Σε μια περίοδο όπου το δημογραφικό αποτελεί μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις για τη χώρα, η στήριξη της οικογένειας θα έπρεπε να βρίσκεται στο επίκεντρο της κοινωνικής πολιτικής. Ωστόσο, στην πράξη, πολλοί γονείς διαπιστώνουν ότι οι κανόνες και οι διαδικασίες του ασφαλιστικού συστήματος δεν ανταποκρίνονται στις σύγχρονες ανάγκες.
Τα τελευταία χρόνια, όλο και περισσότεροι άνθρωποι αποκτούν παιδιά σε μεγαλύτερη ηλικία. Είτε λόγω επαγγελματικών υποχρεώσεων είτε λόγω προσωπικών επιλογών, η τεκνοποίηση μετά τα 35 ή και τα 40 δεν αποτελεί πλέον εξαίρεση. Παρ’ όλα αυτά, το πλαίσιο παροχών δεν φαίνεται να έχει προσαρμοστεί σε αυτή τη νέα πραγματικότητα.
Ένα βασικό ζήτημα που αναδεικνύεται είναι η περιορισμένη πρόσβαση σε επιδόματα που σχετίζονται με την οικογένεια. Υπάρχουν περιπτώσεις όπου γονείς, αν και πληρούν ουσιαστικά κοινωνικά κριτήρια, δεν λαμβάνουν ενίσχυση για τα παιδιά τους. Το πρόβλημα γίνεται πιο έντονο όταν η ηλικία των γονέων κατά την απόκτηση του παιδιού επηρεάζει έμμεσα το αν θα δικαιούνται ή όχι συγκεκριμένες παροχές στο μέλλον.
Ανάλογη εικόνα παρουσιάζεται και στο θέμα των φοροελαφρύνσεων. Παρότι έχουν θεσπιστεί μειώσεις φόρου για οικογένειες με ανήλικα παιδιά, αυτές δεν αποτυπώνονται άμεσα σε όλες τις περιπτώσεις. Σε ορισμένους ασφαλισμένους, οι κρατήσεις συνεχίζουν να υπολογίζονται χωρίς να λαμβάνονται υπόψη τα παιδιά, με αποτέλεσμα να καταβάλουν υψηλότερα ποσά από αυτά που τελικά τους αναλογούν.
Η επιστροφή των επιπλέον χρημάτων γίνεται εκ των υστέρων, κατά την εκκαθάριση της φορολογικής δήλωσης. Αυτό, όμως, δημιουργεί μια σημαντική χρονική υστέρηση, η οποία επιβαρύνει τον οικογενειακό προϋπολογισμό σε μια περίοδο που οι ανάγκες είναι αυξημένες. Με απλά λόγια, οι οικογένειες καλούνται να «χρηματοδοτήσουν» προσωρινά το κράτος, αντί να λαμβάνουν την άμεση ελάφρυνση που προβλέπεται.
Το ζήτημα δεν είναι μόνο οικονομικό· είναι και βαθιά κοινωνικό. Όταν η πολιτεία επιδιώκει να ενισχύσει τη γεννητικότητα, οι πολιτικές της οφείλουν να λειτουργούν υποστηρικτικά και όχι αποτρεπτικά. Η έλλειψη άμεσων και δίκαιων παροχών μπορεί να επηρεάσει αποφάσεις ζωής, όπως η απόκτηση ή η υιοθεσία ενός παιδιού.
Σε αυτό το πλαίσιο, καθίσταται αναγκαία μια πιο ευέλικτη και σύγχρονη προσέγγιση. Ένα σύστημα που θα λαμβάνει υπόψη τις πραγματικές συνθήκες των οικογενειών, θα εφαρμόζει άμεσα τις προβλεπόμενες ελαφρύνσεις και θα διασφαλίζει ίση μεταχείριση για όλους.
Η στήριξη της οικογένειας δεν μπορεί να περιορίζεται σε θεωρητικές παροχές που υλοποιούνται με καθυστέρηση. Αντίθετα, απαιτείται μια ουσιαστική πολιτική που θα δίνει πραγματική ανάσα στους γονείς – τη στιγμή που τη χρειάζονται περισσότερο.
