Ένα βαθιά ριζωμένο μοτίβο που ξεκινά στην παιδική ηλικία και ακολουθεί τις σχέσεις μας.
Υπάρχει ένα μοτίβο που πολλοί άνθρωποι κουβαλούν για χρόνια χωρίς να το αντιλαμβάνονται. Ένα μοτίβο που ξεκινά νωρίς, μέσα στην οικογένεια, και γίνεται τόσο οικείο ώστε μοιάζει φυσιολογικό. Μέχρι τη στιγμή που αρχίζει να εμφανίζεται ξανά και ξανά στις σχέσεις της ενήλικης ζωής.
Οι ειδικοί της συμπεριφοράς έχουν διαπιστώσει ότι παιδιά που μεγαλώνουν νιώθοντας πως πρέπει να διαχειρίζονται τα συναισθήματα ενός γονέα, δεν μεταφέρουν μόνο άγχος στο μέλλον τους. Διαμορφώνουν μια βαθιά πεποίθηση: ότι είναι δική τους ευθύνη να κρατούν ισορροπημένους τους άλλους.
Πώς δημιουργείται αυτό το μοτίβο
Φαντάσου ένα παιδί που μεγαλώνει σε ένα περιβάλλον που εξωτερικά φαίνεται λειτουργικό. Υπάρχει ρουτίνα, φροντίδα, καθημερινότητα. Κάτω όμως από την επιφάνεια υπάρχει ένταση, αστάθεια ή συναισθηματική φόρτιση.
Το παιδί μαθαίνει να «διαβάζει» τη διάθεση του γονέα, να προσαρμόζεται και να προβλέπει. Η διάθεση του γονέα γίνεται σαν τον καιρό και το παιδί προσπαθεί συνεχώς να προσαρμοστεί σε αυτήν.
Δεν το αμφισβητεί. Το θεωρεί φυσιολογικό. Είναι ο κόσμος του.
Τι συμβαίνει στην ενήλικη ζωή
Μεγαλώνοντας, αυτό το παιδί γίνεται ένας ενήλικας που είναι ιδιαίτερα ευαίσθητος και παρατηρητικός. Καταλαβαίνει εύκολα τους άλλους, λειτουργεί καλά σε δύσκολες καταστάσεις και συχνά είναι ο άνθρωπος που όλοι εμπιστεύονται.
Την ίδια στιγμή, όμως…δυσκολεύεται να εκφράσει τις δικές του ανάγκες, νιώθει ενοχές όταν ζητά βοήθεια και συχνά θεωρεί τα συναισθήματα των άλλων προσωπική του ευθύνη.
Η σιωπή ενός κοντινού ανθρώπου μπορεί να βιωθεί ως απόρριψη. Η απόσταση ως προσωπική αποτυχία. Και η φροντίδα των άλλων μετατρέπεται σε βασικό τρόπο ύπαρξης.
Τι είναι η «συναισθηματική γονεϊκότητα»
Οι επιστήμονες περιγράφουν αυτό το φαινόμενο ως «συναισθηματική γονεϊκότητα». Πρόκειται για μια αντιστροφή ρόλων, όπου το παιδί αναλαμβάνει τον ρόλο του συναισθηματικού φροντιστή του γονέα.
Μαθαίνει να απορροφά την ένταση, να διατηρεί ισορροπίες και να βάζει τις δικές του ανάγκες σε δεύτερη μοίρα. Συχνά, μάλιστα, αυτό το παιδί φαίνεται «εύκολο» και ώριμο, χωρίς να δημιουργεί προβλήματα.
Όμως, μέσα του, βρίσκεται σε διαρκή εγρήγορση.
Μπορεί να αλλάξει αυτό το μοτίβο;
Το πιο σημαντικό στοιχείο είναι ότι αυτό το μοτίβο δεν είναι μόνιμο. Δεν αποτελεί χαρακτηριστικό προσωπικότητας, αλλά μια στρατηγική που δημιουργήθηκε για να βοηθήσει το παιδί να προσαρμοστεί.
Η αναγνώριση είναι το πρώτο βήμα. Όταν ένας ενήλικας αρχίζει να βλέπει καθαρά αυτόν τον τρόπο λειτουργίας, έχει ήδη ξεκινήσει να τον αλλάζει.
Στις σχέσεις του, στα όρια που θέτει, στον τρόπο που φροντίζει τον εαυτό του.
Δύο αλήθειες που μπορούν να συνυπάρχουν
Είναι σημαντικό να θυμόμαστε ότι οι περισσότεροι γονείς δεν δημιουργούν αυτές τις συνθήκες συνειδητά. Κουβαλούν τις δικές τους δυσκολίες και κάνουν ό,τι μπορούν.
Μπορούν να ισχύουν ταυτόχρονα δύο πράγματα: Οι γονείς έκαναν το καλύτερο που μπορούσαν
και το παιδί κουβάλησε ένα βάρος που δεν του αναλογούσε
Η επίγνωση δεν φέρνει κατηγορία. Φέρνει κατανόηση.
Και ίσως για πρώτη φορά, ανοίγει χώρο ώστε να ακουστούν και τα δικά σου συναισθήματα – χωρίς ενοχές.
