές πτυχές της νευροσυμπεριφορικής λειτουργίας.
Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε παιδί που κοιμάται αργά θα παρουσιάσει προβλήματα συγκέντρωσης ή συμπεριφοράς. Η μελέτη καταγράφει συσχετίσεις και όχι απόδειξη ότι η έλλειψη ύπνου αποτελεί τη μοναδική αιτία αυτών των δυσκολιών.
Πόσες ώρες πρέπει να κοιμάται ένα παιδί;
Σε σχετικό ενημερωτικό άρθρο του Harvard Health Publishing, η παιδίατρος Claire McCarthy τονίζει ότι ο επαρκής και ποιοτικός ύπνος είναι σημαντικός για την υγεία, τη συμπεριφορά και τη μάθηση των παιδιών.
Οι ανάγκες διαφέρουν ανάλογα με την ηλικία. Οι γενικές συστάσεις της Αμερικανικής Ακαδημίας Ιατρικής Ύπνου είναι:
- Βρέφη 4-12 μηνών: 12-16 ώρες το 24ωρο, μαζί με τους ημερήσιους ύπνους.
- Παιδιά 1-2 ετών: 11-14 ώρες.
- Παιδιά 3-5 ετών: 10-13 ώρες.
- Παιδιά 6-12 ετών: 9-12 ώρες.
- Έφηβοι 13-18 ετών: 8-10 ώρες.
Τι μπορούν να κάνουν οι γονείς για καλύτερο ύπνο
Σύμφωνα με τις συμβουλές του Harvard Health Publishing, η σταθερότητα στο καθημερινό πρόγραμμα μπορεί να βοηθήσει σημαντικά.
Μερικές απλές αλλαγές που αξίζει να δοκιμάσετε:
1. Σταθερή ώρα ύπνου και πρωινού ξυπνήματος
Όταν το παιδί κοιμάται και ξυπνά περίπου την ίδια ώρα κάθε ημέρα, το σώμα του προσαρμόζεται ευκολότερα σε έναν σταθερό ρυθμό.
2. Κλείστε τις οθόνες πριν από τον ύπνο
Το Harvard προτείνει να απομακρύνονται οι ηλεκτρονικές συσκευές περίπου δύο ώρες πριν από την επιθυμητή ώρα ύπνου. Ιδανικά, κινητά και τάμπλετ δεν πρέπει να βρίσκονται στο παιδικό δωμάτιο κατά τη διάρκεια της νύχτας.
3. Δημιουργήστε μια ήρεμη βραδινή ρουτίνα
Ένα ζεστό μπάνιο, οι πιτζάμες, ένα παραμύθι και λίγα λεπτά αγκαλιάς μπορούν να βοηθήσουν το παιδί να χαλαρώσει και να προετοιμαστεί για τον ύπνο.
4. Περιορίστε την καφεΐνη στους μεγαλύτερους
Τα παιδιά και οι έφηβοι καλό είναι να αποφεύγουν την καφεΐνη, ιδιαίτερα από το μεσημέρι και μετά.
5. Φροντίστε το περιβάλλον του δωματίου
Ένας ήσυχος, σκοτεινός και άνετος χώρος μπορεί να διευκολύνει τον ύπνο.
Το σημαντικότερο είναι να μην αντιμετωπίζουμε τον ύπνο ως κάτι που μπορεί να περιμένει μέχρι να ολοκληρωθούν όλες οι υπόλοιπες δραστηριότητες της ημέρας. Για τα παιδιά, η ξεκούραση αποτελεί βασικό κομμάτι της ανάπτυξής τους.
Αν το παιδί δυσκολεύεται συστηματικά να αποκοιμηθεί, ξυπνά συχνά μέσα στη νύχτα ή ροχαλίζει και παρουσιάζει προβλήματα αναπνοής στον ύπνο, οι γονείς καλό είναι να συμβουλευτούν τον παιδίατρό τους.
