Από την «ανησυχία για τον χρόνο οθόνης» στις δικαστικές αίθουσες – Οι οικογένειες ζητούν να λογοδοτήσουν οι τεχνολογικοί κολοσσοί
Το ερώτημα δεν είναι πλέον αν τα social media επηρεάζουν την ψυχική υγεία των παιδιών. Το ερώτημα είναι ποιος αναλαμβάνει την ευθύνη όταν αυτή η επίδραση αποδεικνύεται καταστροφική.
Τα τελευταία χρόνια, γονείς σε Ευρώπη και Ηνωμένες Πολιτείες στρέφονται ολοένα και συχνότερα κατά της Meta και του TikTok, υποστηρίζοντας ότι οι πλατφόρμες, μέσω των αλγορίθμων τους, εξέθεσαν ανήλικους χρήστες σε επικίνδυνο περιεχόμενο που σχετιζόταν με τον αυτοτραυματισμό, τις διατροφικές διαταραχές, την κατάθλιψη και την αυτοκτονία.
Οι αγωγές πολλαπλασιάζονται και το ζήτημα αποκτά πλέον διαστάσεις μιας διεθνούς μάχης για την προστασία των παιδιών στο ψηφιακό περιβάλλον.
Η υπόθεση της 12χρονης Ροσέλα που συγκλονίζει την Ιταλία
Μία από τις πιο συγκλονιστικές υποθέσεις είναι αυτή της 12χρονης Ροσέλα στην Ιταλία.
Σύμφωνα με την οικογένειά της, μέσα σε λίγους μόλις μήνες η συμπεριφορά του παιδιού άλλαξε δραματικά. Οι λογαριασμοί της στα social media γέμιζαν όλο και περισσότερο με περιεχόμενο σχετικό με την κατάθλιψη, τον αυτοτραυματισμό και τον θάνατο.
Μετά τον θάνατό της, οι γονείς της απέκτησαν πρόσβαση στις ηλεκτρονικές της συσκευές και εντόπισαν έναν κρυφό λογαριασμό στο Instagram με το όνομα «Just a dead pers0n».
Όπως υποστηρίζουν, οι αλγόριθμοι των πλατφορμών εγκλώβισαν το παιδί σε έναν φαύλο κύκλο: όσο περισσότερο αλληλεπιδρούσε με τέτοιου είδους περιεχόμενο, τόσο περισσότερο αυτό εμφανιζόταν στην οθόνη της.
«Κάποια στιγμή ήταν σαν να απέκτησε δική του ζωή. Μεγάλωνε συνεχώς, μέχρι που εξαφάνισε τη χαρούμενη και κοινωνική πλευρά της», δήλωσε η μητέρα της στο Reuters.
Η οικογένεια συμμετέχει σήμερα στην πρώτη συλλογική αγωγή που κατατέθηκε στην Ιταλία κατά της Meta και του TikTok.
Ένα κύμα αγωγών εξαπλώνεται στην Ευρώπη
Η Ιταλία δεν αποτελεί μεμονωμένη περίπτωση.
Στη Γαλλία, η οργάνωση Algos Victima εκπροσωπεί 16 οικογένειες, πέντε από τις οποίες έχασαν τις κόρες τους από αυτοκτονία. Παράλληλα, οι γαλλικές αρχές διεξάγουν ποινική έρευνα για τον τρόπο λειτουργίας του TikTok.
Στο Ηνωμένο Βασίλειο, η οικογένεια του 16χρονου Murray Dowey από τη Σκωτία κατηγορεί τη Meta ότι δεν προστάτευσε τον έφηβο από επικίνδυνες διαδικτυακές επαφές.
Στις Ηνωμένες Πολιτείες, δικαστικές αποφάσεις και δεκάδες νέες προσφυγές ασκούν ολοένα μεγαλύτερη πίεση στις μεγάλες εταιρείες τεχνολογίας, με τους γονείς να υποστηρίζουν ότι οι πλατφόρμες γνώριζαν εδώ και χρόνια τις επιπτώσεις των αλγορίθμων τους στους ανήλικους χρήστες.
Οι εταιρείες απαντούν
Η Meta υποστηρίζει ότι έχει επενδύσει σημαντικά σε εργαλεία προστασίας των εφήβων, όπως οι λογαριασμοί Teen Accounts, οι οποίοι διαθέτουν περιορισμούς στην επικοινωνία, στον χρόνο χρήσης και στο περιεχόμενο που προβάλλεται.
Οι οικογένειες, όμως, επιμένουν ότι τα μέτρα αυτά ήρθαν πολύ αργά και δεν αντιμετωπίζουν το βασικό πρόβλημα: τον τρόπο με τον οποίο οι αλγόριθμοι προωθούν ολοένα πιο ακραίο περιεχόμενο σε παιδιά που εμφανίζουν σημάδια ψυχολογικής ευαλωτότητας.
Η νομοθεσία προσπαθεί να προλάβει τις εξελίξεις
Η αυξανόμενη ανησυχία έχει οδηγήσει αρκετές χώρες στη λήψη αυστηρότερων μέτρων.
Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται:
- αυστηρότερη επαλήθευση της ηλικίας των χρηστών,
- μεγαλύτερη διαφάνεια στον τρόπο λειτουργίας των αλγορίθμων,
- περιορισμοί στην πρόσβαση ανηλίκων στις πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης.
Η συζήτηση έχει πλέον ξεπεράσει κατά πολύ το δίλημμα του «πόσες ώρες περνά το παιδί στο κινητό». Αγγίζει πλέον ένα πολύ βαθύτερο ερώτημα: μέχρι ποιο σημείο μπορούν ιδιωτικές εταιρείες να σχεδιάζουν αλγορίθμους που επηρεάζουν την ψυχική υγεία εκατομμυρίων παιδιών χωρίς ουσιαστικό έλεγχο;
Η επόμενη δικάσιμος στην Ιταλία έχει προγραμματιστεί για τις 30 Ιουνίου και αναμένεται με ιδιαίτερο ενδιαφέρον, καθώς ενδέχεται να αποτελέσει σημείο αναφοράς για αντίστοιχες υποθέσεις σε ολόκληρη την Ευρώπη.
Το μήνυμα των οικογενειών είναι σαφές: δεν ζητούν απλώς περισσότερη ενημέρωση ή συμβουλές προς τους γονείς. Ζητούν λογοδοσία, διαφάνεια και ουσιαστική προστασία των παιδιών σε έναν ψηφιακό κόσμο που εξελίσσεται ταχύτερα από τους κανόνες που τον διέπουν.
