Μετά την τραγωδία στη Χαλκίδα, οι αναφορές για bullying και υπερβολική χρήση διαδικτύου ανοίγουν συζήτηση για τους κινδύνους του online περιβάλλοντος για τους εφήβους.
Σοκ έχει προκαλέσει στη Χαλκίδα η αυτοκτονία 15χρονου μαθητή, ο οποίος έδωσε τέλος στη ζωή του πέφτοντας από την Υψηλή Γέφυρα. Το τραγικό περιστατικό σημειώθηκε στις 5 Ιανουαρίου, όταν ο ανήλικος έφυγε από το σπίτι του με το πατίνι και το κινητό του τηλέφωνο, χωρίς να ενημερώσει τους γονείς του για τον προορισμό του.
Gaming και εκφοβισμός
Ο πατέρας του 15χρονου προσπαθεί να φωτίσει όσα προηγήθηκαν, περιγράφοντας μια έντονη αλλαγή συμπεριφοράς το τελευταίο διάστημα. Όπως αναφέρει, ο γιος του είχε γίνει νευρικός, είχε αποτρβηχθεί από την οικογένεια και περνούσε πολλές ώρες μόνος στο δωμάτιό του παίζοντας σε κονσόλες και συσκευές. «Ήταν απόμακρος και αντιδραστικός, έκλεινε τις οθόνες όταν πλησίαζα και άκουγα να μιλάει αγγλικά με περίεργες εκφράσεις», αναφέρει.
Τα βιντεοπαιχνίδια και τα παιδιά στην Ευρώπη – πότε η διασκέδαση γίνεται κίνδυνος
Σύμφωνα με τον πατέρα, ο 15χρονος είχε αναφέρει περιστατικά εκφοβισμού στο σχολείο, γεγονός που προβλημάτισε την οικογένεια. Μετά τον θάνατό του, οι γονείς ερεύνησαν το tablet του παιδιού και εντόπισαν διαδικτυακές αναζητήσεις σχετικές με «μαύρη μαγεία» και νεκροταφεία, καθώς και βίντεο που φέρεται να σχετίζεται με bullying. Το υλικό έχει παραδοθεί στις αρχές.
Η οικογένεια βρίσκεται σε βαθιά θλίψη, ενώ διερευνώνται όλα τα στοιχεία που μπορούν να βοηθήσουν στην κατανόηση των συνθηκών που οδήγησαν στην τραγωδία.
Βιντεοπαιχνίδια, Διαδίκτυο και Ψυχική Υγεία των εφήβων: Τι δείχνουν οι έρευνες
Η υπερβολική ενασχόληση των εφήβων με το διαδίκτυο και τα βιντεοπαιχνίδια αποτελεί πλέον μια συστηματική ανησυχία για τους γονείς. Ωστόσο, η επιστημονική κοινότητα επισημαίνει ότι η σχέση των παιδιών με τον ψηφιακό κόσμο είναι πιο περίπλοκη από μια απλή σύνδεση “οθόνη = κίνδυνος”.
Σύμφωνα με μελέτες του Oxford Internet Institute και της American Psychological Association, τα βιντεοπαιχνίδια δεν συνδέονται αυτόματα με επιθετικότητα ή αυτοκτονικό ιδεασμό, αλλά μπορεί να λειτουργήσουν ως περιβάλλον έντασης, ιδιαίτερα όταν συνδυάζονται με παράγοντες όπως μοναξιά, σχολικός εκφοβισμός ή κοινωνική απομόνωση.
Ένα κρίσιμο στοιχείο που συχνά παραβλέπεται είναι ότι το gaming δεν αφορά μόνο το παιχνίδι αυτό καθαυτό, αλλά το οικοσύστημα γύρω από αυτό: live chat, voice chat, group missions, guilds, clans και κοινότητες που λειτουργούν 24/7. Σε αυτούς τους χώρους μπορεί να αναπτυχθούν τόσο υποστηρικτικές φιλίες όσο και τοξικές συμπεριφορές, με χαρακτηριστικά που θυμίζουν bullying, exclusion, humiliation ή grooming. Έρευνα του EU Kids Online έχει καταγράψει ότι σημαντικό ποσοστό εφήβων έχει εκτεθεί σε διαδικτυακά περιστατικά παρενόχλησης ή βίας μέσα σε gaming πλατφόρμες και social media.
Παράλληλα, ευρωπαϊκά προγράμματα για την ασφάλεια στο διαδίκτυο (EU Safer Internet, ENISA, eSafety) προειδοποιούν ότι ο συνδυασμός gaming + ανωνυμία + απεριόριστη πρόσβαση δημιουργεί περιβάλλον υψηλής διέγερσης και μειωμένων ορίων για παιδιά που ήδη βρίσκονται σε ψυχική πίεση. Οι ειδικοί τονίζουν ότι οι πλατφόρμες αυτές επιβαρύνουν τον ύπνο, αυξάνουν τον χρόνο απομόνωσης και μπορούν να κανονικοποιήσουν μορφές αυτοτραυματικής συμπεριφοράς ή “dark content” σε κλειστά groups.
Σε αυτό προστίθεται και ο παράγοντας του cyberbullying, ο οποίος μπορεί να λειτουργήσει είτε ως προέκταση του bullying στο σχολείο είτε ως ψηφιακό πεδίο χωρίς ασφαλιστικές δικλείδες ενηλίκων. Ο συνδυασμός bullying, απομόνωσης και ψηφιακής φυγής δεν “γεννά” αυτοκτονική συμπεριφορά, αλλά αναγνωρίζεται διεθνώς ως κόκκινος δείκτης για την ψυχική υγεία των εφήβων.
Τι μπορούν να κάνουν οι γονείς
Είναι λογικό τα παραπάνω να μας τρομάζουν. Το θετικό είναι ότι έχουμε τρόπους να περιορίσουμε την έκθεση των παιδιών στις αρνητικές συνέπειες του διαδικτύου και των βιντεοπαιχνιδιών και να αναγνωρίσουμε έγκαιρα ανησυχητικά στοιχεία. Τι μας προτείνουν οι ειδικοί:
- παρατήρηση αλλαγών συμπεριφοράς χωρίς αστυνομικό ύφος
- ανοιχτός διάλογος και όχι απαγορεύσεις χωρίς εξήγηση
- σταδιακά όρια στη χρήση gaming και social media
- προσοχή σε παιχνίδια ή πλατφόρμες με chats
- συνεργασία με σχολείο σε περίπτωση bullying
- αναζήτηση βοήθειας από ειδικό όταν υπάρχει απομόνωση, ευερεθιστότητα ή απότομη αλλαγή διάθεσης
