Σήμα κινδύνου για το μέλλον της χώρας εκπέμπουν οι επιστημονικές προβλέψεις γύρω από το δημογραφικό πρόβλημα στην Ελλάδα, καθώς ο πληθυσμός της χώρας παρουσιάζει συνεχή και συστηματική μείωση ήδη από το 2011, με τις γεννήσεις να κινούνται σε πτωτική τροχιά από το μακρινό 1981.
Σύμφωνα με τα στοιχεία, οι εκτιμήσεις δείχνουν ότι μέχρι το 2050 ο πληθυσμός της Ελλάδας θα έχει συρρικνωθεί στα 8 εκατομμύρια, καταγράφοντας απώλεια 2 εκατομμυρίων ανθρώπων. Παράλληλα, για πρώτη φορά στην παγκόσμια ιστορία, οι μεσήλικες και οι ηλικιωμένοι αποτελούν πλέον την πλειοψηφία του πληθυσμού, ξεπερνώντας κατά πολύ τους νέους.
Η αλλαγή του τρόπου ζωής και ο «μύθος» της πολυτεκνίας
«Αν ρωτήσουμε κάποιον σήμερα πόσα παιδιά θέλει να κάνει, οι έρευνες δείχνουν ότι κανείς δεν θα πει πέντε ή τέσσερα παιδιά», επισημαίνει ο κ. Αλεξόπουλος, ειδικός επί του θέματος, εξηγώντας ότι πλέον η δημιουργία οικογένειας αποτελεί συνειδητή επιλογή και ο τρόπος ζωής έχει αλλάξει ριζικά σε σχέση με πριν από 50 χρόνια.
Μάλιστα, ο ίδιος καταρρίπτει έναν διαδεδομένο μύθο: «Στην Ελλάδα δεν κάναμε ποτέ πέντε παιδιά κατά μέσο όρο. Ακόμη και μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο, ο δείκτης γονιμότητας ήταν στατιστικά γύρω στο 2,8. Σταδιακά αυτό υποχώρησε και έπεσε κάτω από το κρίσιμο όριο του 2,1, που είναι το ελάχιστο απαιτούμενο για την αναπλήρωση του πληθυσμού (δηλαδή δύο παιδιά ανά ζευγάρι)».
Οικονομικό κόστος και καριέρα
Τα βασικά αίτια πίσω από τη δραματική μείωση των γεννήσεων είναι κυρίως οικονομικά και κοινωνικά:
- Το δυσβάσταχτο κόστος ανατροφής: Οι γονείς επιθυμούν να προσφέρουν τις καλύτερες δυνατές ευκαιρίες στα παιδιά τους για να προκόψουν, κάτι που καθιστά αδύνατη την υποστήριξη πολλών τέκνων, ειδικά για τα νοικοκυριά με χαμηλά ή μεσαία εισοδήματα.
- Η ηλικία της μητέρας: Οι γυναίκες επιλέγουν πλέον να γίνουν μητέρες σε μεγαλύτερη ηλικία, καθώς δίνουν προτεραιότητα στην επαγγελματική τους σταδιοδρομία και την εξασφάλιση οικονομικής σταθερότητας.
Γιατί η εργασία της γυναίκας φέρνει… περισσότερα παιδιά
Αντίθετα με ό,τι πιστεύουν πολλοί, οι διεθνείς μελέτες δείχνουν ότι οι εργαζόμενες γυναίκες που συνεισφέρουν ενεργά στο οικογενειακό εισόδημα τείνουν να κάνουν περισσότερα παιδιά, υπό την προϋπόθεση όμως ότι υπάρχει η ανάλογη κρατική και εργασιακή υποστήριξη.
«Η γονεϊκότητα είναι εξαιρετικά σημαντική, αλλά είναι αναφαίρετο δικαίωμα της γυναίκας να εργάζεται και να κάνει καριέρα. Όταν δουλεύουν και οι δύο γονείς, το οικογενειακό εισόδημα ανεβαίνει και δημιουργείται μεγαλύτερη ασφάλεια. Όμως, για να λειτουργήσει αυτό, χρειάζονται δομές: περισσότεροι παιδικοί και βρεφονηπιακοί σταθμοί, καθώς και επιχειρήσεις που θα διαθέτουν ειδικούς χώρους φύλαξης και φροντίδας για τα παιδιά των εργαζομένων», τονίζει ο κ. Αλεξόπουλος.
«Τα επιδόματα δεν λύνουν το πρόβλημα»
Σύμφωνα με τον ειδικό, η πολιτική των περιστασιακών οικονομικών ενισχύσεων έχει αποτύχει παγκοσμίως: «Τα επιδόματα είναι ίσως ο πιο αναποτελεσματικός τρόπος για να υποστηρίξεις τη γονεϊκότητα».
Το κλειδί για την αναστροφή της κατάστασης δεν είναι η παροχή λίγων ευρώ, αλλά η μετατροπή της ανατροφής των παιδιών σε ένα πραγματικό δημόσιο αγαθό, μέσα από ένα ισχυρό δίχτυ προστασίας, δωρεάν παιδείας, υγείας και ουσιαστικής στήριξης της καθημερινότητας της σύγχρονης εργαζόμενης οικογένειας.
