Περίπου 240 εκατομμύρια έφηβοι σε ολόκληρο τον κόσμο δεν καταφέρνουν να συμπληρώσουν ούτε μία ώρα σωματικής δραστηριότητας σε καμία ημέρα της εβδομάδας. Αυτό σημαίνει ότι ένας στους τέσσερις εφήβους δεν φτάνει ούτε μία φορά το ελάχιστο ημερήσιο όριο άσκησης που συστήνει ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ).
Τα στοιχεία προέρχονται από νέα μεγάλη διεθνή μελέτη, η οποία δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό The Lancet Global Health και εξετάζει τις συνήθειες σωματικής δραστηριότητας των εφήβων ηλικίας 11 έως 17 ετών. Τα ευρήματα προκαλούν ανησυχία, καθώς δείχνουν ότι η καθημερινή κίνηση εξακολουθεί να αποτελεί πρόκληση για εκατομμύρια παιδιά και νέους.
Ένας στους επτά εφήβους ασκείται καθημερινά
Η έρευνα βασίστηκε σε 389 μελέτες με τη συμμετοχή περίπου 3,2 εκατομμυρίων εφήβων από 140 χώρες, οι οποίες αντιπροσωπεύουν το 59% του παγκόσμιου πληθυσμού αυτής της ηλικιακής ομάδας.
Οι ερευνητές εξέτασαν πόσες ημέρες την εβδομάδα οι έφηβοι πραγματοποιούσαν τουλάχιστον 60 λεπτά μέτριας έως έντονης σωματικής δραστηριότητας, λαμβάνοντας υπόψη την άσκηση στο σχολείο, τις μετακινήσεις και τον ελεύθερο χρόνο.
Το 2025, ο μέσος έφηβος έφτανε το όριο των 60 λεπτών άσκησης μόλις 2,7 ημέρες την εβδομάδα. Μάλιστα, μόνο το 14% των εφήβων, δηλαδή περίπου ένας στους επτά, κατάφερνε να συμπληρώνει αυτόν τον χρόνο καθημερινά.
Η εικόνα δεν παρουσιάζει ουσιαστική βελτίωση σε σχέση με το 2010, γεγονός που δείχνει ότι η ενίσχυση της φυσικής δραστηριότητας παραμένει ένα δύσκολο στοίχημα για τις οικογένειες, τα σχολεία και τις δημόσιες πολιτικές υγείας.
Τα κορίτσια κινούνται λιγότερο από τα αγόρια
Ένα ακόμη εύρημα που ξεχωρίζει είναι η διαφορά ανάμεσα στα δύο φύλα. Τα αγόρια εμφανίζονται συνολικά πιο δραστήρια από τα κορίτσια, ενώ η απόσταση μεγαλώνει όσο προχωρά η εφηβική ηλικία.
Σύμφωνα με τα στοιχεία του 2025:
- Τα αγόρια έφταναν τα 60 λεπτά σωματικής δραστηριότητας κατά μέσο όρο 3 ημέρες την εβδομάδα.
- Τα κορίτσια έφταναν το ίδιο όριο μόλις 2,4 ημέρες την εβδομάδα.
Η διαφορά αυτή αναδεικνύει την ανάγκη να δημιουργούνται περισσότερες ευκαιρίες άθλησης για τα κορίτσια, με δραστηριότητες που ανταποκρίνονται στα ενδιαφέροντα και τις ανάγκες τους, χωρίς αποκλεισμούς και στερεότυπα.
Πώς επηρεάζει η έλλειψη άσκησης την υγεία των εφήβων
Η σωματική δραστηριότητα δεν αφορά μόνο τη διατήρηση ενός υγιούς σωματικού βάρους. Παίζει σημαντικό ρόλο στη φυσιολογική ανάπτυξη, στην καρδιοαναπνευστική λειτουργία, στην υγεία των οστών και στη γενικότερη ευεξία των παιδιών.
Η ανεπαρκής κίνηση συνδέεται με αυξημένο σωματικό λίπος, χαμηλότερη φυσική κατάσταση και δυσμενείς μεταβολικούς δείκτες. Παράλληλα, η παρατεταμένη καθιστική συμπεριφορά, ιδιαίτερα όταν συνοδεύεται από πολλές ώρες μπροστά σε οθόνες και περιορισμένη κίνηση, μπορεί να επιβαρύνει ακόμη περισσότερο την καθημερινότητα των εφήβων.
Είναι σημαντικό να διευκρινιστεί ότι η καθιστική συμπεριφορά και η ανεπαρκής άσκηση δεν είναι ακριβώς το ίδιο. Ένας έφηβος μπορεί να αθλείται καθημερινά, αλλά να περνά και πολλές ώρες καθισμένος στο σχολείο ή μπροστά σε μια οθόνη. Γι’ αυτό χρειάζεται τόσο η ενίσχυση της άσκησης όσο και η μείωση των μεγάλων περιόδων ακινησίας.
Το σωματικό λίπος και ο κίνδυνος για μεταβολικά προβλήματα
Μελέτες που παρακολούθησαν παιδιά και εφήβους σε βάθος χρόνου έχουν εντοπίσει σύνδεση ανάμεσα στην καθιστική συμπεριφορά και την αύξηση της λιπώδους μάζας.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το σπλαχνικό λίπος, δηλαδή το λίπος που συσσωρεύεται βαθύτερα στην κοιλιακή χώρα, γύρω από τα εσωτερικά όργανα. Η αυξημένη ποσότητά του συνδέεται με μεγαλύτερο καρδιομεταβολικό κίνδυνο και μπορεί να σχετίζεται με αντίσταση στην ινσουλίνη.
Μάλιστα, μελέτη που δημοσιεύθηκε το 2025 και εξέτασε 309 εφήβους διαπίστωσε ότι τα χαμηλότερα επίπεδα μέτριας έως έντονης σωματικής δραστηριότητας συνδέονταν με μεγαλύτερη συνολική λιπώδη μάζα και περισσότερο σπλαχνικό λίπος.
Η παχυσαρκία κατά την εφηβεία αποτελεί επίσης σημαντικό παράγοντα κινδύνου για προβλήματα υγείας αργότερα. Συστηματική ανασκόπηση 38 μακροχρόνιων μελετών, που δημοσιεύθηκε το 2026, εντόπισε συσχετίσεις ανάμεσα στο υπερβολικό βάρος στην εφηβεία και την εμφάνιση σοβαρών χρόνιων νοσημάτων στη νεαρή ενήλικη ζωή, όπως ο διαβήτης τύπου 2 και τα καρδιαγγειακά νοσήματα. <Cite refs={[“turn848668view3”]}/>
Η άσκηση βοηθά και την ψυχική υγεία
Τα οφέλη της κίνησης δεν περιορίζονται στο σώμα. Η σωματική δραστηριότητα μπορεί να συμβάλει στη βελτίωση της διάθεσης, στην εκτόνωση της έντασης και στη γενικότερη ψυχική ευεξία.
Επιστημονική ανασκόπηση που συγκέντρωσε δεδομένα από 375 τυχαιοποιημένες κλινικές δοκιμές με περισσότερα από 38.000 παιδιά και εφήβους κατέγραψε ότι τα προγράμματα άσκησης μπορούν να συμβάλουν στη μείωση των συμπτωμάτων άγχους και κατάθλιψης.
Αυτό δεν σημαίνει ότι η έλλειψη άσκησης προκαλεί από μόνη της ψυχικές διαταραχές. Αναδεικνύει, όμως, τη σημασία της κίνησης ως μέρος μιας συνολικής προσέγγισης για την υγεία των παιδιών.
Οι επιπτώσεις μπορεί να ακολουθούν τους εφήβους και στην ενήλικη ζωή
Οι συνήθειες που διαμορφώνονται στην εφηβεία συχνά επηρεάζουν και την ενήλικη ζωή. Η παρατεταμένη αδράνεια και η χαμηλή φυσική κατάσταση μπορούν να συνδέονται με δυσμενέστερους δείκτες υγείας αργότερα.
Μελέτες παρακολούθησης έχουν δείξει ότι οι νέοι που περνούν περισσότερες ώρες καθισμένοι ενδέχεται να εμφανίζουν χαμηλότερη καρδιοαναπνευστική ικανότητα και μεγαλύτερη συσσώρευση λίπους σε σύγκριση με τους πιο δραστήριους συνομηλίκους τους.
Γι’ αυτό η άσκηση στην εφηβεία δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται ως μια πρόσκαιρη δραστηριότητα ή ως τρόπος ελέγχου του βάρους, αλλά ως επένδυση στη μακροχρόνια υγεία.
Πόση άσκηση χρειάζονται οι έφηβοι σύμφωνα με τον ΠΟΥ
Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας συστήνει στα παιδιά και τους εφήβους ηλικίας 5 έως 17 ετών να πραγματοποιούν κατά μέσο όρο τουλάχιστον 60 λεπτά μέτριας έως έντονης σωματικής δραστηριότητας την ημέρα, σε εβδομαδιαία βάση.
Η δραστηριότητα μπορεί να περιλαμβάνει:
- Ποδήλατο και περπάτημα.
- Ποδόσφαιρο, μπάσκετ, κολύμβηση ή χορό.
- Τρέξιμο και παιχνίδι σε εξωτερικούς χώρους.
- Οργανωμένα αθλήματα και δραστηριότητες στο σχολείο.
- Παιχνίδια που απαιτούν κίνηση και ενεργή συμμετοχή.
Επιπλέον, ο ΠΟΥ συστήνει δραστηριότητες που ενδυναμώνουν τους μυς και τα οστά τουλάχιστον τρεις ημέρες την εβδομάδα.
Τι μπορούν να κάνουν οι γονείς στην καθημερινότητα
Η ενίσχυση της σωματικής δραστηριότητας δεν χρειάζεται να ξεκινήσει με απαιτητικά προγράμματα γυμναστικής. Μικρές αλλαγές στην καθημερινότητα μπορούν να βοηθήσουν τους εφήβους να κινηθούν περισσότερο.
Οι γονείς μπορούν να ενθαρρύνουν το περπάτημα για κοντινές αποστάσεις, να οργανώνουν οικογενειακές βόλτες με ποδήλατο, να αναζητούν ένα άθλημα που πραγματικά αρέσει στο παιδί και να περιορίζουν τις συνεχόμενες ώρες μπροστά σε οθόνες, χωρίς τιμωρητική διάθεση.
Εξίσου σημαντικό είναι να μην παρουσιάζεται η άσκηση ως υποχρέωση ή ως μέσο απώλειας βάρους. Όταν συνδέεται με το παιχνίδι, την παρέα, τη διασκέδαση και την προσωπική επιλογή, είναι πιθανότερο να γίνει μια συνήθεια που θα διατηρηθεί και στην ενήλικη ζωή.
Το μήνυμα των επιστημόνων είναι σαφές: οι έφηβοι χρειάζονται περισσότερες ευκαιρίες για κίνηση, τόσο στο σχολείο όσο και έξω από αυτό. Και η αλλαγή μπορεί να ξεκινήσει από απλές καθημερινές δραστηριότητες.
