Ο αυτισμός και η ΔΕΠΥ (Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής και Υπερκινητικότητας) θεωρούνται δύο ξεχωριστές νευροαναπτυξιακές παθήσεις. Ωστόσο, στην πράξη, τα χαρακτηριστικά τους συχνά επικαλύπτονται, δημιουργώντας ένα πιο σύνθετο προφίλ που δεν εντάσσεται εύκολα σε μία μόνο διάγνωση.
Ο όρος «AuDHD» χρησιμοποιείται ανεπίσημα για να περιγράψει άτομα που εμφανίζουν στοιχεία και από τις δύο καταστάσεις, δηλαδή τόσο αυτισμού όσο και ΔΕΠΥ.
Γιατί αυτισμός και ΔΕΠΥ συνυπάρχουν συχνά
Οι επιστημονικές μελέτες δείχνουν ότι οι δύο παθήσεις μοιράζονται κοινά νευρολογικά χαρακτηριστικά. Και οι δύο επηρεάζουν τον τρόπο με τον οποίο αναπτύσσεται και λειτουργεί ο εγκέφαλος.
Η συνύπαρξη αυτή φαίνεται να σχετίζεται με:
- Κοινούς γενετικούς παράγοντες
- Παρόμοιες διαφοροποιήσεις στη λειτουργία του εγκεφάλου
- Κοινές αναπτυξιακές πορείες
Για τον λόγο αυτό, δεν είναι σπάνιο άτομα που έχουν διαγνωστεί με τη μία πάθηση να εμφανίζουν και χαρακτηριστικά της άλλης.
Ποια συμπτώματα επικαλύπτονται
Υπάρχουν αρκετά κοινά στοιχεία που εμφανίζονται τόσο στον αυτισμό όσο και στη ΔΕΠΥ, γεγονός που δυσκολεύει τη σαφή διάκριση.
Τα πιο συχνά είναι:
- Δυσκολία στη συγκέντρωση και στη διατήρηση προσοχής
- Ευαισθησία σε ήχους, φως ή υφές
- Δυσκολίες στη ρύθμιση συναισθημάτων
- Προβλήματα στην οργάνωση και την ολοκλήρωση δραστηριοτήτων
Αυτή η επικάλυψη μπορεί να οδηγήσει σε σύγχυση, τόσο για τους γονείς όσο και για τους ειδικούς.
Οι βασικές διαφορές ανάμεσα στις δύο παθήσεις
Παρότι υπάρχουν κοινά σημεία, κάθε κατάσταση έχει τα δικά της βασικά χαρακτηριστικά.
Ο αυτισμός συνδέεται κυρίως με:
- Διαφορές στην κοινωνική επικοινωνία
- Ανάγκη για ρουτίνα και σταθερότητα
- Έντονη εστίαση σε συγκεκριμένα ενδιαφέροντα
- Ιδιαιτερότητες στην αισθητηριακή επεξεργασία
Η ΔΕΠΥ συνδέεται περισσότερο με:
- Διάσπαση προσοχής
- Υπερκινητικότητα ή εσωτερική ανησυχία
- Παρορμητική συμπεριφορά
- Δυσκολία στη συνέπεια και στην ολοκλήρωση εργασιών
Η σωστή κατανόηση αυτών των διαφορών είναι κρίσιμη για την κατάλληλη διάγνωση.
Όταν τα δύο συνυπάρχουν
Όταν ένα άτομο έχει χαρακτηριστικά και των δύο, η εικόνα γίνεται πιο σύνθετη. Τα συμπτώματα δεν προστίθενται απλά, αλλά αλληλεπιδρούν.
Για παράδειγμα:
- Μπορεί να υπάρχει ανάγκη για ρουτίνα, αλλά δυσκολία στη διατήρησή της
- Να υπάρχει έντονο ενδιαφέρον για κάτι, αλλά και εύκολη απόσπαση
- Οι κοινωνικές δυσκολίες να επηρεάζονται τόσο από την παρορμητικότητα όσο και από την επικοινωνία
Αυτό συχνά δημιουργεί εσωτερική σύγχυση και δυσκολία στην κατανόηση της εμπειρίας.
Γιατί η διάγνωση καθυστερεί
Στο παρελθόν, οι δύο παθήσεις δεν διαγιγνώσκονταν εύκολα μαζί, ιδιαίτερα στους ενήλικες. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα:
- Λανθασμένες διαγνώσεις
- Καθυστέρηση στη διάγνωση
- Εστίαση μόνο σε μία από τις δύο καταστάσεις
Σε πολλές περιπτώσεις, τα συμπτώματα της μίας «καλύπτουν» την άλλη, καθιστώντας τη διάγνωση πιο δύσκολη.
Τι σημαίνει αυτό για την υποστήριξη
Η αναγνώριση του AuDHD είναι σημαντική για τη σωστή αντιμετώπιση.
Οι παρεμβάσεις μπορεί να περιλαμβάνουν:
- Εξατομικευμένες στρατηγικές συμπεριφοράς
- Προσαρμογές στο περιβάλλον
- Υποστήριξη στην οργάνωση και στη συναισθηματική διαχείριση
Η προσέγγιση πρέπει να λαμβάνει υπόψη και τις δύο πλευρές, ώστε να είναι πραγματικά αποτελεσματική.
Ο αυτισμός και η ΔΕΠΥ μπορεί να είναι διαφορετικές παθήσεις, όμως συχνά συνυπάρχουν και αλληλεπιδρούν. Η κατανόηση αυτής της σχέσης βοηθά στη σωστή διάγνωση και στη βελτίωση της καθημερινότητας των ατόμων που ζουν με αυτά τα χαρακτηριστικά.
