Με μια επετειακή εκδήλωση υψηλού συμβολισμού, το Κολλέγιο Αθηνών γιόρτασε τη συμπλήρωση 100 χρόνων από την ίδρυσή του, συγκεντρώνοντας αποφοίτους, μαθητές και εκπροσώπους της πολιτικής και ακαδημαϊκής ζωής. Η εκδήλωση πραγματοποιήθηκε στο κατάμεστο Θέατρο του Κολλεγίου, ενώ λόγω της μεγάλης προσέλευσης στήθηκε και γιγαντοοθόνη σε εξωτερικό χώρο, ώστε να μπορέσουν να την παρακολουθήσουν όλοι οι παρευρισκόμενοι.
Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, ο Πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης, προσκεκλημένος όχι μόνο με την πρωθυπουργική του ιδιότητα αλλά και ως παλαιός μαθητής του σχολείου, δεν περιορίστηκε σε μια αναδρομή στο παρελθόν. Αντίθετα, επέλεξε να δώσει σαφές στίγμα για το μέλλον, θέτοντας στο επίκεντρο τις προκλήσεις που καλείται να αντιμετωπίσει η εκπαίδευση την επόμενη ημέρα.
Από την ιστορία στο αύριο
Στις προκλήσεις της επόμενης ημέρας και όχι μόνο στη μακρά ιστορική διαδρομή του Κολλέγιο Αθηνών επέλεξε να εστιάσει ο Πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης, μιλώντας στην εκδήλωση για τη συμπλήρωση 100 χρόνων από την ίδρυση του σχολείου. Η εκδήλωση πραγματοποιήθηκε στο κατάμεστο Θέατρο του Κολλεγίου, με εκατοντάδες παρευρισκόμενους, ενώ λόγω της μεγάλης προσέλευσης τοποθετήθηκε και γιγαντοοθόνη σε εξωτερικό χώρο. Ωστόσο, το βασικό μήνυμα της ομιλίας δεν είχε νοσταλγικό χαρακτήρα. Αντίθετα, κινήθηκε ξεκάθαρα προς το μέλλον, με μία ανάγνωση που πολλοί χαρακτηρίζουν ως αιχμηρή.
«Ό,τι δεν αλλάζει φθίνει», σημείωσε ο Πρωθυπουργός, καλώντας το σχολείο να παραμείνει καινοτόμο και να μην φοβάται να προσαρμόζεται στις νέες συνθήκες.
Η ανάγκη για ένα σχολείο που εξελίσσεται
Κεντρικός άξονας της τοποθέτησης του Πρωθυπουργού ήταν ότι ένα ιστορικό εκπαιδευτικό ίδρυμα δεν μπορεί να στηρίζεται μόνο στο παρελθόν του. Οφείλει να επαναπροσδιορίζεται. Με αναφορά μάλιστα σε φράση του Ελευθέριος Βενιζέλος από την εποχή της ίδρυσης, έθεσε το βασικό ερώτημα: παραμένει σήμερα το Κολλέγιο τολμηρό και καινοτόμο;
Οι τέσσερις προκλήσεις για την επόμενη ημέρα
Ο Πρωθυπουργός περιέγραψε τέσσερις συγκεκριμένους άξονες που, όπως τόνισε, θα καθορίσουν το μέλλον του σχολείου αλλά και συνολικά της εκπαίδευσης.
Τεχνητή νοημοσύνη και εκπαίδευση
Η πρώτη πρόκληση αφορά την ενσωμάτωση της τεχνητής νοημοσύνης. Όπως υπογράμμισε, η εκπαίδευση αλλάζει ραγδαία και σχολεία, ακόμη και στο δημόσιο σύστημα, συνεργάζονται ήδη με σχετικές εταιρείες. Σε αυτό το πλαίσιο, το Κολλέγιο καλείται να βρίσκεται στην πρώτη γραμμή των εξελίξεων.
Κοινωνική διαστρωμάτωση και ίσες ευκαιρίες
Η δεύτερη πρόκληση αγγίζει ένα πιο ευαίσθητο ζήτημα: τη σύνθεση του μαθητικού πληθυσμού. Ο Πρωθυπουργός σημείωσε ότι το σχολείο φαίνεται να έχει χάσει μέρος της κοινωνικής του πολυσυλλεκτικότητας και έθεσε το ερώτημα για το πώς διασφαλίζονται πραγματικά ίσες ευκαιρίες, ανεξαρτήτως οικονομικής δυνατότητας.
Οικονομική βιωσιμότητα και πρόσβαση
Στο ίδιο πλαίσιο, πρότεινε τη δημιουργία ενός ισχυρού καταπιστεύματος, που θα επιτρέπει σε μαθητές που πληρούν τα ακαδημαϊκά κριτήρια να φοιτούν ακόμη και αν δεν μπορούν να καλύψουν τα δίδακτρα. Μια προσέγγιση που συνδέει την αριστεία με την ουσιαστική πρόσβαση.
Συμπερίληψη και ψυχική υγεία
Η τέταρτη πρόκληση αφορά τον ίδιο τον πυρήνα της σύγχρονης εκπαίδευσης: τη συμπερίληψη και την ψυχική υγεία. Ο Πρωθυπουργός αναγνώρισε ότι στο παρελθόν υπήρξαν μαθητές που αποφοίτησαν με δύσκολες εμπειρίες και τόνισε ότι σήμερα η προτεραιότητα πρέπει να είναι ένα σχολείο που σέβεται τη διαφορετικότητα και στηρίζει ενεργά την ψυχική ευημερία των παιδιών.
Από τη νοσταλγία στους στόχους
Η επέτειος των 100 χρόνων, όπως σημείωσε, δεν πρέπει να λειτουργήσει ως μια άσκηση αναπόλησης, αλλά ως αφετηρία για νέους, φιλόδοξους στόχους.
Η συζήτηση που ανοίγει δεν αφορά μόνο ένα ιστορικό σχολείο. Αγγίζει τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε συνολικά την εκπαίδευση σήμερα: ως μηχανισμό γνώσης ή ως χώρο διαμόρφωσης ολοκληρωμένων ανθρώπων.
Ολόκληρη η ομιλία του Πρωθυπουργού στο Κολλέγιο Αθηνών
Αγαπητά μέλη της Κολλεγιακής οικογένειας, δεν θα σας κουράσω, καθώς σίγουρα δεν είστε σήμερα εδώ για να ακούσετε ομιλίες.
Θα ήθελα απλά να σας ευχαριστήσω γι’ αυτή τη μεγάλη τιμή και την ευκαιρία που μου δίνετε να βρεθώ σήμερα μαζί σας και, όπως πολλοί από εσάς, να αναπολήσουμε τις σχολικές μας αναμνήσεις, από τα πρώτα μας χρόνια, Γ’ Δημοτικού εδώ, σε αυτό εδώ το campus, μέχρι την Ε’ Δημοτικού, που βρεθήκαμε πρώτοι τότε να ανοίγουμε ουσιαστικά το νέο σχολείο της Κάντζας, τα χρόνια του Γυμνασίου, τα χρόνια του Λυκείου, τις πρώτες ομιλίες τις οποίες έκανα ως πρόεδρος της μαθητικής κοινότητας απ’ αυτό εδώ το βήμα, το οποίο βρισκόταν ακριβώς στην ίδια θέση.
Όλοι νομίζω ότι έχουμε τις δικές μας ξεχωριστές αναμνήσεις, τις οποίες και γιορτάζουμε, πάντα με τον δικό μας τρόπο, σε μια τέτοια σημαντική επέτειο.
Όμως, θα ζητούσα από όλους μας να μην μετατρέψουμε τη σημερινή σπουδαία γιορτή απλά σε μια ημέρα νοσταλγίας για ένα ένδοξο παρελθόν, αλλά να τη μετατρέψουμε σε μια ημέρα νέων, φιλόδοξων στόχων για τα επόμενα 100 χρόνια και τι το Κολλέγιο μπορεί να σημαίνει σε αυτή τη νέα εποχή η οποία ανοίγεται μπροστά μας.
Είχα την ευκαιρία να διαβάσω τη σύντομη ομιλία την οποία έκανε ο Ελευθέριος Βενιζέλος, στις 29 Μαΐου του 1929, όταν βρέθηκε και με την ιδιότητα του Πρωθυπουργού χαιρέτισε τότε τη λειτουργία αυτού του καινοτόμου εκπαιδευτικού ιδρύματος για τα ελληνικά δεδομένα.
Θα ήθελα πραγματικά να ξεχωρίσω μια φράση -δεν είναι η φράση την οποία παίξατε στο βίντεο-, η οποία είναι η ακόλουθη: «γνωρίζετε ότι εις τα ιδιωτικά ιδίως εκπαιδευτήρια», έλεγε τότε ο Ελευθέριος Βενιζέλος, «γίνεται δυνατόν όπως πραγματοποιώνται αι καινοτομίαι».
Το ερώτημα το οποίο νομίζω ότι πρέπει να απευθύνουμε στους εαυτούς μας όλοι όσοι αγαπάμε το σχολείο είναι αν το Κολλέγιο σήμερα παραμένει πρωτοπόρο, τολμηρό και καινοτόμο, και τι πρέπει να κάνει για να ανταποκριθεί σε αυτή την πρόκληση του Ελευθέριος Βενιζέλος, η οποία διατυπώθηκε πριν από σχεδόν 100 χρόνια.
Επιτρέψτε μου, λοιπόν, πολύ σύντομα να αναφερθώ σε τέσσερις σημαντικές προκλήσεις, όπως τις αντιλαμβάνομαι εγώ τουλάχιστον, ως ένας ταπεινός απόφοιτος, για την επόμενη ημέρα του Κολλεγίου.
Στην πρώτη αναφέρθηκε και ο κ. Φυλακτόπουλος και ο κ. Αντωνιάδης- δεν είναι άλλη από την τεράστια πρόκληση της τεχνητής νοημοσύνης για το μέλλον της εκπαίδευσης.
Δεν νοείται το Κολλέγιο να μην βρίσκεται στην πρωτοπορία αυτής της συζήτησης.
Θέλω να αναφέρω ενδεικτικά ότι δημόσια σχολεία ήδη βρίσκονται σε μία σύμπραξη με μεγάλες εταιρείες τεχνητής νοημοσύνης, έτσι ώστε να δούμε με ποιον τρόπο μπορούμε να αξιοποιούμε τα εργαλεία αυτά, παραδείγματος χάρη για να απλοποιούμε το έργο των καθηγητών, έτσι ώστε να αφιερώνουν περισσότερο χρόνο στην τάξη, ή για να ενισχύουμε τους μαθητές με έναν τέτοιο τρόπο, όμως, ώστε να εξασφαλίζουμε ότι η εργασία και η δουλειά τους δεν θα γίνεται από τα εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης.
Θα ήθελα, λοιπόν, πράγματι, σε αυτή τη συζήτηση για το πώς ενσωματώνουμε την τεχνητή νοημοσύνη στην εκπαίδευση, το Κολλέγιο να βρίσκεται πραγματικά στην πρώτη γραμμή.
Η δεύτερη, νομίζω, πρόκληση αφορά τη σύνθεση του ίδιου του μαθητικού σώματος και κατά το πόσο το Κολλέγιο εξακολουθεί να είναι ένα σχολείο το οποίο δίνει πραγματικές ευκαιρίες σε άξια παιδιά, ασχέτως της οικονομικής τους κατάστασης.
Πόσα παιδιά τελικά μπαίνουν στο Κολλέγιο μέσω εξετάσεων και πόσα μέσω άλλων τρόπων;
Είναι κάτι το οποίο πρέπει να μας απασχολήσει.
Ας μην κοροϊδευόμαστε, νομίζω ότι τις τελευταίες δεκαετίες το Κολλέγιο, σε έναν βαθμό, έχασε αυτή την κοινωνική διαστρωμάτωση, την οποία είχε σίγουρα στη δική μας εποχή, και νομίζω ότι έχει έρθει η ώρα να την ξαναβρεί.
Η τρίτη πρόκληση, που συνδέεται σε έναν βαθμό με τη δεύτερη, αφορά τις οικονομικές δυνατότητες του Κολλεγίου.
Εγώ οραματίζομαι, αγαπητοί Πρόεδροι, ένα Κολλέγιο το οποίο θα έχει ένα καταπίστευμα, ένα endowment, τόσο ισχυρό -ένα, όχι δύο, ένα endowment- το οποίο θα επιτρέπει σε όποιον μαθητή, σε όποια μαθήτρια έχει τη δυνατότητα να εισέλθει αξιοκρατικά στο σχολείο μέσα από εξετάσεις και δεν έχει τη δυνατότητα να πληρώσει τα δίδακτρα, τα δίδακτρα αυτά να καλύπτονται από το καταπίστευμα.
Αυτό σημαίνει πραγματικά «need-blind admission» και πιστεύω ότι το Κολλέγιο πρέπει να μπορεί να θέσει αυτόν τον στόχο, και να βάλετε πιο ψηλούς στόχους για το endowment του Κολλεγίου.
Είμαι σίγουρος ότι βρίσκονται πολλοί ανάμεσά μας οι οποίοι θα είχαν τη διάθεση -τολμώ να πω και την υποχρέωση- να συνεισφέρουν, όχι μόνο σε μεμονωμένα έργα -και έχουν γίνει πολλά και θέλω να ευχαριστήσω όλους τους χορηγούς του σχολείου-, αλλά και σε έναν Κολλεγιακό στόχο, που δεν μπορεί να είναι άλλος από ένα πολύ ισχυρό καταπίστευμα.
Και η τέταρτη προτεραιότητα συνδέεται με τις διαφορετικές προτεραιότητες των ίδιων των μαθητών μας: πώς το σχολείο θα γίνει πραγματικά ένα σχολείο συμπεριληπτικό, το οποίο θα αναγνωρίζει τη διαφορετικότητα, θα σέβεται και θα αναγνωρίζει τα μεγάλα προβλήματα και τις προκλήσεις της ψυχικής υγείας που βλέπουμε, δυστυχώς, να αντιμετωπίζουν πολλά παιδιά και έφηβοι, και πώς αυτό θα γίνει πραγματικά μία προτεραιότητα έτσι ώστε, όπως είπες αγαπητέ Αλέξη, τα παιδιά εδώ στο σχολείο πρώτα και πάνω απ’ όλα να είναι ευτυχισμένα, να περνάνε καλά.
Εμείς μπορεί να τα καταφέραμε σχετικά καλά στη ζωή μας, και σε έναν βαθμό αυτό το οφείλουμε και στο Κολλέγιο, αλλά να μην ξεχνάμε ότι υπήρχαν και κάποιοι οι οποίοι αποφοίτησαν από το Κολλέγιο με δυσάρεστες εμπειρίες, με δύσκολες εμπειρίες, οι οποίες είχαν να κάνουν με πρακτικές που τη δική μας εποχή μπορεί να ήταν αποδεκτές, σήμερα όμως δεν μπορούν πια να είναι αποδεκτές.
Άρα, η έμφαση στην ψυχική υγεία των παιδιών μας, με όλα τα εργαλεία τα οποία μπορούμε να τους δώσουμε, έτσι ώστε να γίνουν ολοκληρωμένοι και χαρούμενοι άνθρωποι και δημιουργικοί πολίτες, νομίζω ότι πρέπει να είναι μία προτεραιότητα του σχολείου για τα επόμενα 100 χρόνια, ή για τα επόμενα 10 χρόνια, γιατί δεν θα είμαστε εδώ στα 200 χρόνια του Κολλεγίου, αλλά το Κολλέγιο θα είναι σίγουρα εδώ.
Θέλω πραγματικά από καρδιάς να ευχηθώ στο σχολείο το οποίο τόσο αγαπούμε, να συνεχίσει αυτόν τον καινοτόμο δρόμο και κυρίως να μη φοβάται να αλλάξει.
Όπως αλλάζουν οι καιροί, πρέπει να αλλάξουν και πράγματα τα οποία έχουν να κάνουν και με το governance του σχολείου, και μέσα από ένα πνεύμα υγιούς συνεργασίας πιστεύω ότι μπορούν να βρεθούν λύσεις.
Ξέρετε πολύ καλά, ό,τι δεν αλλάζει φθίνει. Και δεν θέλουμε το Κολλέγιο να φθίνει.
Σας ευχαριστώ πολύ.
